MBh, 3, 283
Select a line for its word-by-word analysis.
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायाम् उदिते सूर्यमण्डले । (१।२)
tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyām udite sūryamaṇḍale |
तद् एव सर्वं सावित्र्या महाभाग्यं महर्षयः । (२।१)
tad eva sarvaṃ sāvitryā mahābhāgyaṃ maharṣayaḥ |
द्युमत्सेनाय नातृप्यन् कथयन्तः पुनः पुनः ॥ (२।२)
dyumatsenāya nātṛpyan kathayantaḥ punaḥ punaḥ ||
ततः प्रकृतयः सर्वाः शाल्वेभ्यो ऽभ्यागता नृप । (३।१)
tataḥ prakṛtayaḥ sarvāḥ śālvebhyo 'bhyāgatā nṛpa |
आचख्युर् निहतं चैव स्वेनामात्येन तं नृपम् ॥ (३।२)
ācakhyur nihataṃ caiva svenāmātyena taṃ nṛpam ||
तं मन्त्रिणा हतं श्रुत्वा ससहायं सबान्धवम् । (४।१)
taṃ mantriṇā hataṃ śrutvā sasahāyaṃ sabāndhavam |
न्यवेदयन् यथातत्त्वं विद्रुतं च द्विषद्बलम् ॥ (४।२)
nyavedayan yathātattvaṃ vidrutaṃ ca dviṣadbalam ||
सचक्षुर् वाप्यचक्षुर् वा स नो राजा भवत्विति ॥ (५।२)
sacakṣur vāpyacakṣur vā sa no rājā bhavatviti ||
प्रयाहि राजन् भद्रं ते घुष्टस् ते नगरे जयः । (७।१)
prayāhi rājan bhadraṃ te ghuṣṭas te nagare jayaḥ |
चक्षुष्मन्तं च तं दृष्ट्वा राजानं वपुषान्वितम् । (८।१)
cakṣuṣmantaṃ ca taṃ dṛṣṭvā rājānaṃ vapuṣānvitam |
मूर्धभिः पतिताः सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचनाः ॥ (८।२)
mūrdhabhiḥ patitāḥ sarve vismayotphullalocanāḥ ||
ततो ऽभिवाद्य तान् वृद्धान् द्विजान् आश्रमवासिनः । (९।१)
tato 'bhivādya tān vṛddhān dvijān āśramavāsinaḥ |
तैश् चाभिपूजितः सर्वैः प्रययौ नगरं प्रति ॥ (९।२)
taiś cābhipūjitaḥ sarvaiḥ prayayau nagaraṃ prati ||
शैब्या च सह सावित्र्या स्वास्तीर्णेन सुवर्चसा । (१०।१)
śaibyā ca saha sāvitryā svāstīrṇena suvarcasā |
ततो ऽभिषिषिचुः प्रीत्या द्युमत्सेनं पुरोहिताः । (११।१)
tato 'bhiṣiṣicuḥ prītyā dyumatsenaṃ purohitāḥ |
पुत्रं चास्य महात्मानं यौवराज्ये ऽभ्यषेचयन् ॥ (११।२)
putraṃ cāsya mahātmānaṃ yauvarājye 'bhyaṣecayan ||
ततः कालेन महता सावित्र्याः कीर्तिवर्धनम् । (१२।१)
tataḥ kālena mahatā sāvitryāḥ kīrtivardhanam |
तद् वै पुत्रशतं जज्ञे शूराणाम् अनिवर्तिनाम् ॥ (१२।२)
tad vai putraśataṃ jajñe śūrāṇām anivartinām ||
भ्रातॄणां सोदराणां च तथैवास्याभवच्छतम् । (१३।१)
bhrātṝṇāṃ sodarāṇāṃ ca tathaivāsyābhavacchatam |
मद्राधिपस्याश्वपतेर् मालव्यां सुमहाबलम् ॥ (१३।२)
madrādhipasyāśvapater mālavyāṃ sumahābalam ||
एवम् आत्मा पिता माता श्वश्रूः श्वशुर एव च । (१४।१)
evam ātmā pitā mātā śvaśrūḥ śvaśura eva ca |
भर्तुः कुलं च सावित्र्या सर्वं कृच्छ्रात् समुद्धृतम् ॥ (१४।२)
bhartuḥ kulaṃ ca sāvitryā sarvaṃ kṛcchrāt samuddhṛtam ||
तारयिष्यति वः सर्वान् सावित्रीव कुलाङ्गना ॥ (१५।२)
tārayiṣyati vaḥ sarvān sāvitrīva kulāṅganā ||
विशोको विज्वरो राजन् काम्यके न्यवसत् तदा ॥ (१६।३)
viśoko vijvaro rājan kāmyake nyavasat tadā ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.