भीष्म उवाच । (१।१)

एवम् उक्तो मतङ्गस्तु भृशं शोकपरायणः । (१।२)

अतिष्ठत गयां गत्वा सो ऽङ्गुष्ठेन शतं समाः ॥ (१।३)

सुदुष्करं वहन् योगं कृशो धमनिसंततः । (२।१)

त्वगस्थिभूतो धर्मात्मा स पपातेति नः श्रुतम् ॥ (२।२)

तं पतन्तम् अभिद्रुत्य परिजग्राह वासवः । (३।१)

वराणाम् ईश्वरो दाता सर्वभूतहिते रतः ॥ (३।२)

शक्र उवाच । (४।१)

मतङ्ग ब्राह्मणत्वं ते संवृतं परिपन्थिभिः । (४।२)

पूजयन् सुखम् आप्नोति दुःखम् आप्नोत्यपूजयन् ॥ (४।३)

ब्राह्मणे सर्वभूतानां योगक्षेमः समाहितः । (५।१)

ब्राह्मणेभ्यो ऽनुतृप्यन्ति पितरो देवतास्तथा ॥ (५।२)

ब्राह्मणः सर्वभूतानां मतङ्ग पर उच्यते । (६।१)

ब्राह्मणः कुरुते तद्धि यथा यद् यच्च वाञ्छति ॥ (६।२)

बह्वीस्तु संसरन् योनीर् जायमानः पुनः पुनः । (७।१)

पर्याये तात कस्मिंश्चिद् ब्राह्मण्यम् इह विन्दति ॥ (७।२)

मतङ्ग उवाच । (८।१)

किं मां तुदसि दुःखार्तं मृतं मारयसे च माम् । (८।२)

तं तु शोचामि यो लब्ध्वा ब्राह्मण्यं न बुभूषते ॥ (८।३)

ब्राह्मण्यं यदि दुष्प्रापं त्रिभिर् वर्णैः शतक्रतो । (९।१)

सुदुर्लभं तदावाप्य नानुतिष्ठन्ति मानवाः ॥ (९।२)

यः पापेभ्यः पापतमस्तेषाम् अधम एव सः । (१०।१)

ब्राह्मण्यं यो ऽवजानीते धनं लब्ध्वेव दुर्लभम् ॥ (१०।२)

दुष्प्रापं खलु विप्रत्वं प्राप्तं दुरनुपालनम् । (११।१)

दुरवापम् अवाप्यैतन्नानुतिष्ठन्ति मानवाः ॥ (११।२)

एकारामो ह्यहं शक्र निर्द्वंद्वो निष्परिग्रहः । (१२।१)

अहिंसादमदानस्थः कथं नार्हामि विप्रताम् ॥ (१२।२)

यथाकामविहारी स्यां कामरूपी विहंगमः । (१३।१)

ब्रह्मक्षत्राविरोधेन पूजां च प्राप्नुयाम् अहम् । (१३।२)

यथा ममाक्षया कीर्तिर् भवेच्चापि पुरंदर ॥ (१३।३)

इन्द्र उवाच । (१४।१)

छन्दोदेव इति ख्यातः स्त्रीणां पूज्यो भविष्यसि ॥ (१४।२)

भीष्म उवाच । (१५।१)

एवं तस्मै वरं दत्त्वा वासवो ऽन्तरधीयत । (१५।२)

प्राणांस्त्यक्त्वा मतङ्गो ऽपि प्राप तत् स्थानम् उत्तमम् ॥ (१५।३)

एवम् एतत् परं स्थानं ब्राह्मण्यं नाम भारत । (१६।१)

तच्च दुष्प्रापम् इह वै महेन्द्रवचनं यथा ॥ (१६।२)