श्रीभगवानुवाच । (१।१)

ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् । (१।२)

छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥ (१।३)

अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः । (२।१)

अधश्च मूलान्यनुसंततानि कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥ (२।२)

न रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठा । (३।१)

अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलमसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा ॥ (३।२)

ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः । (४।१)

तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥ (४।२)

निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः । (५।१)

द्वंद्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञैर्गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥ (५।२)

न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः । (६।१)

यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥ (६।२)

ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः । (७।१)

मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥ (७।२)

शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः । (८।१)

गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥ (८।२)

श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च । (९।१)

अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥ (९।२)

उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् । (१०।१)

विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥ (१०।२)

यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् । (११।१)

यतन्तो ऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥ (११।२)

यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयते ऽखिलम् । (१२।१)

यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम् ॥ (१२।२)

गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा । (१३।१)

पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥ (१३।२)

अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः । (१४।१)

प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥ (१४।२)

सर्वस्य चाहं हृदि संनिविष्टो मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च । (१५।१)

वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥ (१५।२)

द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च । (१६।१)

क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थो ऽक्षर उच्यते ॥ (१६।२)

उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः । (१७।१)

यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥ (१७।२)

यस्मात्क्षरमतीतो ऽहमक्षरादपि चोत्तमः । (१८।१)

अतो ऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥ (१८।२)

यो मामेवमसंमूढो जानाति पुरुषोत्तमम् । (१९।१)

स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत ॥ (१९।२)

इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयानघ । (२०।१)

एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत ॥ (२०।२)