महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 78

742 of 1995 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नकुल उवाच । (१।१)

nakula uvāca

1.2१.२

उक्तं बहुविधं वाक्यं धर्मराजेन माधव । (१।२)

uktaṃ bahuvidhaṃ vākyaṃ dharmarājena mādhava |

1.3१.३

धर्मज्ञेन वदान्येन धर्मयुक्तं च तत्त्वतः ॥ (१।३)

dharmajñena vadānyena dharmayuktaṃ ca tattvataḥ ||

2.1२.१

मतम् आज्ञाय राज्ञश्च भीमसेनेन माधव । (२।१)

matam ājñāya rājñaśca bhīmasenena mādhava |

2.2२.२

संशमो बाहुवीर्यं च ख्यापितं माधवात्मनः ॥ (२।२)

saṃśamo bāhuvīryaṃ ca khyāpitaṃ mādhavātmanaḥ ||

3.1३.१

तथैव फल्गुनेनापि यद् उक्तं तत् त्वया श्रुतम् । (३।१)

tathaiva phalgunenāpi yad uktaṃ tat tvayā śrutam |

3.2३.२

आत्मनश्च मतं वीर कथितं भवतासकृत् ॥ (३।२)

ātmanaśca mataṃ vīra kathitaṃ bhavatāsakṛt ||

4.1४.१

सर्वम् एतद् अतिक्रम्य श्रुत्वा परमतं भवान् । (४।१)

sarvam etad atikramya śrutvā paramataṃ bhavān |

4.2४.२

यत् प्राप्तकालं मन्येथास्तत् कुर्याः पुरुषोत्तम ॥ (४।२)

yat prāptakālaṃ manyethāstat kuryāḥ puruṣottama ||

5.1५.१

तस्मिंस्तस्मिन्निमित्ते हि मतं भवति केशव । (५।१)

tasmiṃstasminnimitte hi mataṃ bhavati keśava |

5.2५.२

प्राप्तकालं मनुष्येण स्वयं कार्यम् अरिंदम ॥ (५।२)

prāptakālaṃ manuṣyeṇa svayaṃ kāryam ariṃdama ||

6.1६.१

अन्यथा चिन्तितो ह्यर्थः पुनर् भवति सो ऽन्यथा । (६।१)

anyathā cintito hyarthaḥ punar bhavati so 'nyathā |

6.2६.२

अनित्यमतयो लोके नराः पुरुषसत्तम ॥ (६।२)

anityamatayo loke narāḥ puruṣasattama ||

7.1७.१

अन्यथा बुद्धयो ह्यासन्न् अस्मासु वनवासिषु । (७।१)

anyathā buddhayo hyāsann asmāsu vanavāsiṣu |

7.2७.२

अदृश्येष्वन्यथा कृष्ण दृश्येषु पुनर् अन्यथा ॥ (७।२)

adṛśyeṣvanyathā kṛṣṇa dṛśyeṣu punar anyathā ||

8.1८.१

अस्माकम् अपि वार्ष्णेय वने विचरतां तदा । (८।१)

asmākam api vārṣṇeya vane vicaratāṃ tadā |

8.2८.२

न तथा प्रणयो राज्ये यथा संप्रति वर्तते ॥ (८।२)

na tathā praṇayo rājye yathā saṃprati vartate ||

9.1९.१

निवृत्तवनवासान्नः श्रुत्वा वीर समागताः । (९।१)

nivṛttavanavāsānnaḥ śrutvā vīra samāgatāḥ |

9.2९.२

अक्षौहिण्यो हि सप्तेमास्त्वत्प्रसादाज्जनार्दन ॥ (९।२)

akṣauhiṇyo hi saptemāstvatprasādājjanārdana ||

10.1१०.१

इमान् हि पुरुषव्याघ्रान् अचिन्त्यबलपौरुषान् । (१०।१)

imān hi puruṣavyāghrān acintyabalapauruṣān |

10.2१०.२

आत्तशस्त्रान् रणे दृष्ट्वा न व्यथेद् इह कः पुमान् ॥ (१०।२)

āttaśastrān raṇe dṛṣṭvā na vyathed iha kaḥ pumān ||

11.1११.१

स भवान् कुरुमध्ये तं सान्त्वपूर्वं भयान्वितम् । (११।१)

sa bhavān kurumadhye taṃ sāntvapūrvaṃ bhayānvitam |

11.2११.२

ब्रूयाद् वाक्यं यथा मन्दो न व्यथेत सुयोधनः ॥ (११।२)

brūyād vākyaṃ yathā mando na vyatheta suyodhanaḥ ||

12.1१२.१

युधिष्ठिरं भीमसेनं बीभत्सुं चापराजितम् । (१२।१)

yudhiṣṭhiraṃ bhīmasenaṃ bībhatsuṃ cāparājitam |

12.2१२.२

सहदेवं च मां चैव त्वां च रामं च केशव ॥ (१२।२)

sahadevaṃ ca māṃ caiva tvāṃ ca rāmaṃ ca keśava ||

13.1१३.१

सात्यकिं च महावीर्यं विराटं च सहात्मजम् । (१३।१)

sātyakiṃ ca mahāvīryaṃ virāṭaṃ ca sahātmajam |

13.2१३.२

द्रुपदं च सहामात्यं धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ॥ (१३।२)

drupadaṃ ca sahāmātyaṃ dhṛṣṭadyumnaṃ ca pārṣatam ||

14.1१४.१

काशिराजं च विक्रान्तं धृष्टकेतुं च चेदिपम् । (१४।१)

kāśirājaṃ ca vikrāntaṃ dhṛṣṭaketuṃ ca cedipam |

14.2१४.२

मांसशोणितभृन्मर्त्यः प्रतियुध्येत को युधि ॥ (१४।२)

māṃsaśoṇitabhṛnmartyaḥ pratiyudhyeta ko yudhi ||

15.1१५.१

स भवान् गमनाद् एव साधयिष्यत्यसंशयम् । (१५।१)

sa bhavān gamanād eva sādhayiṣyatyasaṃśayam |

15.2१५.२

इष्टम् अर्थं महाबाहो धर्मराजस्य केवलम् ॥ (१५।२)

iṣṭam arthaṃ mahābāho dharmarājasya kevalam ||

16.1१६.१

विदुरश्चैव भीष्मश्च द्रोणश्च सहबाह्लिकः । (१६।१)

viduraścaiva bhīṣmaśca droṇaśca sahabāhlikaḥ |

16.2१६.२

श्रेयः समर्था विज्ञातुम् उच्यमानं त्वयानघ ॥ (१६।२)

śreyaḥ samarthā vijñātum ucyamānaṃ tvayānagha ||

17.1१७.१

ते चैनम् अनुनेष्यन्ति धृतराष्ट्रं जनाधिपम् । (१७।१)

te cainam anuneṣyanti dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam |

17.2१७.२

तं च पापसमाचारं सहामात्यं सुयोधनम् ॥ (१७।२)

taṃ ca pāpasamācāraṃ sahāmātyaṃ suyodhanam ||

18.1१८.१

श्रोता चार्थस्य विदुरस्त्वं च वक्ता जनार्दन । (१८।१)

śrotā cārthasya vidurastvaṃ ca vaktā janārdana |

18.2१८.२

कम् इवार्थं विवर्तन्तं स्थापयेतां न वर्त्मनि ॥ (१८।२)

kam ivārthaṃ vivartantaṃ sthāpayetāṃ na vartmani ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 78

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit