मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

स तु विप्रम् अथोवाच धर्मव्याधो युधिष्ठिर । (१।२)

यद् अहं ह्याचरे कर्म घोरम् एतद् असंशयम् ॥ (१।३)

विधिस् तु बलवान् ब्रह्मन् दुस्तरं हि पुराकृतम् । (२।१)

पुराकृतस्य पापस्य कर्मदोषो भवत्ययम् । (२।२)

दोषस्यैतस्य वै ब्रह्मन् विघाते यत्नवान् अहम् ॥ (२।३)

विधिना विहिते पूर्वं निमित्तं घातको भवेत् । (३।१)

निमित्तभूता हि वयं कर्मणो ऽस्य द्विजोत्तम ॥ (३।२)

येषां हतानां मांसानि विक्रीणामो वयं द्विज । (४।१)

तेषाम् अपि भवेद् धर्म उपभोगेन भक्षणात् । (४।२)

देवतातिथिभृत्यानां पितॄणां प्रतिपूजनात् ॥ (४।३)

ओषध्यो वीरुधश् चापि पशवो मृगपक्षिणः । (५।१)

अन्नाद्यभूता लोकस्य इत्यपि श्रूयते श्रुतिः ॥ (५।२)

आत्ममांसप्रदानेन शिबिर् औशीनरो नृपः । (६।१)

स्वर्गं सुदुर्लभं प्राप्तः क्षमावान् द्विजसत्तम ॥ (६।२)

राज्ञो महानसे पूर्वं रन्तिदेवस्य वै द्विज । (७।१)

द्वे सहस्रे तु वध्येते पशूनाम् अन्वहं तदा ॥ (७।२)

समांसं ददतो ह्यन्नं रन्तिदेवस्य नित्यशः । (८।१)

अतुला कीर्तिर् अभवन् नृपस्य द्विजसत्तम । (८।२)

चातुर्मास्येषु पशवो वध्यन्त इति नित्यशः ॥ (८।३)

अग्नयो मांसकामाश् च इत्यपि श्रूयते श्रुतिः । (९।१)

यज्ञेषु पशवो ब्रह्मन् वध्यन्ते सततं द्विजैः । (९।२)

संस्कृताः किल मन्त्रैश्च ते ऽपि स्वर्गम् अवाप्नुवन् ॥ (९।३)

यदि नैवाग्नयो ब्रह्मन् मांसकामाभवन् पुरा । (१०।१)

भक्ष्यं नैव भवेन् मांसं कस्यचिद् द्विजसत्तम ॥ (१०।२)

अत्रापि विधिर् उक्तश् च मुनिभिर् मांसभक्षणे । (११।१)

देवतानां पितॄणां च भुङ्क्ते दत्त्वा तु यः सदा । (११।२)

यथाविधि यथाश्रद्धं न स दुष्यति भक्षणात् ॥ (११।३)

अमांसाशी भवत्येवम् इत्यपि श्रूयते श्रुतिः । (१२।१)

भार्यां गच्छन् ब्रह्मचारी ऋतौ भवति ब्राह्मणः ॥ (१२।२)

सत्यानृते विनिश्चित्य अत्रापि विधिर् उच्यते । (१३।१)

सौदासेन पुरा राज्ञा मानुषा भक्षिता द्विज । (१३।२)

शापाभिभूतेन भृशम् अत्र किं प्रतिभाति ते ॥ (१३।३)

स्वधर्म इति कृत्वा तु न त्यजामि द्विजोत्तम । (१४।१)

पुराकृतम् इति ज्ञात्वा जीवाम्येतेन कर्मणा ॥ (१४।२)

स्वकर्म त्यजतो ब्रह्मन्न् अधर्म इह दृश्यते । (१५।१)

स्वकर्मनिरतो यस्तु स धर्म इति निश्चयः ॥ (१५।२)

पूर्वं हि विहितं कर्म देहिनं न विमुञ्चति । (१६।१)

धात्रा विधिर् अयं दृष्टो बहुधा कर्मनिर्णये ॥ (१६।२)

द्रष्टव्यं तु भवेत् प्राज्ञ क्रूरे कर्मणि वर्तता । (१७।१)

कथं कर्म शुभं कुर्यां कथं मुच्ये पराभवात् । (१७।२)

कर्मणस् तस्य घोरस्य बहुधा निर्णयो भवेत् ॥ (१७।३)

दाने च सत्यवाक्ये च गुरुशुश्रूषणे तथा । (१८।१)

द्विजातिपूजने चाहं धर्मे च निरतः सदा । (१८।२)

अतिवादातिमानाभ्यां निवृत्तो ऽस्मि द्विजोत्तम ॥ (१८।३)

कृषिं साध्विति मन्यन्ते तत्र हिंसा परा स्मृता । (१९।१)

कर्षन्तो लाङ्गलैः पुंसो घ्नन्ति भूमिशयान् बहून् । (१९।२)

जीवान् अन्यांश् च बहुशस् तत्र किं प्रतिभाति ते ॥ (१९।३)

धान्यबीजानि यान्याहुर् व्रीह्यादीनि द्विजोत्तम । (२०।१)

सर्वाण्येतानि जीवानि तत्र किं प्रतिभाति ते ॥ (२०।२)

अध्याक्रम्य पशूंश् चापि घ्नन्ति वै भक्षयन्ति च । (२१।१)

वृक्षान् अथौषधीश् चैव छिन्दन्ति पुरुषा द्विज ॥ (२१।२)

जीवा हि बहवो ब्रह्मन् वृक्षेषु च फलेषु च । (२२।१)

उदके बहवश् चापि तत्र किं प्रतिभाति ते ॥ (२२।२)

सर्वं व्याप्तम् इदं ब्रह्मन् प्राणिभिः प्राणिजीवनैः । (२३।१)

मत्स्या ग्रसन्ते मत्स्यांश् च तत्र किं प्रतिभाति ते ॥ (२३।२)

सत्त्वैः सत्त्वानि जीवन्ति बहुधा द्विजसत्तम । (२४।१)

प्राणिनो ऽन्योन्यभक्षाश् च तत्र किं प्रतिभाति ते ॥ (२४।२)

चङ्क्रम्यमाणा जीवांश् च धरणीसंश्रितान् बहून् । (२५।१)

पद्भ्यां घ्नन्ति नरा विप्र तत्र किं प्रतिभाति ते ॥ (२५।२)

उपविष्टाः शयानाश् च घ्नन्ति जीवान् अनेकशः । (२६।१)

ज्ञानविज्ञानवन्तश् च तत्र किं प्रतिभाति ते ॥ (२६।२)

जीवैर् ग्रस्तम् इदं सर्वम् आकाशं पृथिवी तथा । (२७।१)

अविज्ञानाच्च हिंसन्ति तत्र किं प्रतिभाति ते ॥ (२७।२)

अहिंसेति यद् उक्तं हि पुरुषैर् विस्मितैः पुरा । (२८।१)

के न हिंसन्ति जीवन् वै लोके ऽस्मिन् द्विजसत्तम । (२८।२)

बहु संचिन्त्य इह वै नास्ति कश्चिद् अहिंसकः ॥ (२८।३)

अहिंसायां तु निरता यतयो द्विजसत्तम । (२९।१)

कुर्वन्त्येव हि हिंसां ते यत्नाद् अल्पतरा भवेत् ॥ (२९।२)

आलक्ष्याश्चैव पुरुषाः कुले जाता महागुणाः । (३०।१)

महाघोराणि कर्माणि कृत्वा लज्जन्ति वै न च ॥ (३०।२)

सुहृदः सुहृदो ऽन्यांश् च दुर्हृदश् चापि दुर्हृदः । (३१।१)

सम्यक् प्रवृत्तान् पुरुषान् न सम्यग् अनुपश्यतः ॥ (३१।२)

समृद्धैश् च न नन्दन्ति बान्धवा बान्धवैर् अपि । (३२।१)

गुरूंश्चैव विनिन्दन्ति मूढाः पण्डितमानिनः ॥ (३२।२)

बहु लोके विपर्यस्तं दृश्यते द्विजसत्तम । (३३।१)

धर्मयुक्तम् अधर्मं च तत्र किं प्रतिभाति ते ॥ (३३।२)

वक्तुं बहुविधं शक्यं धर्माधर्मेषु कर्मसु । (३४।१)

स्वकर्मनिरतो यो हि स यशः प्राप्नुयान् महत् ॥ (३४।२)