गुरुर् उवाच । (१।१)

न स वेद परं धर्मं यो न वेद चतुष्टयम् । (१।२)

व्यक्ताव्यक्ते च यत् तत्त्वं सम्प्राप्तं परमर्षिणा ॥ (१।३)

व्यक्तं मृत्युमुखं विद्याद् अव्यक्तम् अमृतं पदम् । (२।१)

प्रवृत्तिलक्षणं धर्मम् ऋषिर् नारायणो ऽब्रवीत् ॥ (२।२)

अत्रैवावस्थितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । (३।१)

निवृत्तिलक्षणं धर्मम् अव्यक्तं ब्रह्म शाश्वतम् ॥ (३।२)

प्रवृत्तिलक्षणं धर्मं प्रजापतिर् अथाब्रवीत् । (४।१)

प्रवृत्तिः पुनरावृत्तिर् निवृत्तिः परमा गतिः ॥ (४।२)

तां गतिं परमाम् एति निवृत्तिपरमो मुनिः । (५।१)

ज्ञानतत्त्वपरो नित्यं शुभाशुभनिदर्शकः ॥ (५।२)

तद् एवम् एतौ विज्ञेयावव्यक्तपुरुषावुभौ । (६।१)

अव्यक्तपुरुषाभ्यां तु यत् स्याद् अन्यन्महत्तरम् ॥ (६।२)

तं विशेषम् अवेक्षेत विशेषेण विचक्षणः । (७।१)

अनाद्यन्तावुभावेतावलिङ्गौ चाप्युभावपि ॥ (७।२)

उभौ नित्यौ सूक्ष्मतरौ महद्भ्यश्च महत्तरौ । (८।१)

सामान्यम् एतद् उभयोर् एवं ह्यन्यद् विशेषणम् ॥ (८।२)

प्रकृत्या सर्गधर्मिण्या तथा त्रिविधसत्त्वया । (९।१)

विपरीतम् अतो विद्यात् क्षेत्रज्ञस्य च लक्षणम् ॥ (९।२)

प्रकृतेश्च विकाराणां द्रष्टारम् अगुणान्वितम् । (१०।१)

अग्राह्यौ पुरुषावेतावलिङ्गत्वाद् असंहितौ ॥ (१०।२)

संयोगलक्षणोत्पत्तिः कर्मजा गृह्यते यया । (११।१)

करणैः कर्मनिर्वृत्तैः कर्ता यद् यद् विचेष्टते । (११।२)

कीर्त्यते शब्दसंज्ञाभिः को ऽहम् एषो ऽप्यसाविति ॥ (११।३)

उष्णीषवान् यथा वस्त्रैस्त्रिभिर् भवति संवृतः । (१२।१)

संवृतो ऽयं तथा देही सत्त्वराजसतामसैः ॥ (१२।२)

तस्माच्चतुष्टयं वेद्यम् एतैर् हेतुभिर् आचितम् । (१३।१)

यथासंज्ञो ह्ययं सम्यग् अन्तकाले न मुह्यति ॥ (१३।२)

श्रियं दिव्याम् अभिप्रेप्सुर् ब्रह्म वाङ्मनसा शुचिः । (१४।१)

शारीरैर् नियमैर् उग्रैश्चरेन्निष्कल्मषं तपः ॥ (१४।२)

त्रैलोक्यं तपसा व्याप्तम् अन्तर्भूतेन भास्वता । (१५।१)

सूर्यश्च चन्द्रमाश्चैव भासतस्तपसा दिवि ॥ (१५।२)

प्रतापस्तपसो ज्ञानं लोके संशब्दितं तपः । (१६।१)

रजस्तमोघ्नं यत् कर्म तपसस्तत् स्वलक्षणम् ॥ (१६।२)

ब्रह्मचर्यम् अहिंसा च शारीरं तप उच्यते । (१७।१)

वाङ्मनोनियमः साम्यं मानसं तप उच्यते ॥ (१७।२)

विधिज्ञेभ्यो द्विजातिभ्यो ग्राह्यम् अन्नं विशिष्यते । (१८।१)

आहारनियमेनास्य पाप्मा नश्यति राजसः ॥ (१८।२)

वैमनस्यं च विषये यान्त्यस्य करणानि च । (१९।१)

तस्मात् तन्मात्रम् आदद्याद् यावद् अत्र प्रयोजनम् ॥ (१९।२)

अन्तकाले वयोत्कर्षाच् छनैः कुर्याद् अनातुरः । (२०।१)

एवं युक्तेन मनसा ज्ञानं तद् उपपद्यते ॥ (२०।२)

रजसा चाप्ययं देही देहवाञ् शब्दवच्चरेत् । (२१।१)

कार्यैर् अव्याहतमतिर् वैराग्यात् प्रकृतौ स्थितः । (२१।२)

आ देहाद् अप्रमादाच्च देहान्ताद् विप्रमुच्यते ॥ (२१।३)

हेतुयुक्तः सदोत्सर्गो भूतानां प्रलयस्तथा । (२२।१)

परप्रत्ययसर्गे तु नियतं नातिवर्तते ॥ (२२।२)

भवान्तप्रभवप्रज्ञा आसते ये विपर्ययम् । (२३।१)

धृत्या देहान् धारयन्तो बुद्धिसंक्षिप्तमानसाः । (२३।२)

स्थानेभ्यो ध्वंसमानाश्च सूक्ष्मत्वात् तान् उपासते ॥ (२३।३)

यथागमं च तत् सर्वं बुद्ध्या तन्नैव बुध्यते । (२४।१)

देहान्तं कश्चिद् अन्वास्ते भावितात्मा निराश्रयः । (२४।२)

युक्तो धारणया कश्चित् सत्तां केचिद् उपासते ॥ (२४।३)

अभ्यस्यन्ति परं देवं विद्युत्संशब्दिताक्षरम् । (२५।१)

अन्तकाले ह्युपासन्नास्तपसा दग्धकिल्बिषाः ॥ (२५।२)

सर्व एते महात्मानो गच्छन्ति परमां गतिम् । (२६।१)

सूक्ष्मं विशेषणं तेषाम् अवेक्षेच्छास्त्रचक्षुषा ॥ (२६।२)

देहं तु परमं विद्याद् विमुक्तम् अपरिग्रहम् । (२७।१)

अन्तरिक्षाद् अन्यतरं धारणासक्तमानसम् ॥ (२७।२)

मर्त्यलोकाद् विमुच्यन्ते विद्यासंयुक्तमानसाः । (२८।१)

ब्रह्मभूता विरजसस्ततो यान्ति परां गतिम् ॥ (२८।२)

कषायवर्जितं ज्ञानं येषाम् उत्पद्यते ऽचलम् । (२९।१)

ते यान्ति परमांल् लोकान् विशुध्यन्तो यथाबलम् ॥ (२९।२)

भगवन्तम् अजं दिव्यं विष्णुम् अव्यक्तसंज्ञितम् । (३०।१)

भावेन यान्ति शुद्धा ये ज्ञानतृप्ता निराशिषः ॥ (३०।२)

ज्ञात्वात्मस्थं हरिं चैव निवर्तन्ते न ते ऽव्ययाः । (३१।१)

प्राप्य तत् परमं स्थानं मोदन्ते ऽक्षरम् अव्ययम् ॥ (३१।२)

एतावद् एतद् विज्ञानम् एतद् अस्ति च नास्ति च । (३२।१)

तृष्णाबद्धं जगत् सर्वं चक्रवत् परिवर्तते ॥ (३२।२)

बिसतन्तुर् यथैवायम् अन्तःस्थः सर्वतो बिसे । (३३।१)

तृष्णातन्तुर् अनाद्यन्तस्तथा देहगतः सदा ॥ (३३।२)

सूच्या सूत्रं यथा वस्त्रे संसारयति वायकः । (३४।१)

तद्वत् संसारसूत्रं हि तृष्णासूच्या निबध्यते ॥ (३४।२)

विकारं प्रकृतिं चैव पुरुषं च सनातनम् । (३५।१)

यो यथावद् विजानाति स वितृष्णो विमुच्यते ॥ (३५।२)

प्रकाशं भगवान् एतद् ऋषिर् नारायणो ऽमृतम् । (३६।१)

भूतानाम् अनुकम्पार्थं जगाद जगतो हितम् ॥ (३६।२)