ब्राह्मण उवाच । (१।१)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (१।२)

नारदस्य च संवादम् ऋषेर् देवमतस्य च ॥ (१।३)

देवमत उवाच । (२।१)

जन्तोः संजायमानस्य किं नु पूर्वं प्रवर्तते । (२।२)

प्राणो ऽपानः समानो वा व्यानो वोदान एव च ॥ (२।३)

नारद उवाच । (३।१)

येनायं सृज्यते जन्तुस्ततो ऽन्यः पूर्वम् एति तम् । (३।२)

प्राणद्वंद्वं च विज्ञेयं तिर्यगं चोर्ध्वगं च यत् ॥ (३।३)

देवमत उवाच । (४।१)

केनायं सृज्यते जन्तुः कश्चान्यः पूर्वम् एति तम् । (४।२)

प्राणद्वंद्वं च मे ब्रूहि तिर्यग् ऊर्ध्वं च निश्चयात् ॥ (४।३)

नारद उवाच । (५।१)

संकल्पाज्जायते हर्षः शब्दाद् अपि च जायते । (५।२)

रसात् संजायते चापि रूपाद् अपि च जायते ॥ (५।३)

स्पर्शात् संजायते चापि गन्धाद् अपि च जायते । (६।१)

एतद् रूपम् उदानस्य हर्षो मिथुनसंभवः ॥ (६।२)

कामात् संजायते शुक्रं कामात् संजायते रसः । (७।१)

समानव्यानजनिते सामान्ये शुक्रशोणिते ॥ (७।२)

शुक्राच्छोणितसंसृष्टात् पूर्वं प्राणः प्रवर्तते । (८।१)

प्राणेन विकृते शुक्रे ततो ऽपानः प्रवर्तते ॥ (८।२)

प्राणापानाविदं द्वंद्वम् अवाक् चोर्ध्वं च गच्छतः । (९।१)

व्यानः समानश्चैवोभौ तिर्यग् द्वंद्वत्वम् उच्यते ॥ (९।२)

अग्निर् वै देवताः सर्वा इति वेदस्य शासनम् । (१०।१)

संजायते ब्राह्मणेषु ज्ञानं बुद्धिसमन्वितम् ॥ (१०।२)

तस्य धूमस्तमोरूपं रजो भस्म सुरेतसः । (११।१)

सत्त्वं संजायते तस्य यत्र प्रक्षिप्यते हविः ॥ (११।२)

आघारौ समानो व्यानश्च इति यज्ञविदो विदुः । (१२।१)

प्राणापानाव् आज्यभागौ तयोर् मध्ये हुताशनः । (१२।२)

एतद् रूपम् उदानस्य परमं ब्राह्मणा विदुः ॥ (१२।३)

निर्द्वंद्वम् इति यत् त्वेतत् तन्मे निगदतः शृणु ॥ (१३।१)

अहोरात्रम् इदं द्वंद्वं तयोर् मध्ये हुताशनः । (१४।१)

एतद् रूपम् उदानस्य परमं ब्राह्मणा विदुः ॥ (१४।२)

उभे चैवायने द्वंद्वं तयोर् मध्ये हुताशनः । (१५।१)

एतद् रूपम् उदानस्य परमं ब्राह्मणा विदुः ॥ (१५।२)

उभे सत्यानृते द्वंद्वं तयोर् मध्ये हुताशनः । (१६।१)

एतद् रूपम् उदानस्य परमं ब्राह्मणा विदुः ॥ (१६।२)

उभे शुभाशुभे द्वंद्वं तयोर् मध्ये हुताशनः । (१७।१)

एतद् रूपम् उदानस्य परमं ब्राह्मणा विदुः ॥ (१७।२)

सच्चासच्चैव तद् द्वंद्वं तयोर् मध्ये हुताशनः । (१८।१)

एतद् रूपम् उदानस्य परमं ब्राह्मणा विदुः ॥ (१८।२)

प्रथमं समानो व्यानो व्यस्यते कर्म तेन तत् । (१९।१)

तृतीयं तु समानेन पुनर् एव व्यवस्यते ॥ (१९।२)

शान्त्यर्थं वामदेवं च शान्तिर् ब्रह्म सनातनम् । (२०।१)

एतद् रूपम् उदानस्य परमं ब्राह्मणा विदुः ॥ (२०।२)