महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 283

581 of 1995 · 34 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

mārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायाम् उदिते सूर्यमण्डले । (१।२)

tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyām udite sūryamaṇḍale |

1.3१.३

कृतपूर्वाह्णिकाः सर्वे समेयुस्ते तपोधनाः ॥ (१।३)

kṛtapūrvāhṇikāḥ sarve sameyuste tapodhanāḥ ||

2.1२.१

तद् एव सर्वं सावित्र्या महाभाग्यं महर्षयः । (२।१)

tad eva sarvaṃ sāvitryā mahābhāgyaṃ maharṣayaḥ |

2.2२.२

द्युमत्सेनाय नातृप्यन् कथयन्तः पुनः पुनः ॥ (२।२)

dyumatsenāya nātṛpyan kathayantaḥ punaḥ punaḥ ||

3.1३.१

ततः प्रकृतयः सर्वाः शाल्वेभ्यो ऽभ्यागता नृप । (३।१)

tataḥ prakṛtayaḥ sarvāḥ śālvebhyo 'bhyāgatā nṛpa |

3.2३.२

आचख्युर् निहतं चैव स्वेनामात्येन तं नृपम् ॥ (३।२)

ācakhyur nihataṃ caiva svenāmātyena taṃ nṛpam ||

4.1४.१

तं मन्त्रिणा हतं श्रुत्वा ससहायं सबान्धवम् । (४।१)

taṃ mantriṇā hataṃ śrutvā sasahāyaṃ sabāndhavam |

4.2४.२

न्यवेदयन् यथातत्त्वं विद्रुतं च द्विषद्बलम् ॥ (४।२)

nyavedayan yathātattvaṃ vidrutaṃ ca dviṣadbalam ||

5.1५.१

ऐकमत्यं च सर्वस्य जनस्याथ नृपं प्रति । (५।१)

aikamatyaṃ ca sarvasya janasyātha nṛpaṃ prati |

5.2५.२

सचक्षुर् वाप्यचक्षुर् वा स नो राजा भवत्विति ॥ (५।२)

sacakṣur vāpyacakṣur vā sa no rājā bhavatviti ||

6.1६.१

अनेन निश्चयेनेह वयं प्रस्थापिता नृप । (६।१)

anena niścayeneha vayaṃ prasthāpitā nṛpa |

6.2६.२

प्राप्तानीमानि यानानि चतुरङ्गं च ते बलम् ॥ (६।२)

prāptānīmāni yānāni caturaṅgaṃ ca te balam ||

7.1७.१

प्रयाहि राजन् भद्रं ते घुष्टस् ते नगरे जयः । (७।१)

prayāhi rājan bhadraṃ te ghuṣṭas te nagare jayaḥ |

7.2७.२

अध्यास्स्व चिररात्राय पितृपैतामहं पदम् ॥ (७।२)

adhyāssva cirarātrāya pitṛpaitāmahaṃ padam ||

8.1८.१

चक्षुष्मन्तं च तं दृष्ट्वा राजानं वपुषान्वितम् । (८।१)

cakṣuṣmantaṃ ca taṃ dṛṣṭvā rājānaṃ vapuṣānvitam |

8.2८.२

मूर्धभिः पतिताः सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचनाः ॥ (८।२)

mūrdhabhiḥ patitāḥ sarve vismayotphullalocanāḥ ||

9.1९.१

ततो ऽभिवाद्य तान् वृद्धान् द्विजान् आश्रमवासिनः । (९।१)

tato 'bhivādya tān vṛddhān dvijān āśramavāsinaḥ |

9.2९.२

तैश् चाभिपूजितः सर्वैः प्रययौ नगरं प्रति ॥ (९।२)

taiś cābhipūjitaḥ sarvaiḥ prayayau nagaraṃ prati ||

10.1१०.१

शैब्या च सह सावित्र्या स्वास्तीर्णेन सुवर्चसा । (१०।१)

śaibyā ca saha sāvitryā svāstīrṇena suvarcasā |

10.2१०.२

नरयुक्तेन यानेन प्रययौ सेनया वृता ॥ (१०।२)

narayuktena yānena prayayau senayā vṛtā ||

11.1११.१

ततो ऽभिषिषिचुः प्रीत्या द्युमत्सेनं पुरोहिताः । (११।१)

tato 'bhiṣiṣicuḥ prītyā dyumatsenaṃ purohitāḥ |

11.2११.२

पुत्रं चास्य महात्मानं यौवराज्ये ऽभ्यषेचयन् ॥ (११।२)

putraṃ cāsya mahātmānaṃ yauvarājye 'bhyaṣecayan ||

12.1१२.१

ततः कालेन महता सावित्र्याः कीर्तिवर्धनम् । (१२।१)

tataḥ kālena mahatā sāvitryāḥ kīrtivardhanam |

12.2१२.२

तद् वै पुत्रशतं जज्ञे शूराणाम् अनिवर्तिनाम् ॥ (१२।२)

tad vai putraśataṃ jajñe śūrāṇām anivartinām ||

13.1१३.१

भ्रातॄणां सोदराणां च तथैवास्याभवच्छतम् । (१३।१)

bhrātṝṇāṃ sodarāṇāṃ ca tathaivāsyābhavacchatam |

13.2१३.२

मद्राधिपस्याश्वपतेर् मालव्यां सुमहाबलम् ॥ (१३।२)

madrādhipasyāśvapater mālavyāṃ sumahābalam ||

14.1१४.१

एवम् आत्मा पिता माता श्वश्रूः श्वशुर एव च । (१४।१)

evam ātmā pitā mātā śvaśrūḥ śvaśura eva ca |

14.2१४.२

भर्तुः कुलं च सावित्र्या सर्वं कृच्छ्रात् समुद्धृतम् ॥ (१४।२)

bhartuḥ kulaṃ ca sāvitryā sarvaṃ kṛcchrāt samuddhṛtam ||

15.1१५.१

तथैवैषापि कल्याणी द्रौपदी शीलसंमता । (१५।१)

tathaivaiṣāpi kalyāṇī draupadī śīlasaṃmatā |

15.2१५.२

तारयिष्यति वः सर्वान् सावित्रीव कुलाङ्गना ॥ (१५।२)

tārayiṣyati vaḥ sarvān sāvitrīva kulāṅganā ||

16.1१६.१

वैशम्पायन उवाच । (१६।१)

vaiśampāyana uvāca

16.2१६.२

एवं स पाण्डवस्तेन अनुनीतो महात्मना । (१६।२)

evaṃ sa pāṇḍavastena anunīto mahātmanā |

16.3१६.३

विशोको विज्वरो राजन् काम्यके न्यवसत् तदा ॥ (१६।३)

viśoko vijvaro rājan kāmyake nyavasat tadā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 283

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit