भीष्म उवाच । (१।१)

आश्रमाणां महाबाहो शृणु सत्यपराक्रम । (१।२)

चतुर्णाम् इह वर्णानां कर्माणि च युधिष्ठिर ॥ (१।३)

वानप्रस्थं भैक्षचर्यां गार्हस्थ्यं च महाश्रमम् । (२।१)

ब्रह्मचर्याश्रमं प्राहुश्चतुर्थं ब्राह्मणैर् वृतम् ॥ (२।२)

जटाकरणसंस्कारं द्विजातित्वम् अवाप्य च । (३।१)

आधानादीनि कर्माणि प्राप्य वेदम् अधीत्य च ॥ (३।२)

सदारो वाप्यदारो वा आत्मवान् संयतेन्द्रियः । (४।१)

वानप्रस्थाश्रमं गच्छेत् कृतकृत्यो गृहाश्रमात् ॥ (४।२)

तत्रारण्यकशास्त्राणि समधीत्य स धर्मवित् । (५।१)

ऊर्ध्वरेताः प्रजायित्वा गच्छत्यक्षरसात्मताम् ॥ (५।२)

एतान्येव निमित्तानि मुनीनाम् ऊर्ध्वरेतसाम् । (६।१)

कर्तव्यानीह विप्रेण राजन्न् आदौ विपश्चिता ॥ (६।२)

चरितब्रह्मचर्यस्य ब्राह्मणस्य विशां पते । (७।१)

भैक्षचर्यास्वधीकारः प्रशस्त इह मोक्षिणः ॥ (७।२)

यत्रास्तमितशायी स्यान्निरग्निर् अनिकेतनः । (८।१)

यथोपलब्धजीवी स्यान्मुनिर् दान्तो जितेन्द्रियः ॥ (८।२)

निराशीः स्यात् सर्वसमो निर्भोगो निर्विकारवान् । (९।१)

विप्रः क्षेमाश्रमं प्राप्तो गच्छत्यक्षरसात्मताम् ॥ (९।२)

अधीत्य वेदान् कृतसर्वकृत्यः संतानम् उत्पाद्य सुखानि भुक्त्वा । (१०।१)

समाहितः प्रचरेद् दुश्चरं तं गार्हस्थ्यधर्मं मुनिधर्मदृष्टम् ॥ (१०।२)

स्वदारतुष्ट ऋतुकालगामी नियोगसेवी नशठो नजिह्मः । (११।१)

मिताशनो देवपरः कृतज्ञः सत्यो मृदुश्चानृशंसः क्षमावान् ॥ (११।२)

दान्तो विधेयो हव्यकव्ये ऽप्रमत्तो ऽन्नस्य दाता सततं द्विजेभ्यः । (१२।१)

अमत्सरी सर्वलिङ्गिप्रदाता वैताननित्यश्च गृहाश्रमी स्यात् ॥ (१२।२)

अथात्र नारायणगीतम् आहुर् महर्षयस्तात महानुभावाः । (१३।१)

महार्थम् अत्यर्थतपःप्रयुक्तं तद् उच्यमानं हि मया निबोध ॥ (१३।२)

सत्यार्जवं चातिथिपूजनं च धर्मस्तथार्थश्च रतिश्च दारे । (१४।१)

निषेवितव्यानि सुखानि लोके ह्यस्मिन् परे चैव मतं ममैतत् ॥ (१४।२)

भरणं पुत्रदाराणां वेदानां पारणं तथा । (१५।१)

सतां तम् आश्रमं श्रेष्ठं वदन्ति परमर्षयः ॥ (१५।२)

एवं हि यो ब्राह्मणो यज्ञशीलो गार्हस्थ्यम् अध्यावसते यथावत् । (१६।१)

गृहस्थवृत्तिं प्रविशोध्य सम्यक् स्वर्गे विशुद्धं फलम् आप्नुते सः ॥ (१६।२)

तस्य देहपरित्यागाद् इष्टाः कामाक्षया मताः । (१७।१)

आनन्त्यायोपतिष्ठन्ति सर्वतोऽक्षिशिरोमुखाः ॥ (१७।२)

खादन्न् एको जपन्न् एकः सर्पन्न् एको युधिष्ठिर । (१८।१)

एकस्मिन् एव आचार्ये शुश्रूषुर् मलपङ्कवान् ॥ (१८।२)

ब्रह्मचारी व्रती नित्यं नित्यं दीक्षापरो वशी । (१९।१)

अविचार्य तथा वेदं कृत्यं कुर्वन् वसेत् सदा ॥ (१९।२)

शुश्रूषां सततं कुर्वन् गुरोः सम्प्रणमेत च । (२०।१)

षट्कर्मस्वनिवृत्तश्च नप्रवृत्तश्च सर्वशः ॥ (२०।२)

न चरत्यधिकारेण सेवितं द्विषतो न च । (२१।१)

एषो ऽऽश्रमपदस् तात ब्रह्मचारिण इष्यते ॥ (२१।२)