याज्ञवल्क्य उवाच । (१।१)

अव्यक्तस्य नरश्रेष्ठ कालसंख्यां निबोध मे । (१।२)

पञ्च कल्पसहस्राणि द्विगुणान्यहर् उच्यते ॥ (१।३)

रात्रिर् एतावती चास्य प्रतिबुद्धो नराधिप । (२।१)

सृजत्य् ओषधिम् एवाग्रे जीवनं सर्वदेहिनाम् ॥ (२।२)

ततो ब्रह्माणम् असृजद्धैरण्याण्डसमुद्भवम् । (३।१)

सा मूर्तिः सर्वभूतानाम् इत्येवम् अनुशुश्रुम ॥ (३।२)

संवत्सरम् उषित्वाण्डे निष्क्रम्य च महामुनिः । (४।१)

संदधे ऽर्धं महीं कृत्स्नां दिवम् अर्धं प्रजापतिः ॥ (४।२)

द्यावापृथिव्योर् इत्येष राजन् वेदेषु पठ्यते । (५।१)

तयोः शकलयोर् मध्यम् आकाशम् अकरोत् प्रभुः ॥ (५।२)

एतस्यापि च संख्यानं वेदवेदाङ्गपारगैः । (६।१)

दश कल्पसहस्राणि पादोनान्यहर् उच्यते । (६।२)

रात्रिम् एतावतीं चास्य प्राहुर् अध्यात्मचिन्तकाः ॥ (६।३)

सृजत्यहंकारम् ऋषिर् भूतं दिव्यात्मकं तथा । (७।१)

चतुरश्चापरान् पुत्रान् देहात् पूर्वं महान् ऋषिः । (७।२)

ते वै पितृभ्यः पितरः श्रूयन्ते राजसत्तम ॥ (७।३)

देवाः पितॄणां च सुता देवैर् लोकाः समावृताः । (८।१)

चराचरा नरश्रेष्ठ इत्येवम् अनुशुश्रुम ॥ (८।२)

परमेष्ठी त्वहंकारो ऽसृजद् भूतानि पञ्चधा । (९।१)

पृथिवी वायुर् आकाशम् आपो ज्योतिश्च पञ्चमम् ॥ (९।२)

एतस्यापि निशाम् आहुस्तृतीयम् इह कुर्वतः । (१०।१)

पञ्च कल्पसहस्राणि तावद् एवाहर् उच्यते ॥ (१०।२)

शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च पञ्चमः । (११।१)

एते विशेषा राजेन्द्र महाभूतेषु पञ्चसु । (११।२)

यैर् आविष्टानि भूतानि अहन्यहनि पार्थिव ॥ (११।३)

अन्योन्यं स्पृहयन्त्येते अन्योन्यस्य हिते रताः । (१२।१)

अन्योन्यम् अभिमन्यन्ते अन्योन्यस्पर्धिनस्तथा ॥ (१२।२)

ते वध्यमाना अन्योन्यं गुणैर् हारिभिर् अव्ययाः । (१३।१)

इहैव परिवर्तन्ते तिर्यग्योनिप्रवेशिनः ॥ (१३।२)

त्रीणि कल्पसहस्राणि एतेषाम् अहर् उच्यते । (१४।१)

रात्रिर् एतावती चैव मनसश्च नराधिप ॥ (१४।२)

मनश्चरति राजेन्द्र चरितं सर्वम् इन्द्रियैः । (१५।१)

न चेन्द्रियाणि पश्यन्ति मन एवात्र पश्यति ॥ (१५।२)

चक्षुः पश्यति रूपाणि मनसा तु न चक्षुषा । (१६।१)

मनसि व्याकुले चक्षुः पश्यन्न् अपि न पश्यति । (१६।२)

तथेन्द्रियाणि सर्वाणि पश्यन्तीत्यभिचक्षते ॥ (१६।३)

मनस्युपरते राजन्न् इन्द्रियोपरमो भवेत् । (१७।१)

न चेन्द्रियव्युपरमे मनस्युपरमो भवेत् । (१७।२)

एवं मनःप्रधानानि इन्द्रियाणि विभावयेत् ॥ (१७।३)

इन्द्रियाणां हि सर्वेषाम् ईश्वरं मन उच्यते । (१८।१)

एतद् विशन्ति भूतानि सर्वाणीह महायशाः ॥ (१८।२)