संजय उवाच । (१।१)

धर्मे नित्या पाण्डव ते विचेष्टा लोके श्रुता दृश्यते चापि पार्थ । (१।२)

महास्रावं जीवितं चाप्यनित्यं संपश्य त्वं पाण्डव मा विनीनशः ॥ (१।३)

न चेद् भागं कुरवो ऽन्यत्र युद्धात् प्रयच्छन्ते तुभ्यम् अजातशत्रो । (२।१)

भैक्षचर्याम् अन्धकवृष्णिराज्ये श्रेयो मन्ये न तु युद्धेन राज्यम् ॥ (२।२)

अल्पकालं जीवितं यन्मनुष्ये महास्रावं नित्यदुःखं चलं च । (३।१)

भूयश्च तद् वयसो नानुरूपं तस्मात् पापं पाण्डव मा प्रसार्षीः ॥ (३।२)

कामा मनुष्यं प्रसज्जन्त एव धर्मस्य ये विघ्नमूलं नरेन्द्र । (४।१)

पूर्वं नरस्तान् धृतिमान् विनिघ्नंल्लोके प्रशंसां लभते ऽनवद्याम् ॥ (४।२)

निबन्धनी ह्यर्थतृष्णेह पार्थ ताम् एषतो बाध्यते धर्म एव । (५।१)

धर्मं तु यः प्रवृणीते स बुद्धः कामे गृद्धो हीयते ऽर्थानुरोधात् ॥ (५।२)

धर्मं कृत्वा कर्मणां तात मुख्यं महाप्रतापः सवितेव भाति । (६।१)

हानेन धर्मस्य महीम् अपीमां लब्ध्वा नरः सीदति पापबुद्धिः ॥ (६।२)

वेदो ऽधीतश्चरितं ब्रह्मचर्यं यज्ञैर् इष्टं ब्राह्मणेभ्यश्च दत्तम् । (७।१)

परं स्थानं मन्यमानेन भूय आत्मा दत्तो वर्षपूगं सुखेभ्यः ॥ (७।२)

सुखप्रिये सेवमानो ऽतिवेलं योगाभ्यासे यो न करोति कर्म । (८।१)

वित्तक्षये हीनसुखो ऽतिवेलं दुःखं शेते कामवेगप्रणुन्नः ॥ (८।२)

एवं पुनर् अर्थचर्याप्रसक्तो हित्वा धर्मं यः प्रकरोत्यधर्मम् । (९।१)

अश्रद्दधत् परलोकाय मूढो हित्वा देहं तप्यते प्रेत्य मन्दः ॥ (९।२)

न कर्मणां विप्रणाशो ऽस्त्यमुत्र पुण्यानां वाप्यथ वा पापकानाम् । (१०।१)

पूर्वं कर्तुर् गच्छति पुण्यपापं पश्चात् त्वेतद् अनुयात्येव कर्ता ॥ (१०।२)

न्यायोपेतं ब्राह्मणेभ्यो यदन्नं श्रद्धापूतं गन्धरसोपपन्नम् । (११।१)

अन्वाहार्येषूत्तमदक्षिणेषु तथारूपं कर्म विख्यायते ते ॥ (११।२)

इह क्षेत्रे क्रियते पार्थ कार्यं न वै किंचिद् विद्यते प्रेत्य कार्यम् । (१२।१)

कृतं त्वया पारलोक्यं च कार्यं पुण्यं महत् सद्भिर् अनुप्रशस्तम् ॥ (१२।२)

जहाति मृत्युं च जरां भयं च न क्षुत्पिपासे मनसश्चाप्रियाणि । (१३।१)

न कर्तव्यं विद्यते तत्र किंचिद् अन्यत्र वै इन्द्रियप्रीणनार्थात् ॥ (१३।२)

एवंरूपं कर्मफलं नरेन्द्र मात्रावता हृदयस्य प्रियेण । (१४।१)

स क्रोधजं पाण्डव हर्षजं च लोकावुभौ मा प्रहासीश्चिराय ॥ (१४।२)

अन्तं गत्वा कर्मणां या प्रशंसा सत्यं दमश्चार्जवम् आनृशंस्यम् । (१५।१)

अश्वमेधो राजसूयस्तथेष्टः पापस्यान्तं कर्मणो मा पुनर् गाः ॥ (१५।२)

तच्चेद् एवं देशरूपेण पार्थाः करिष्यध्वं कर्म पापं चिराय । (१६।१)

निवसध्वं वर्षपूगान् वनेषु दुःखं वासं पाण्डवा धर्महेतोः ॥ (१६।२)

अप्रव्रज्ये योजयित्वा पुरस्ताद् आत्माधीनं यद् बलं ते तदासीत् । (१७।१)

नित्यं पाञ्चालाः सचिवास्तवेमे जनार्दनो युयुधानश्च वीरः ॥ (१७।२)

मत्स्यो राजा रुक्मरथः सपुत्रः प्रहारिभिः सह पुत्रैर् विराटः । (१८।१)

राजानश्च ये विजिताः पुरस्तात् त्वाम् एव ते संश्रयेयुः समस्ताः ॥ (१८।२)

महासहायः प्रतपन् बलस्थः पुरस्कृतो वासुदेवार्जुनाभ्याम् । (१९।१)

वरान् हनिष्यन् द्विषतो रङ्गमध्ये व्यनेष्यथा धार्तराष्ट्रस्य दर्पम् ॥ (१९।२)

बलं कस्माद् वर्धयित्वा परस्य निजान् कस्मात् कर्शयित्वा सहायान् । (२०।१)

निरुष्य कस्माद् वर्षपूगान् वनेषु युयुत्ससे पाण्डव हीनकालम् ॥ (२०।२)

अप्रज्ञो वा पाण्डव युध्यमानो ऽधर्मज्ञो वा भूतिपथाद् व्यपैति । (२१।१)

प्रज्ञावान् वा बुध्यमानो ऽपि धर्मं संरम्भाद् वा सो ऽपि भूतेर् अपैति ॥ (२१।२)

नाधर्मे ते धीयते पार्थ बुद्धिर् न संरम्भात् कर्म चकर्थ पापम् । (२२।१)

अद्धा किं तत् कारणं यस्य हेतोः प्रज्ञाविरुद्धं कर्म चिकीर्षसीदम् ॥ (२२।२)

अव्याधिजं कटुकं शीर्षरोगं यशोमुषं पापफलोदयं च । (२३।१)

सतां पेयं यन्न पिबन्त्यसन्तो मन्युं महाराज पिब प्रशाम्य ॥ (२३।२)

पापानुबन्धं को नु तं कामयेत क्षमैव ते ज्यायसी नोत भोगाः । (२४।१)

यत्र भीष्मः शांतनवो हतः स्याद् यत्र द्रोणः सहपुत्रो हतः स्यात् ॥ (२४।२)

कृपः शल्यः सौमदत्तिर् विकर्णो विविंशतिः कर्णदुर्योधनौ च । (२५।१)

एतान् हत्वा कीदृशं तत् सुखं स्याद् यद् विन्देथास्तद् अनुब्रूहि पार्थ ॥ (२५।२)

लब्ध्वापीमां पृथिवीं सागरान्तां जरामृत्यू नैव हि त्वं प्रजह्याः । (२६।१)

प्रियाप्रिये सुखदुःखे च राजन्न् एवं विद्वान्नैव युद्धं कुरुष्व ॥ (२६।२)

अमात्यानां यदि कामस्य हेतोर् एवंयुक्तं कर्म चिकीर्षसि त्वम् । (२७।१)

अपाक्रमेः सम्प्रदाय स्वम् एभ्यो मा गास्त्वं वै देवयानात् पथो ऽद्य ॥ (२७।२)