भीष्म उवाच । (१।१)

चातुराश्रम्यधर्माश्च जातिधर्माश्च पाण्डव । (१।२)

लोकपालोत्तराश्चैव क्षात्रे धर्मे व्यवस्थिताः ॥ (१।३)

सर्वाण्येतानि धर्माणि क्षात्रे भरतसत्तम । (२।१)

निराशिषो जीवलोके क्षात्रे धर्मे व्यवस्थिताः ॥ (२।२)

अप्रत्यक्षं बहुद्वारं धर्मम् आश्रमवासिनाम् । (३।१)

प्ररूपयन्ति तद्भावम् आगमैर् एव शाश्वतम् ॥ (३।२)

अपरे वचनैः पुण्यैर् वादिनो लोकनिश्चयम् । (४।१)

अनिश्चयज्ञा धर्माणाम् अदृष्टान्ते परे रताः ॥ (४।२)

प्रत्यक्षसुखभूयिष्ठम् आत्मसाक्षिकम् अछलम् । (५।१)

सर्वलोकहितं धर्मं क्षत्रियेषु प्रतिष्ठितम् ॥ (५।२)

धर्माश्रमव्यवसिनां ब्राह्मणानां युधिष्ठिर । (६।१)

यथा त्रयाणां वर्णानां संख्यातोपश्रुतिः पुरा । (६।२)

राजधर्मेष्वनुपमा लोक्या सुचरितैर् इह ॥ (६।३)

उदाहृतं ते राजेन्द्र यथा विष्णुं महौजसम् । (७।१)

सर्वभूतेश्वरं देवं प्रभुं नारायणं पुरा । (७।२)

जग्मुः सुबहवः शूरा राजानो दण्डनीतये ॥ (७।३)

एकैकम् आत्मनः कर्म तुलयित्वाश्रमे पुरा । (८।१)

राजानः पर्युपातिष्ठन् दृष्टान्तवचने स्थिताः ॥ (८।२)

साध्या देवा वसवश्चाश्विनौ च रुद्राश्च विश्वे मरुतां गणाश्च । (९।१)

सृष्टाः पुरा आदिदेवेन देवा क्षात्रे धर्मे वर्तयन्ते च सिद्धाः ॥ (९।२)

अत्र ते वर्तयिष्यामि धर्मम् अर्थविनिश्चयम् । (१०।१)

निर्मर्यादे वर्तमाने दानवैकायने कृते । (१०।२)

बभूव राजा राजेन्द्र मान्धाता नाम वीर्यवान् ॥ (१०।३)

पुरा वसुमतीपालो यज्ञं चक्रे दिदृक्षया । (११।१)

अनादिमध्यनिधनं देवं नारायणं प्रति ॥ (११।२)

स राजा राजशार्दूल मान्धाता परमेष्ठिनः । (१२।१)

जग्राह शिरसा पादौ यज्ञे विष्णोर् महात्मनः ॥ (१२।२)

दर्शयामास तं विष्णू रूपम् आस्थाय वासवम् । (१३।१)

स पार्थिवैर् वृतः सद्भिर् अर्चयामास तं प्रभुम् ॥ (१३।२)

तस्य पार्थिवसंघस्य तस्य चैव महात्मनः । (१४।१)

संवादो ऽयं महान् आसीद् विष्णुं प्रति महाद्युते ॥ (१४।२)

इन्द्र उवाच । (१५।१)

किम् इष्यते धर्मभृतां वरिष्ठ यद् द्रष्टुकामो ऽसि तम् अप्रमेयम् । (१५।२)

अनन्तमायामितसत्त्ववीर्यं नारायणं ह्यादिदेवं पुराणम् ॥ (१५।३)

नासौ देवो विश्वरूपो मयापि शक्यो द्रष्टुं ब्रह्मणा वापि साक्षात् । (१६।१)

ये ऽन्ये कामास्तव राजन् हृदिस्था दास्यामि तांस्त्वं हि मर्त्येषु राजा ॥ (१६।२)

सत्ये स्थितो धर्मपरो जितेन्द्रियः शूरो दृढं प्रीतिरतः सुराणाम् । (१७।१)

बुद्ध्या भक्त्या चोत्तमश्रद्धया च ततस्ते ऽहं दद्मि वरं यथेष्टम् ॥ (१७।२)

मान्धातोवाच । (१८।१)

असंशयं भगवन्न् आदिदेवं द्रक्ष्याम्यहं शिरसाहं प्रसाद्य । (१८।२)

त्यक्त्वा भोगान् धर्मकामो ह्यरण्यम् इच्छे गन्तुं सत्पथं लोकजुष्टम् ॥ (१८।३)

क्षात्राद् धर्माद् विपुलाद् अप्रमेयाल् लोकाः प्राप्ताः स्थापितं स्वं यशश्च । (१९।१)

धर्मो यो ऽसावादिदेवात् प्रवृत्तो लोकज्येष्ठस्तं न जानामि कर्तुम् ॥ (१९।२)

इन्द्र उवाच । (२०।१)

असैनिको ऽधर्मपरश्चरेथाः परां गतिं लप्स्यसे चाप्रमत्तः । (२०।२)

क्षात्रो धर्मो ह्यादिदेवात् प्रवृत्तः पश्चाद् अन्ये शेषभूताश्च धर्माः ॥ (२०।३)

शेषाः सृष्टा ह्यन्तवन्तो ह्यनन्ताः सुप्रस्थानाः क्षत्रधर्माविशिष्टाः । (२१।१)

अस्मिन् धर्मे सर्वधर्माः प्रविष्टास् तस्माद् धर्मं श्रेष्ठम् इमं वदन्ति ॥ (२१।२)

कर्मणा वै पुरा देवा ऋषयश्चामितौजसः । (२२।१)

त्राताः सर्वे प्रमथ्यारीन् क्षत्रधर्मेण विष्णुना ॥ (२२।२)

यदि ह्यसौ भगवान्नाहनिष्यद् रिपून् सर्वान् वसुमान् अप्रमेयः । (२३।१)

न ब्राह्मणा न च लोकादिकर्ता न सद्धर्मा नादिधर्मा भवेयुः ॥ (२३।२)

इमाम् उर्वीं न जयेद् विक्रमेण देवश्रेष्ठो ऽसौ पुरा चेद् अमेयः । (२४।१)

चातुर्वर्ण्यं चातुराश्रम्यधर्माः सर्वे न स्युर् ब्रह्मणो वै विनाशात् ॥ (२४।२)

दृष्टा धर्माः शतधा शाश्वतेन क्षात्रेण धर्मेण पुनः प्रवृत्ताः । (२५।१)

युगे युगे ह्यादिधर्माः प्रवृत्ता लोकज्येष्ठं क्षत्रधर्मं वदन्ति ॥ (२५।२)

आत्मत्यागः सर्वभूतानुकम्पा लोकज्ञानं मोक्षणं पालनं च । (२६।१)

विषण्णानां मोक्षणं पीडितानां क्षात्रे धर्मे विद्यते पार्थिवानाम् ॥ (२६।२)

निर्मर्यादाः काममन्युप्रवृत्ता भीता राज्ञो नाधिगच्छन्ति पापम् । (२७।१)

शिष्टाश्चान्ये सर्वधर्मोपपन्नाः साध्वाचाराः साधु धर्मं चरन्ति ॥ (२७।२)

पुत्रवत् परिपाल्यानि लिङ्गधर्मेण पार्थिवैः । (२८।१)

लोके भूतानि सर्वाणि विचरन्ति न संशयः ॥ (२८।२)

सर्वधर्मपरं क्षत्रं लोकज्येष्ठं सनातनम् । (२९।१)

शश्वद् अक्षरपर्यन्तम् अक्षरं सर्वतोमुखम् ॥ (२९।२)