संजय उवाच । (१।१)

ते सेने शिबिरं गत्वा न्यविशेतां विशां पते । (१।२)

यथाभागं यथान्यायं यथागुल्मं च सर्वशः ॥ (१।३)

कृत्वावहारं सैन्यानां द्रोणः परमदुर्मनाः । (२।१)

दुर्योधनम् अभिप्रेक्ष्य सव्रीडम् इदम् अब्रवीत् ॥ (२।२)

उक्तम् एतन्मया पूर्वं न तिष्ठति धनंजये । (३।१)

शक्यो ग्रहीतुं संग्रामे देवैर् अपि युधिष्ठिरः ॥ (३।२)

इति तद् वः प्रयततां कृतं पार्थेन संयुगे । (४।१)

मातिशङ्कीर् वचो मह्यम् अजेयौ कृष्णपाण्डवौ ॥ (४।२)

अपनीते तु योगेन केनचिच्छ्वेतवाहने । (५।१)

तत एष्यति ते राजन् वशम् अद्य युधिष्ठिरः ॥ (५।२)

कश्चिद् आह्वयतां संख्ये देशम् अन्यं प्रकर्षतु । (६।१)

तम् अजित्वा तु कौन्तेयो न निवर्तेत् कथंचन ॥ (६।२)

एतस्मिन्न् अन्तरे शून्ये धर्मराजम् अहं नृप । (७।१)

ग्रहीष्यामि चमूं भित्त्वा धृष्टद्युम्नस्य पश्यतः ॥ (७।२)

अर्जुनेन विहीनस्तु यदि नोत्सृजते रणम् । (८।१)

माम् उपायान्तम् आलोक्य गृहीतम् इति विद्धि तम् ॥ (८।२)

एवं ते सहसा राजन् धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् । (९।१)

समानेष्यामि सगणं वशम् अद्य न संशयः ॥ (९।२)

यदि तिष्ठति संग्रामे मुहूर्तम् अपि पाण्डवः । (१०।१)

अथापयाति संग्रामाद् विजयात् तद् विशिष्यते ॥ (१०।२)

द्रोणस्य तु वचः श्रुत्वा त्रिगर्ताधिपतिस्ततः । (११।१)

भ्रातृभिः सहितो राजन्न् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (११।२)

वयं विनिकृता राजन् सदा गाण्डीवधन्वना । (१२।१)

अनागःस्वपि चागस्कृद् अस्मासु भरतर्षभ ॥ (१२।२)

ते वयं स्मरमाणास्तान् विनिकारान् पृथग्विधान् । (१३।१)

क्रोधाग्निना दह्यमाना न शेमहि सदा निशाः ॥ (१३।२)

स नो दिव्यास्त्रसम्पन्नश्चक्षुर्विषयम् आगतः । (१४।१)

कर्तारः स्म वयं सर्वं यच्चिकीर्षाम हृद्गतम् ॥ (१४।२)

भवतश्च प्रियं यत् स्याद् अस्माकं च यशस्करम् । (१५।१)

वयम् एनं हनिष्यामो निकृष्यायोधनाद् बहिः ॥ (१५।२)

अद्यास्त्वनर्जुना भूमिर् अत्रिगर्ताथ वा पुनः । (१६।१)

सत्यं ते प्रतिजानीमो नैतन्मिथ्या भविष्यति ॥ (१६।२)

एवं सत्यरथश्चोक्त्वा सत्यधर्मा च भारत । (१७।१)

सत्यवर्मा च सत्येषुः सत्यकर्मा तथैव च ॥ (१७।२)

सहिता भ्रातरः पञ्च रथानाम् अयुतेन च । (१८।१)

न्यवर्तन्त महाराज कृत्वा शपथम् आहवे ॥ (१८।२)

मालवास्तुण्डिकेराश्च रथानाम् अयुतैस्त्रिभिः । (१९।१)

सुशर्मा च नरव्याघ्रस्त्रिगर्तः प्रस्थलाधिपः ॥ (१९।२)

माचेल्लकैर् ललित्थैश्च सहितो मद्रकैर् अपि । (२०।१)

रथानाम् अयुतेनैव सो ऽशपद् भ्रातृभिः सह ॥ (२०।२)

नानाजनपदेभ्यश्च रथानाम् अयुतं पुनः । (२१।१)

समुत्थितं विशिष्टानां संशपार्थम् उपागतम् ॥ (२१।२)

ततो ज्वलनम् आदाय हुत्वा सर्वे पृथक् पृथक् । (२२।१)

जगृहुः कुशचीराणि चित्राणि कवचानि च ॥ (२२।२)

ते च बद्धतनुत्राणा घृताक्ताः कुशचीरिणः । (२३।१)

मौर्वीमेखलिनो वीराः सहस्रशतदक्षिणाः ॥ (२३।२)

यज्वानः पुत्रिणो लोक्याः कृतकृत्यास्तनुत्यजः । (२४।१)

योक्ष्यमाणास्तदात्मानं यशसा विजयेन च ॥ (२४।२)

ब्रह्मचर्यश्रुतिमुखैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः । (२५।१)

प्राप्य लोकान् सुयुद्धेन क्षिप्रम् एव यियासवः ॥ (२५।२)

ब्राह्मणांस्तर्पयित्वा च निष्कान् दत्त्वा पृथक् पृथक् । (२६।१)

गाश्च वासांसि च पुनः समाभाष्य परस्परम् ॥ (२६।२)

प्रज्वाल्य कृष्णवर्त्मानम् उपागम्य रणे व्रतम् । (२७।१)

तस्मिन्न् अग्नौ तदा चक्रुः प्रतिज्ञां दृढनिश्चयाः ॥ (२७।२)

शृण्वतां सर्वभूतानाम् उच्चैर् वाचः स्म मेनिरे । (२८।१)

धृत्वा धनंजयवधे प्रतिज्ञां चापि चक्रिरे ॥ (२८।२)

ये वै लोकाश्चानृतानां ये चैव ब्रह्मघातिनाम् । (२९।१)

पानपस्य च ये लोका गुरुदाररतस्य च ॥ (२९।२)

ब्रह्मस्वहारिणश्चैव राजपिण्डापहारिणः । (३०।१)

शरणागतं च त्यजतो याचमानं तथा घ्नतः ॥ (३०।२)

अगारदाहिनां ये च ये च गां निघ्नताम् अपि । (३१।१)

अपचारिणां च ये लोका ये च ब्रह्मद्विषाम् अपि ॥ (३१।२)

जायां च ऋतुकाले वै ये मोहाद् अभिगच्छताम् । (३२।१)

श्राद्धसंगतिकानां च ये चाप्य् आत्मापहारिणाम् ॥ (३२।२)

न्यासापहारिणां ये च श्रुतं नाशयतां च ये । (३३।१)

कोपेन युध्यमानानां ये च नीचानुसारिणाम् ॥ (३३।२)

नास्तिकानां च ये लोका ये ऽग्निहोरापितृत्यजाम् । (३४।१)

तान् आप्नुयामहे लोकान् ये च पापकृताम् अपि ॥ (३४।२)

यद्यहत्वा वयं युद्धे निवर्तेम धनंजयम् । (३५।१)

तेन चाभ्यर्दितास्त्रासाद् भवेम हि पराङ्मुखाः ॥ (३५।२)

यदि त्वसुकरं लोके कर्म कुर्याम संयुगे । (३६।१)

इष्टान् पुण्यकृतां लोकान् प्राप्नुयाम न संशयः ॥ (३६।२)

एवम् उक्त्वा ततो राजंस्ते ऽभ्यवर्तन्त संयुगे । (३७।१)

आह्वयन्तो ऽर्जुनं वीराः पितृजुष्टां दिशं प्रति ॥ (३७।२)

आहूतस्तैर् नरव्याघ्रैः पार्थः परपुरंजयः । (३८।१)

धर्मराजम् इदं वाक्यम् अपदान्तरम् अब्रवीत् ॥ (३८।२)

आहूतो न निवर्तेयम् इति मे व्रतम् आहितम् । (३९।१)

संशप्तकाश्च मां राजन्न् आह्वयन्ति पुनः पुनः ॥ (३९।२)

एष च भ्रातृभिः सार्धं सुशर्माह्वयते रणे । (४०।१)

वधाय सगणस्यास्य माम् अनुज्ञातुम् अर्हसि ॥ (४०।२)

नैतच्छक्नोमि संसोढुम् आह्वानं पुरुषर्षभ । (४१।१)

सत्यं ते प्रतिजानामि हतान् विद्धि परान् युधि ॥ (४१।२)

युधिष्ठिर उवाच । (४२।१)

श्रुतम् एतत् त्वया तात यद् द्रोणस्य चिकीर्षितम् । (४२।२)

यथा तद् अनृतं तस्य भवेत् तद्वत् समाचर ॥ (४२।३)

द्रोणो हि बलवाञ् शूरः कृतास्त्रश्च जितश्रमः । (४३।१)

प्रतिज्ञातं च तेनैतद् ग्रहणं मे महारथ ॥ (४३।२)

अर्जुन उवाच । (४४।१)

अयं वै सत्यजिद् राजन्न् अद्य ते रक्षिता युधि । (४४।२)

ध्रियमाणे हि पाञ्चाल्ये नाचार्यः कामम् आप्स्यति ॥ (४४।३)

हते तु पुरुषव्याघ्रे रणे सत्यजिति प्रभो । (४५।१)

सर्वैर् अपि समेतैर् वा न स्थातव्यं कथंचन ॥ (४५।२)

संजय उवाच । (४६।१)

अनुज्ञातस्ततो राज्ञा परिष्वक्तश्च फल्गुनः । (४६।२)

प्रेम्णा दृष्टश्च बहुधा आशिषा च प्रयोजितः ॥ (४६।३)

विहायैनं ततः पार्थस्त्रिगर्तान् प्रत्ययाद् बली । (४७।१)

क्षुधितः क्षुद्विघातार्थं सिंहो मृगगणान् इव ॥ (४७।२)

ततो दौर्योधनं सैन्यं मुदा परमया युतम् । (४८।१)

गते ऽर्जुने भृशं क्रुद्धं धर्मराजस्य निग्रहे ॥ (४८।२)

ततो ऽन्योन्येन ते सेने समाजग्मतुर् ओजसा । (४९।१)

गङ्गासरय्वोर् वेगेन प्रावृषीवोल्बणोदके ॥ (४९।२)