महाभारतMahābhārata

MBh, 15, 31

1962 of 1995 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

ततस्ते पाण्डवा दूराद् अवतीर्य पदातयः । (१।२)

tataste pāṇḍavā dūrād avatīrya padātayaḥ |

1.3१.३

अभिजग्मुर् नरपतेर् आश्रमं विनयानताः ॥ (१।३)

abhijagmur narapater āśramaṃ vinayānatāḥ ||

2.1२.१

स च पौरजनः सर्वो ये च राष्ट्रनिवासिनः । (२।१)

sa ca paurajanaḥ sarvo ye ca rāṣṭranivāsinaḥ |

2.2२.२

स्त्रियश्च कुरुमुख्यानां पद्भिर् एवान्वयुस्तदा ॥ (२।२)

striyaśca kurumukhyānāṃ padbhir evānvayustadā ||

3.1३.१

आश्रमं ते ततो जग्मुर् धृतराष्ट्रस्य पाण्डवाः । (३।१)

āśramaṃ te tato jagmur dhṛtarāṣṭrasya pāṇḍavāḥ |

3.2३.२

शून्यं मृगगणाकीर्णं कदलीवनशोभितम् ॥ (३।२)

śūnyaṃ mṛgagaṇākīrṇaṃ kadalīvanaśobhitam ||

4.1४.१

ततस्तत्र समाजग्मुस्तापसा विविधव्रताः । (४।१)

tatastatra samājagmustāpasā vividhavratāḥ |

4.2४.२

पाण्डवान् आगतान् द्रष्टुं कौतूहलसमन्विताः ॥ (४।२)

pāṇḍavān āgatān draṣṭuṃ kautūhalasamanvitāḥ ||

5.1५.१

तान् अपृच्छत् ततो राजा क्वासौ कौरववंशभृत् । (५।१)

tān apṛcchat tato rājā kvāsau kauravavaṃśabhṛt |

5.2५.२

पिता ज्येष्ठो गतो ऽस्माकम् इति बाष्पपरिप्लुतः ॥ (५।२)

pitā jyeṣṭho gato 'smākam iti bāṣpapariplutaḥ ||

6.1६.१

तम् ऊचुस्ते ततो वाक्यं यमुनाम् अवगाहितुम् । (६।१)

tam ūcuste tato vākyaṃ yamunām avagāhitum |

6.2६.२

पुष्पाणाम् उदकुम्भस्य चार्थे गत इति प्रभो ॥ (६।२)

puṣpāṇām udakumbhasya cārthe gata iti prabho ||

7.1७.१

तैर् आख्यातेन मार्गेण ततस्ते प्रययुस्तदा । (७।१)

tair ākhyātena mārgeṇa tataste prayayustadā |

7.2७.२

ददृशुश्चाविदूरे तान् सर्वान् अथ पदातयः ॥ (७।२)

dadṛśuścāvidūre tān sarvān atha padātayaḥ ||

8.1८.१

ततस्ते सत्वरा जग्मुः पितुर् दर्शनकाङ्क्षिणः । (८।१)

tataste satvarā jagmuḥ pitur darśanakāṅkṣiṇaḥ |

8.2८.२

सहदेवस्तु वेगेन प्राधावद् येन सा पृथा ॥ (८।२)

sahadevastu vegena prādhāvad yena sā pṛthā ||

9.1९.१

सस्वनं प्ररुदन् धीमान्मातुः पादावुपस्पृशन् । (९।१)

sasvanaṃ prarudan dhīmānmātuḥ pādāvupaspṛśan |

9.2९.२

सा च बाष्पाविलमुखी प्रददर्श प्रियं सुतम् ॥ (९।२)

sā ca bāṣpāvilamukhī pradadarśa priyaṃ sutam ||

10.1१०.१

बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य समुन्नाम्य च पुत्रकम् । (१०।१)

bāhubhyāṃ sampariṣvajya samunnāmya ca putrakam |

10.2१०.२

गान्धार्याः कथयामास सहदेवम् उपस्थितम् ॥ (१०।२)

gāndhāryāḥ kathayāmāsa sahadevam upasthitam ||

11.1११.१

अनन्तरं च राजानं भीमसेनम् अथार्जुनम् । (११।१)

anantaraṃ ca rājānaṃ bhīmasenam athārjunam |

11.2११.२

नकुलं च पृथा दृष्ट्वा त्वरमाणोपचक्रमे ॥ (११।२)

nakulaṃ ca pṛthā dṛṣṭvā tvaramāṇopacakrame ||

12.1१२.१

सा ह्यग्रे ऽगच्छत तयोर् दंपत्योर् हतपुत्रयोः । (१२।१)

sā hyagre 'gacchata tayor daṃpatyor hataputrayoḥ |

12.2१२.२

कर्षन्ती तौ ततस्ते तां दृष्ट्वा संन्यपतन् भुवि ॥ (१२।२)

karṣantī tau tataste tāṃ dṛṣṭvā saṃnyapatan bhuvi ||

13.1१३.१

तान् राजा स्वरयोगेन स्पर्शेन च महामनाः । (१३।१)

tān rājā svarayogena sparśena ca mahāmanāḥ |

13.2१३.२

प्रत्यभिज्ञाय मेधावी समाश्वासयत प्रभुः ॥ (१३।२)

pratyabhijñāya medhāvī samāśvāsayata prabhuḥ ||

14.1१४.१

ततस्ते बाष्पम् उत्सृज्य गान्धारीसहितं नृपम् । (१४।१)

tataste bāṣpam utsṛjya gāndhārīsahitaṃ nṛpam |

14.2१४.२

उपतस्थुर् महात्मानो मातरं च यथाविधि ॥ (१४।२)

upatasthur mahātmāno mātaraṃ ca yathāvidhi ||

15.1१५.१

सर्वेषां तोयकलशाञ्जगृहुस्ते स्वयं तदा । (१५।१)

sarveṣāṃ toyakalaśāñjagṛhuste svayaṃ tadā |

15.2१५.२

पाण्डवा लब्धसंज्ञास्ते मात्रा चाश्वासिताः पुनः ॥ (१५।२)

pāṇḍavā labdhasaṃjñāste mātrā cāśvāsitāḥ punaḥ ||

16.1१६.१

ततो नार्यो नृसिंहानां स च योधजनस्तदा । (१६।१)

tato nāryo nṛsiṃhānāṃ sa ca yodhajanastadā |

16.2१६.२

पौरजानपदाश्चैव ददृशुस्तं नराधिपम् ॥ (१६।२)

paurajānapadāścaiva dadṛśustaṃ narādhipam ||

17.1१७.१

निवेदयामास तदा जनं तं नामगोत्रतः । (१७।१)

nivedayāmāsa tadā janaṃ taṃ nāmagotrataḥ |

17.2१७.२

युधिष्ठिरो नरपतिः स चैनान् प्रत्यपूजयत् ॥ (१७।२)

yudhiṣṭhiro narapatiḥ sa cainān pratyapūjayat ||

18.1१८.१

स तैः परिवृतो मेने हर्षबाष्पाविलेक्षणः । (१८।१)

sa taiḥ parivṛto mene harṣabāṣpāvilekṣaṇaḥ |

18.2१८.२

राजात्मानं गृहगतं पुरेव गजसाह्वये ॥ (१८।२)

rājātmānaṃ gṛhagataṃ pureva gajasāhvaye ||

19.1१९.१

अभिवादितो वधूभिश्च कृष्णाद्याभिः स पार्थिवः । (१९।१)

abhivādito vadhūbhiśca kṛṣṇādyābhiḥ sa pārthivaḥ |

19.2१९.२

गान्धार्या सहितो धीमान् कुन्त्या च प्रत्यनन्दत ॥ (१९।२)

gāndhāryā sahito dhīmān kuntyā ca pratyanandata ||

20.1२०.१

ततश्चाश्रमम् आगच्छत् सिद्धचारणसेवितम् । (२०।१)

tataścāśramam āgacchat siddhacāraṇasevitam |

20.2२०.२

दिदृक्षुभिः समाकीर्णं नभस्तारागणैर् इव ॥ (२०।२)

didṛkṣubhiḥ samākīrṇaṃ nabhastārāgaṇair iva ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 15, 31

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit