महाभारतMahābhārata

MBh, 15, 26

1957 of 1995 · 45 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

ततस्तस्मिन्मुनिश्रेष्ठा राजानं द्रष्टुम् अभ्ययुः । (१।२)

tatastasminmuniśreṣṭhā rājānaṃ draṣṭum abhyayuḥ |

1.3१.३

नारदः पर्वतश्चैव देवलश्च महातपाः ॥ (१।३)

nāradaḥ parvataścaiva devalaśca mahātapāḥ ||

2.1२.१

द्वैपायनः सशिष्यश्च सिद्धाश्चान्ये मनीषिणः । (२।१)

dvaipāyanaḥ saśiṣyaśca siddhāścānye manīṣiṇaḥ |

2.2२.२

शतयूपश्च राजर्षिर् वृद्धः परमधार्मिकः ॥ (२।२)

śatayūpaśca rājarṣir vṛddhaḥ paramadhārmikaḥ ||

3.1३.१

तेषां कुन्ती महाराज पूजां चक्रे यथाविधि । (३।१)

teṣāṃ kuntī mahārāja pūjāṃ cakre yathāvidhi |

3.2३.२

ते चापि तुतुषुस्तस्यास्तापसाः परिचर्यया ॥ (३।२)

te cāpi tutuṣustasyāstāpasāḥ paricaryayā ||

4.1४.१

तत्र धर्म्याः कथास्तात चक्रुस्ते परमर्षयः । (४।१)

tatra dharmyāḥ kathāstāta cakruste paramarṣayaḥ |

4.2४.२

रमयन्तो महात्मानं धृतराष्ट्रं जनाधिपम् ॥ (४।२)

ramayanto mahātmānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam ||

5.1५.१

कथान्तरे तु कस्मिंश्चिद् देवर्षिर् नारदस्तदा । (५।१)

kathāntare tu kasmiṃścid devarṣir nāradastadā |

5.2५.२

कथाम् इमाम् अकथयत् सर्वप्रत्यक्षदर्शिवान् ॥ (५।२)

kathām imām akathayat sarvapratyakṣadarśivān ||

6.1६.१

पुरा प्रजापतिसमो राजासीद् अकुतोभयः । (६।१)

purā prajāpatisamo rājāsīd akutobhayaḥ |

6.2६.२

सहस्रचित्य इत्युक्तः शतयूपपितामहः ॥ (६।२)

sahasracitya ityuktaḥ śatayūpapitāmahaḥ ||

7.1७.१

स पुत्रे राज्यम् आसज्य ज्येष्ठे परमधार्मिके । (७।१)

sa putre rājyam āsajya jyeṣṭhe paramadhārmike |

7.2७.२

सहस्रचित्यो धर्मात्मा प्रविवेश वनं नृपः ॥ (७।२)

sahasracityo dharmātmā praviveśa vanaṃ nṛpaḥ ||

8.1८.१

स गत्वा तपसः पारं दीप्तस्य स नराधिपः । (८।१)

sa gatvā tapasaḥ pāraṃ dīptasya sa narādhipaḥ |

8.2८.२

पुरंदरस्य संस्थानं प्रतिपेदे महामनाः ॥ (८।२)

puraṃdarasya saṃsthānaṃ pratipede mahāmanāḥ ||

9.1९.१

दृष्टपूर्वः स बहुशो राजन् संपतता मया । (९।१)

dṛṣṭapūrvaḥ sa bahuśo rājan saṃpatatā mayā |

9.2९.२

महेन्द्रसदने राजा तपसा दग्धकिल्बिषः ॥ (९।२)

mahendrasadane rājā tapasā dagdhakilbiṣaḥ ||

10.1१०.१

तथा शैलालयो राजा भगदत्तपितामहः । (१०।१)

tathā śailālayo rājā bhagadattapitāmahaḥ |

10.2१०.२

तपोबलेनैव नृपो महेन्द्रसदनं गतः ॥ (१०।२)

tapobalenaiva nṛpo mahendrasadanaṃ gataḥ ||

11.1११.१

तथा पृषध्रो नामासीद् राजा वज्रधरोपमः । (११।१)

tathā pṛṣadhro nāmāsīd rājā vajradharopamaḥ |

11.2११.२

स चापि तपसा लेभे नाकपृष्ठम् इतो नृपः ॥ (११।२)

sa cāpi tapasā lebhe nākapṛṣṭham ito nṛpaḥ ||

12.1१२.१

अस्मिन्न् अरण्ये नृपते मान्धातुर् अपि चात्मजः । (१२।१)

asminn araṇye nṛpate māndhātur api cātmajaḥ |

12.2१२.२

पुरुकुत्सो नृपः सिद्धिं महतीं समवाप्तवान् ॥ (१२।२)

purukutso nṛpaḥ siddhiṃ mahatīṃ samavāptavān ||

13.1१३.१

भार्या समभवद् यस्य नर्मदा सरितां वरा । (१३।१)

bhāryā samabhavad yasya narmadā saritāṃ varā |

13.2१३.२

सो ऽस्मिन्न् अरण्ये नृपतिस्तपस्तप्त्वा दिवं गतः ॥ (१३।२)

so 'sminn araṇye nṛpatistapastaptvā divaṃ gataḥ ||

14.1१४.१

शशलोमा च नामासीद् राजा परमधार्मिकः । (१४।१)

śaśalomā ca nāmāsīd rājā paramadhārmikaḥ |

14.2१४.२

स चाप्यस्मिन् वने तप्त्वा तपो दिवम् अवाप्तवान् ॥ (१४।२)

sa cāpyasmin vane taptvā tapo divam avāptavān ||

15.1१५.१

द्वैपायनप्रसादाच्च त्वम् अपीदं तपोवनम् । (१५।१)

dvaipāyanaprasādācca tvam apīdaṃ tapovanam |

15.2१५.२

राजन्न् अवाप्य दुष्प्रापां सिद्धिम् अग्र्यां गमिष्यसि ॥ (१५।२)

rājann avāpya duṣprāpāṃ siddhim agryāṃ gamiṣyasi ||

16.1१६.१

त्वं चापि राजशार्दूल तपसो ऽन्ते श्रिया वृतः । (१६।१)

tvaṃ cāpi rājaśārdūla tapaso 'nte śriyā vṛtaḥ |

16.2१६.२

गान्धारीसहितो गन्ता गतिं तेषां महात्मनाम् ॥ (१६।२)

gāndhārīsahito gantā gatiṃ teṣāṃ mahātmanām ||

17.1१७.१

पाण्डुः स्मरति नित्यं च बलहन्तुः समीपतः । (१७।१)

pāṇḍuḥ smarati nityaṃ ca balahantuḥ samīpataḥ |

17.2१७.२

त्वां सदैव महीपाल स त्वां श्रेयसि योक्ष्यति ॥ (१७।२)

tvāṃ sadaiva mahīpāla sa tvāṃ śreyasi yokṣyati ||

18.1१८.१

तव शुश्रूषया चैव गान्धार्याश्च यशस्विनी । (१८।१)

tava śuśrūṣayā caiva gāndhāryāśca yaśasvinī |

18.2१८.२

भर्तुः सलोकतां कुन्ती गमिष्यति वधूस्तव ॥ (१८।२)

bhartuḥ salokatāṃ kuntī gamiṣyati vadhūstava ||

19.1१९.१

युधिष्ठिरस्य जननी स हि धर्मः सनातनः । (१९।१)

yudhiṣṭhirasya jananī sa hi dharmaḥ sanātanaḥ |

19.2१९.२

वयम् एतत् प्रपश्यामो नृपते दिव्यचक्षुषा ॥ (१९।२)

vayam etat prapaśyāmo nṛpate divyacakṣuṣā ||

20.1२०.१

प्रवेक्ष्यति महात्मानं विदुरश्च युधिष्ठिरम् । (२०।१)

pravekṣyati mahātmānaṃ viduraśca yudhiṣṭhiram |

20.2२०.२

संजयस्त्वदनुध्यानात् पूतः स्वर्गम् अवाप्स्यति ॥ (२०।२)

saṃjayastvadanudhyānāt pūtaḥ svargam avāpsyati ||

21.1२१.१

एतच्छ्रुत्वा कौरवेन्द्रो महात्मा सहैव पत्न्या प्रीतिमान् प्रत्यगृह्णात् । (२१।१)

etacchrutvā kauravendro mahātmā sahaiva patnyā prītimān pratyagṛhṇāt |

21.2२१.२

विद्वान् वाक्यं नारदस्य प्रशस्य चक्रे पूजां चातुलां नारदाय ॥ (२१।२)

vidvān vākyaṃ nāradasya praśasya cakre pūjāṃ cātulāṃ nāradāya ||

22.1२२.१

तथा सर्वे नारदं विप्रसंघाः संपूजयामासुर् अतीव राजन् । (२२।१)

tathā sarve nāradaṃ viprasaṃghāḥ saṃpūjayāmāsur atīva rājan |

22.2२२.२

राज्ञः प्रीत्या धृतराष्ट्रस्य ते वै पुनः पुनः समहृष्टास्तदानीम् ॥ (२२।२)

rājñaḥ prītyā dhṛtarāṣṭrasya te vai punaḥ punaḥ samahṛṣṭāstadānīm ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 15, 26

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit