भीष्म उवाच । (१।१)

शतक्रतुर् अथापश्यद् बलेर् दीप्तां महात्मनः । (१।२)

स्वरूपिणीं शरीराद्धि तदा निष्क्रामतीं श्रियम् ॥ (१।३)

तां दीप्तां प्रभया दृष्ट्वा भगवान् पाकशासनः । (२।१)

विस्मयोत्फुल्लनयनो बलिं पप्रच्छ वासवः ॥ (२।२)

बले केयम् अपक्रान्ता रोचमाना शिखण्डिनी । (३।१)

त्वत्तः स्थिता सकेयूरा दीप्यमाना स्वतेजसा ॥ (३।२)

बलिर् उवाच । (४।१)

न हीमाम् आसुरीं वेद्मि न दैवीं न च मानुषीम् । (४।२)

त्वम् एवैनां पृच्छ मा वा यथेष्टं कुरु वासव ॥ (४।३)

शक्र उवाच । (५।१)

का त्वं बलेर् अपक्रान्ता रोचमाना शिखण्डिनी । (५।२)

अजानतो ममाचक्ष्व नामधेयं शुचिस्मिते ॥ (५।३)

का त्वं तिष्ठसि मायेव दीप्यमाना स्वतेजसा । (६।१)

हित्वा दैत्येश्वरं सुभ्रु तन्ममाचक्ष्व तत्त्वतः ॥ (६।२)

श्रीर् उवाच । (७।१)

न मा विरोचनो वेद न मा वैरोचनो बलिः । (७।२)

आहुर् मां दुःसहेत्येवं विधित्सेति च मां विदुः ॥ (७।३)

भूतिर् लक्ष्मीति माम् आहुः श्रीर् इत्येवं च वासव । (८।१)

त्वं मां शक्र न जानीषे सर्वे देवा न मां विदुः ॥ (८।२)

शक्र उवाच । (९।१)

किम् इदं त्वं मम कृते उताहो बलिनः कृते । (९।२)

दुःसहे विजहास्येनं चिरसंवासिनी सती ॥ (९।३)

श्रीर् उवाच । (१०।१)

न धाता न विधाता मां विदधाति कथंचन । (१०।२)

कालस्तु शक्र पर्यायान्मैनं शक्रावमन्यथाः ॥ (१०।३)

शक्र उवाच । (११।१)

कथं त्वया बलिस्त्यक्तः किमर्थं वा शिखण्डिनि । (११।२)

कथं च मां न जह्यास्त्वं तन्मे ब्रूहि शुचिस्मिते ॥ (११।३)

श्रीर् उवाच । (१२।१)

सत्ये स्थितास्मि दाने च व्रते तपसि चैव हि । (१२।२)

पराक्रमे च धर्मे च पराचीनस्ततो बलिः ॥ (१२।३)

ब्रह्मण्यो ऽयं सदा भूत्वा सत्यवादी जितेन्द्रियः । (१३।१)

अभ्यसूयद् ब्राह्मणान् वै उच्छिष्टश्चास्पृशद् घृतम् ॥ (१३।२)

यज्ञशीलः पुरा भूत्वा माम् एव यजतेत्ययम् । (१४।१)

प्रोवाच लोकान्मूढात्मा कालेनोपनिपीडितः ॥ (१४।२)

अपाकृता ततः शक्र त्वयि वत्स्यामि वासव । (१५।१)

अप्रमत्तेन धार्यास्मि तपसा विक्रमेण च ॥ (१५।२)

शक्र उवाच । (१६।१)

अस्ति देवमनुष्येषु सर्वभूतेषु वा पुमान् । (१६।२)

यस्त्वाम् एको विषहितुं शक्नुयात् कमलालये ॥ (१६।३)

श्रीर् उवाच । (१७।१)

नैव देवो न गन्धर्वो नासुरो न च राक्षसः । (१७।२)

यो माम् एको विषहितुं शक्तः कश्चित् पुरंदर ॥ (१७।३)

शक्र उवाच । (१८।१)

तिष्ठेथा मयि नित्यं त्वं यथा तद् ब्रूहि मे शुभे । (१८।२)

तत् करिष्यामि ते वाक्यम् ऋतं त्वं वक्तुम् अर्हसि ॥ (१८।३)

श्रीर् उवाच । (१९।१)

स्थास्यामि नित्यं देवेन्द्र यथा त्वयि निबोध तत् । (१९।२)

विधिना वेददृष्टेन चतुर्धा विभजस्व माम् ॥ (१९।३)

शक्र उवाच । (२०।१)

अहं वै त्वा निधास्यामि यथाशक्ति यथाबलम् । (२०।२)

न तु मे ऽतिक्रमः स्याद् वै सदा लक्ष्मि तवान्तिके ॥ (२०।३)

भूमिर् एव मनुष्येषु धारणी भूतभाविनी । (२१।१)

सा ते पादं तितिक्षेत समर्था हीति मे मतिः ॥ (२१।२)

श्रीर् उवाच । (२२।१)

एष मे निहितः पादो यो ऽयं भूमौ प्रतिष्ठितः । (२२।२)

द्वितीयं शक्र पादं मे तस्मात् सुनिहितं कुरु ॥ (२२।३)

शक्र उवाच । (२३।१)

आप एव मनुष्येषु द्रवन्त्यः परिचारिकाः । (२३।२)

तास्ते पादं तितिक्षन्ताम् अलम् आपस् तितिक्षितुम् ॥ (२३।३)

श्रीर् उवाच । (२४।१)

एष मे निहितः पादो यो ऽयम् अप्सु प्रतिष्ठितः । (२४।२)

तृतीयं शक्र पादं मे तस्मात् सुनिहितं कुरु ॥ (२४।३)

शक्र उवाच । (२५।१)

यस्मिन् देवाश्च यज्ञाश्च यस्मिन् वेदाः प्रतिष्ठिताः । (२५।२)

तृतीयं पादम् अग्निस्ते सुधृतं धारयिष्यति ॥ (२५।३)

श्रीर् उवाच । (२६।१)

एष मे निहितः पादो यो ऽयम् अग्नौ प्रतिष्ठितः । (२६।२)

चतुर्थं शक्र पादं मे तस्मात् सुनिहितं कुरु ॥ (२६।३)

शक्र उवाच । (२७।१)

ये वै सन्तो मनुष्येषु ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः । (२७।२)

ते ते पादं तितिक्षन्ताम् अलं सन्तस्तितिक्षितुम् ॥ (२७।३)

श्रीर् उवाच । (२८।१)

एष मे निहितः पादो यो ऽयं सत्सु प्रतिष्ठितः । (२८।२)

एवं विनिहितां शक्र भूतेषु परिधत्स्व माम् ॥ (२८।३)

शक्र उवाच । (२९।१)

भूतानाम् इह वै यस्त्वा मया विनिहितां सतीम् । (२९।२)

उपहन्यात् स मे द्विष्यात् तथा शृण्वन्तु मे वचः ॥ (२९।३)

भीष्म उवाच । (३०।१)

ततस्त्यक्तः श्रिया राजा दैत्यानां बलिर् अब्रवीत् । (३०।२)

यावत् पुरस्तात् प्रतपेत् तावद् वै दक्षिणां दिशम् ॥ (३०।३)

पश्चिमां तावद् एवापि तथोदीचीं दिवाकरः । (३१।१)

तथा मध्यंदिने सूर्यो ऽस्तम् एति यदा तदा । (३१।२)

पुनर् देवासुरं युद्धं भावि जेतास्मि वस्तदा ॥ (३१।३)

सर्वांल् लोकान् यदादित्य एकस्थस्तापयिष्यति । (३२।१)

तदा देवासुरे युद्धे जेताहं त्वां शतक्रतो ॥ (३२।२)

शक्र उवाच । (३३।१)

ब्रह्मणास्मि समादिष्टो न हन्तव्यो भवान् इति । (३३।२)

तेन ते ऽहं बले वज्रं न विमुञ्चामि मूर्धनि ॥ (३३।३)

यथेष्टं गच्छ दैत्येन्द्र स्वस्ति ते ऽस्तु महासुर । (३४।१)

आदित्यो नावतपिता कदाचिन्मध्यतः स्थितः ॥ (३४।२)

स्थापितो ह्यस्य समयः पूर्वम् एव स्वयंभुवा । (३५।१)

अजस्रं परियात्येष सत्येनावतपन् प्रजाः ॥ (३५।२)

अयनं तस्य षण्मासा उत्तरं दक्षिणं तथा । (३६।१)

येन संयाति लोकेषु शीतोष्णे विसृजन् रविः ॥ (३६।२)

भीष्म उवाच । (३७।१)

एवम् उक्तस्तु दैत्येन्द्रो बलिर् इन्द्रेण भारत । (३७।२)

जगाम दक्षिणाम् आशाम् उदीचीं तु पुरंदरः ॥ (३७।३)

इत्येतद् बलिना गीतम् अनहंकारसंज्ञितम् । (३८।१)

वाक्यं श्रुत्वा सहस्राक्षः खम् एवारुरुहे तदा ॥ (३८।२)