महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 17

315 of 1995 · 67 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वासुदेव उवाच । (१।१)

vāsudeva uvāca

1.2१.२

तां तूपयात्वा राजेन्द्र शाल्वः सौभपतिस् तदा । (१।२)

tāṃ tūpayātvā rājendra śālvaḥ saubhapatis tadā |

1.3१.३

प्रभूतनरनागेन बलेनोपविवेश ह ॥ (१।३)

prabhūtanaranāgena balenopaviveśa ha ||

2.1२.१

समे निविष्टा सा सेना प्रभूतसलिलाशये । (२।१)

same niviṣṭā sā senā prabhūtasalilāśaye |

2.2२.२

चतुरङ्गबलोपेता शाल्वराजाभिपालिता ॥ (२।२)

caturaṅgabalopetā śālvarājābhipālitā ||

3.1३.१

वर्जयित्वा श्मशानानि देवतायतनानि च । (३।१)

varjayitvā śmaśānāni devatāyatanāni ca |

3.2३.२

वल्मीकांश् चैव चैत्यांश् च तन्निविष्टम् अभूद् बलम् ॥ (३।२)

valmīkāṃś caiva caityāṃś ca tanniviṣṭam abhūd balam ||

4.1४.१

अनीकानां विभागेन पन्थानः षट्कृताभवन् । (४।१)

anīkānāṃ vibhāgena panthānaḥ ṣaṭkṛtābhavan |

4.2४.२

प्रवणा नव चैवासञ्शाल्वस्य शिबिरे नृप ॥ (४।२)

pravaṇā nava caivāsañśālvasya śibire nṛpa ||

5.1५.१

सर्वायुधसमोपेतं सर्वशस्त्रविशारदम् । (५।१)

sarvāyudhasamopetaṃ sarvaśastraviśāradam |

5.2५.२

रथनागाश्वकलिलं पदातिध्वजसंकुलम् ॥ (५।२)

rathanāgāśvakalilaṃ padātidhvajasaṃkulam ||

6.1६.१

तुष्टपुष्टजनोपेतं वीरलक्षणलक्षितम् । (६।१)

tuṣṭapuṣṭajanopetaṃ vīralakṣaṇalakṣitam |

6.2६.२

विचित्रध्वजसंनाहं विचित्ररथकार्मुकम् ॥ (६।२)

vicitradhvajasaṃnāhaṃ vicitrarathakārmukam ||

7.1७.१

संनिवेश्य च कौरव्य द्वारकायां नरर्षभ । (७।१)

saṃniveśya ca kauravya dvārakāyāṃ nararṣabha |

7.2७.२

अभिसारयामास तदा वेगेन पतगेन्द्रवत् ॥ (७।२)

abhisārayāmāsa tadā vegena patagendravat ||

8.1८.१

तदापतन्तं संदृश्य बलं शाल्वपतेस् तदा । (८।१)

tadāpatantaṃ saṃdṛśya balaṃ śālvapates tadā |

8.2८.२

निर्याय योधयामासुः कुमारा वृष्णिनन्दनाः ॥ (८।२)

niryāya yodhayāmāsuḥ kumārā vṛṣṇinandanāḥ ||

9.1९.१

असहन्तो ऽभियानं तच्छाल्वराजस्य कौरव । (९।१)

asahanto 'bhiyānaṃ tacchālvarājasya kaurava |

9.2९.२

चारुदेष्णश् च साम्बश् च प्रद्युम्नश् च महारथः ॥ (९।२)

cārudeṣṇaś ca sāmbaś ca pradyumnaś ca mahārathaḥ ||

10.1१०.१

ते रथैर् दंशिताः सर्वे विचित्राभरणध्वजाः । (१०।१)

te rathair daṃśitāḥ sarve vicitrābharaṇadhvajāḥ |

10.2१०.२

संसक्ताः शाल्वराजस्य बहुभिर् योधपुंगवैः ॥ (१०।२)

saṃsaktāḥ śālvarājasya bahubhir yodhapuṃgavaiḥ ||

11.1११.१

गृहीत्वा तु धनुः साम्बः शाल्वस्य सचिवं रणे । (११।१)

gṛhītvā tu dhanuḥ sāmbaḥ śālvasya sacivaṃ raṇe |

11.2११.२

योधयाम् आस संहृष्टः क्षेमवृद्धिं चमूपतिम् ॥ (११।२)

yodhayām āsa saṃhṛṣṭaḥ kṣemavṛddhiṃ camūpatim ||

12.1१२.१

तस्य बाणमयं वर्षं जाम्बवत्याः सुतो महत् । (१२।१)

tasya bāṇamayaṃ varṣaṃ jāmbavatyāḥ suto mahat |

12.2१२.२

मुमोच भरतश्रेष्ठ यथा वर्षं सहस्रदृक् ॥ (१२।२)

mumoca bharataśreṣṭha yathā varṣaṃ sahasradṛk ||

13.1१३.१

तद् बाणवर्षं तुमुलं विषेहे स चमूपतिः । (१३।१)

tad bāṇavarṣaṃ tumulaṃ viṣehe sa camūpatiḥ |

13.2१३.२

क्षेमवृद्धिर् महाराज हिमवान् इव निश्चलः ॥ (१३।२)

kṣemavṛddhir mahārāja himavān iva niścalaḥ ||

14.1१४.१

ततः साम्बाय राजेन्द्र क्षेमवृद्धिर् अपि स्म ह । (१४।१)

tataḥ sāmbāya rājendra kṣemavṛddhir api sma ha |

14.2१४.२

मुमोच मायाविहितं शरजालं महत्तरम् ॥ (१४।२)

mumoca māyāvihitaṃ śarajālaṃ mahattaram ||

15.1१५.१

ततो मायामयं जालं माययैव विदार्य सः । (१५।१)

tato māyāmayaṃ jālaṃ māyayaiva vidārya saḥ |

15.2१५.२

साम्बः शरसहस्रेण रथम् अस्याभ्यवर्षत ॥ (१५।२)

sāmbaḥ śarasahasreṇa ratham asyābhyavarṣata ||

16.1१६.१

ततः स विद्धः साम्बेन क्षेमवृद्धिश् चमूपतिः । (१६।१)

tataḥ sa viddhaḥ sāmbena kṣemavṛddhiś camūpatiḥ |

16.2१६.२

अपायाज् जवनैर् अश्वैः साम्बबाणप्रपीडितः ॥ (१६।२)

apāyāj javanair aśvaiḥ sāmbabāṇaprapīḍitaḥ ||

17.1१७.१

तस्मिन् विप्रद्रुते क्रूरे शाल्वस्याथ चमूपतौ । (१७।१)

tasmin vipradrute krūre śālvasyātha camūpatau |

17.2१७.२

वेगवान् नाम दैतेयः सुतं मे ऽभ्यद्रवद् बली ॥ (१७।२)

vegavān nāma daiteyaḥ sutaṃ me 'bhyadravad balī ||

18.1१८.१

अभिपन्नस् तु राजेन्द्र साम्बो वृष्णिकुलोद्वहः । (१८।१)

abhipannas tu rājendra sāmbo vṛṣṇikulodvahaḥ |

18.2१८.२

वेगं वेगवतो राजंस् तस्थौ वीरो विधारयन् ॥ (१८।२)

vegaṃ vegavato rājaṃs tasthau vīro vidhārayan ||

19.1१९.१

स वेगवति कौन्तेय साम्बो वेगवतीं गदाम् । (१९।१)

sa vegavati kaunteya sāmbo vegavatīṃ gadām |

19.2१९.२

चिक्षेप तरसा वीरो व्याविध्य सत्यविक्रमः ॥ (१९।२)

cikṣepa tarasā vīro vyāvidhya satyavikramaḥ ||

20.1२०.१

तया त्वभिहतो राजन् वेगवान् अपतद् भुवि । (२०।१)

tayā tvabhihato rājan vegavān apatad bhuvi |

20.2२०.२

वातरुग्ण इव क्षुण्णो जीर्णमूलो वनस्पतिः ॥ (२०।२)

vātarugṇa iva kṣuṇṇo jīrṇamūlo vanaspatiḥ ||

21.1२१.१

तस्मिन् निपतिते वीरे गदानुन्ने महासुरे । (२१।१)

tasmin nipatite vīre gadānunne mahāsure |

21.2२१.२

प्रविश्य महतीं सेनां योधयाम् आस मे सुतः ॥ (२१।२)

praviśya mahatīṃ senāṃ yodhayām āsa me sutaḥ ||

22.1२२.१

चारुदेष्णेन संसक्तो विविन्ध्यो नाम दानवः । (२२।१)

cārudeṣṇena saṃsakto vivindhyo nāma dānavaḥ |

22.2२२.२

महारथः समाज्ञातो महाराज महाधनुः ॥ (२२।२)

mahārathaḥ samājñāto mahārāja mahādhanuḥ ||

23.1२३.१

ततः सुतुमुलं युद्धं चारुदेष्णविविन्ध्ययोः । (२३।१)

tataḥ sutumulaṃ yuddhaṃ cārudeṣṇavivindhyayoḥ |

23.2२३.२

वृत्रवासवयो राजन् यथा पूर्वं तथाभवत् ॥ (२३।२)

vṛtravāsavayo rājan yathā pūrvaṃ tathābhavat ||

24.1२४.१

अन्योन्यस्याभिसंक्रुद्धावन्योन्यं जघ्नतुः शरैः । (२४।१)

anyonyasyābhisaṃkruddhāvanyonyaṃ jaghnatuḥ śaraiḥ |

24.2२४.२

विनदन्तौ महाराज सिंहाविव महाबलौ ॥ (२४।२)

vinadantau mahārāja siṃhāviva mahābalau ||

25.1२५.१

रौक्मिणेयस् ततो बाणम् अग्न्यर्कोपमवर्चसम् । (२५।१)

raukmiṇeyas tato bāṇam agnyarkopamavarcasam |

25.2२५.२

अभिमन्त्र्य महास्त्रेण संदधे शत्रुनाशनम् ॥ (२५।२)

abhimantrya mahāstreṇa saṃdadhe śatrunāśanam ||

26.1२६.१

स विविन्ध्याय सक्रोधः समाहूय महारथः । (२६।१)

sa vivindhyāya sakrodhaḥ samāhūya mahārathaḥ |

26.2२६.२

चिक्षेप मे सुतो राजन् स गतासुर् अथापतत् ॥ (२६।२)

cikṣepa me suto rājan sa gatāsur athāpatat ||

27.1२७.१

विविन्ध्यं निहतं दृष्ट्वा तां च विक्षोभितां चमूम् । (२७।१)

vivindhyaṃ nihataṃ dṛṣṭvā tāṃ ca vikṣobhitāṃ camūm |

27.2२७.२

कामगेन स सौभेन शाल्वः पुनर् उपागमत् ॥ (२७।२)

kāmagena sa saubhena śālvaḥ punar upāgamat ||

28.1२८.१

ततो व्याकुलितं सर्वं द्वारकावासि तद् बलम् । (२८।१)

tato vyākulitaṃ sarvaṃ dvārakāvāsi tad balam |

28.2२८.२

दृष्ट्वा शाल्वं महाबाहो सौभस्थं पृथिवीगतम् ॥ (२८।२)

dṛṣṭvā śālvaṃ mahābāho saubhasthaṃ pṛthivīgatam ||

29.1२९.१

ततो निर्याय कौन्तेय व्यवस्थाप्य च तद् बलम् । (२९।१)

tato niryāya kaunteya vyavasthāpya ca tad balam |

29.2२९.२

आनर्तानां महाराज प्रद्युम्नो वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (२९।२)

ānartānāṃ mahārāja pradyumno vākyam abravīt ||

30.1३०.१

सर्वे भवन्तस् तिष्ठन्तु सर्वे पश्यन्तु मां युधि । (३०।१)

sarve bhavantas tiṣṭhantu sarve paśyantu māṃ yudhi |

30.2३०.२

निवारयन्तं संग्रामे बलात् सौभं सराजकम् ॥ (३०।२)

nivārayantaṃ saṃgrāme balāt saubhaṃ sarājakam ||

31.1३१.१

अहं सौभपतेः सेनाम् आयसैर् भुजगैर् इव । (३१।१)

ahaṃ saubhapateḥ senām āyasair bhujagair iva |

31.2३१.२

धनुर्भुजविनिर्मुक्तैर् नाशयाम्यद्य यादवाः ॥ (३१।२)

dhanurbhujavinirmuktair nāśayāmyadya yādavāḥ ||

32.1३२.१

आश्वसध्वं न भीः कार्या सौभराड् अद्य नश्यति । (३२।१)

āśvasadhvaṃ na bhīḥ kāryā saubharāḍ adya naśyati |

32.2३२.२

मयाभिपन्नो दुष्टात्मा ससौभो विनशिष्यति ॥ (३२।२)

mayābhipanno duṣṭātmā sasaubho vinaśiṣyati ||

33.1३३.१

एवं ब्रुवति संहृष्टे प्रद्युम्ने पाण्डुनन्दन । (३३।१)

evaṃ bruvati saṃhṛṣṭe pradyumne pāṇḍunandana |

33.2३३.२

विष्ठितं तद् बलं वीर युयुधे च यथासुखम् ॥ (३३।२)

viṣṭhitaṃ tad balaṃ vīra yuyudhe ca yathāsukham ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 17

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit