धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

यस्मिञ् जयाशा सततं पुत्राणां मम संजय । (१।२)

तं दृष्ट्वा विमुखं संख्ये किं नु दुर्योधनो ऽब्रवीत् । (१।३)

कर्णो वा समरे तात किम् अकार्षीद् अतः परम् ॥ (१।४)

संजय उवाच । (२।१)

भीमसेनं रणे दृष्ट्वा ज्वलन्तम् इव पावकम् । (२।२)

रथम् अन्यं समास्थाय विधिवत् कल्पितं पुनः । (२।३)

अभ्ययात् पाण्डवं कर्णो वातोद्धूत इवार्णवः ॥ (२।४)

क्रुद्धम् आधिरथिं दृष्ट्वा पुत्रास्तव विशां पते । (३।१)

भीमसेनम् अमन्यन्त वैवस्वतमुखे हुतम् ॥ (३।२)

चापशब्दं महत् कृत्वा तलशब्दं च भैरवम् । (४।१)

अभ्यवर्तत राधेयो भीमसेनरथं प्रति ॥ (४।२)

पुनर् एव ततो राजन्महान् आसीत् सुदारुणः । (५।१)

विमर्दः सूतपुत्रस्य भीमस्य च विशां पते ॥ (५।२)

संरब्धौ हि महाबाहू परस्परवधैषिणौ । (६।१)

अन्योन्यम् ईक्षां चक्राते दहन्ताविव लोचनैः ॥ (६।२)

क्रोधरक्तेक्षणौ क्रुद्धौ निःश्वसन्तौ महारथौ । (७।१)

युद्धे ऽन्योन्यं समासाद्य ततक्षतुर् अरिंदमौ ॥ (७।२)

व्याघ्राविव सुसंरब्धौ श्येनाविव च शीघ्रगौ । (८।१)

शरभाविव संक्रुद्धौ युयुधाते परस्परम् ॥ (८।२)

ततो भीमः स्मरन् क्लेशान् अक्षद्यूते वने ऽपि च । (९।१)

विराटनगरे चैव प्राप्तं दुःखम् अरिंदमः ॥ (९।२)

राष्ट्राणां स्फीतरत्नानां हरणं च तवात्मजैः । (१०।१)

सततं च परिक्लेशान् सपुत्रेण त्वया कृतान् ॥ (१०।२)

दग्धुम् ऐच्छश्च यत् कुन्तीं सपुत्रां त्वम् अनागसम् । (११।१)

कृष्णायाश्च परिक्लेशं सभामध्ये दुरात्मभिः ॥ (११।२)

पतिम् अन्यं परीप्सस्व न सन्ति पतयस्तव । (१२।१)

नरकं पतिताः पार्थाः सर्वे षण्ढतिलोपमाः ॥ (१२।२)

समक्षं तव कौरव्य यद् ऊचुः कुरवस्तदा । (१३।१)

दासीभोगेन कृष्णां च भोक्तुकामाः सुतास्तव ॥ (१३।२)

यच्चापि तान् प्रव्रजतः कृष्णाजिननिवासिनः । (१४।१)

परुषाण्युक्तवान् कर्णः सभायां संनिधौ तव ॥ (१४।२)

तृणीकृत्य च यत् पार्थांस्तव पुत्रो ववल्ग ह । (१५।१)

विषमस्थान् समस्थो हि संरम्भाद् गतचेतसः ॥ (१५।२)

बाल्यात् प्रभृति चारिघ्नस्तानि दुःखानि चिन्तयन् । (१६।१)

निरविद्यत धर्मात्मा जीवितेन वृकोदरः ॥ (१६।२)

ततो विस्फार्य सुमहद्धेमपृष्ठं दुरासदम् । (१७।१)

चापं भरतशार्दूलस्त्यक्तात्मा कर्णम् अभ्ययात् ॥ (१७।२)

स सायकमयैर् जालैर् भीमः कर्णरथं प्रति । (१८।१)

भानुमद्भिः शिलाधौतैर् भानोः प्रच्छादयत् प्रभाम् ॥ (१८।२)

ततः प्रहस्याधिरथिस्तूर्णम् अस्यञ् शिताञ् शरान् । (१९।१)

व्यधमद् भीमसेनस्य शरजालानि पत्रिभिः ॥ (१९।२)

महारथो महाबाहुर् महावेगैर् महाबलः । (२०।१)

विव्याधाधिरथिर् भीमं नवभिर् निशितैः शरैः ॥ (२०।२)

स तोत्त्रैर् इव मातङ्गो वार्यमाणः पतत्रिभिः । (२१।१)

अभ्यधावद् असंभ्रान्तः सूतपुत्रं वृकोदरः ॥ (२१।२)

तम् आपतन्तं वेगेन रभसं पाण्डवर्षभम् । (२२।१)

कर्णः प्रत्युद्ययौ योद्धुं मत्तो मत्तम् इव द्विपम् ॥ (२२।२)

ततः प्रध्माप्य जलजं भेरीशतनिनादितम् । (२३।१)

अक्षुभ्यत बलं हर्षाद् उद्धूत इव सागरः ॥ (२३।२)

तद् उद्धूतं बलं दृष्ट्वा रथनागाश्वपत्तिमत् । (२४।१)

भीमः कर्णं समासाद्य छादयामास सायकैः ॥ (२४।२)

अश्वान् ऋश्यसवर्णांस्तु हंसवर्णैर् हयोत्तमैः । (२५।१)

व्यामिश्रयद् रणे कर्णः पाण्डवं छादयञ् शरैः ॥ (२५।२)

ऋश्यवर्णान् हयान् कर्कैर् मिश्रान्मारुतरंहसः । (२६।१)

निरीक्ष्य तव पुत्राणां हाहाकृतम् अभूद् बलम् ॥ (२६।२)

ते हया बह्वशोभन्त मिश्रिता वातरंहसः । (२७।१)

सितासिता महाराज यथा व्योम्नि बलाहकाः ॥ (२७।२)

संरब्धौ क्रोधताम्राक्षौ प्रेक्ष्य कर्णवृकोदरौ । (२८।१)

संत्रस्ताः समकम्पन्त त्वदीयानां महारथाः ॥ (२८।२)

यमराष्ट्रोपमं घोरम् आसीद् आयोधनं तयोः । (२९।१)

दुर्दर्शं भरतश्रेष्ठ प्रेतराजपुरं यथा ॥ (२९।२)

समाजम् इव तच्चित्रं प्रेक्षमाणा महारथाः । (३०।१)

नालक्षयञ् जयं व्यक्तम् एकैकस्य निवारणे ॥ (३०।२)

तयोः प्रैक्षन्त संमर्दं संनिकृष्टमहास्त्रयोः । (३१।१)

तव दुर्मन्त्रिते राजन् सपुत्रस्य विशां पते ॥ (३१।२)

छादयन्तौ हि शत्रुघ्नावन्योन्यं सायकैः शितैः । (३२।१)

शरजालावृतं व्योम चक्राते शरवृष्टिभिः ॥ (३२।२)

तावन्योन्यं जिघांसन्तौ शरैस्तीक्ष्णैर् महारथौ । (३३।१)

प्रेक्षणीयतरावास्तां वृष्टिमन्ताविवाम्बुदौ ॥ (३३।२)

सुवर्णविकृतान् बाणान् प्रमुञ्चन्तावरिंदमौ । (३४।१)

भास्वरं व्योम चक्राते वह्न्युल्काभिर् इव प्रभो ॥ (३४।२)

ताभ्यां मुक्ता व्यकाशन्त कङ्कबर्हिणवाससः । (३५।१)

पङ्क्त्यः शरदि मत्तानां सारसानाम् इवाम्बरे ॥ (३५।२)

संसक्तं सूतपुत्रेण दृष्ट्वा भीमम् अरिंदमम् । (३६।१)

अतिभारम् अमन्येतां भीमे कृष्णधनंजयौ ॥ (३६।२)

तत्राधिरथिभीमाभ्यां शरैर् मुक्तैर् दृढाहताः । (३७।१)

इषुपातम् अतिक्रम्य पेतुर् अश्वनरद्विपाः ॥ (३७।२)

पतद्भिः पतितैश्चान्यैर् गतासुभिर् अनेकशः । (३८।१)

कृतो महान्महाराज पुत्राणां ते जनक्षयः ॥ (३८।२)

मनुष्याश्वगजानां च शरीरैर् गतजीवितैः । (३९।१)

क्षणेन भूमिः संजज्ञे संवृता भरतर्षभ ॥ (३९।२)