महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 6

670 of 1995 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

द्रुपद उवाच । (१।१)

drupada uvāca

1.2१.२

भूतानां प्राणिनः श्रेष्ठाः प्राणिनां बुद्धिजीविनः । (१।२)

bhūtānāṃ prāṇinaḥ śreṣṭhāḥ prāṇināṃ buddhijīvinaḥ |

1.3१.३

बुद्धिमत्सु नराः श्रेष्ठा नराणां तु द्विजातयः ॥ (१।३)

buddhimatsu narāḥ śreṣṭhā narāṇāṃ tu dvijātayaḥ ||

2.1२.१

द्विजेषु वैद्याः श्रेयांसो वैद्येषु कृतबुद्धयः । (२।१)

dvijeṣu vaidyāḥ śreyāṃso vaidyeṣu kṛtabuddhayaḥ |

2.2२.२

स भवान् कृतबुद्धीनां प्रधान इति मे मतिः ॥ (२।२)

sa bhavān kṛtabuddhīnāṃ pradhāna iti me matiḥ ||

3.1३.१

कुलेन च विशिष्टो ऽसि वयसा च श्रुतेन च । (३।१)

kulena ca viśiṣṭo 'si vayasā ca śrutena ca |

3.2३.२

प्रज्ञयानवमश्चासि शुक्रेणाङ्गिरसेन च ॥ (३।२)

prajñayānavamaścāsi śukreṇāṅgirasena ca ||

4.1४.१

विदितं चापि ते सर्वं यथावृत्तः स कौरवः । (४।१)

viditaṃ cāpi te sarvaṃ yathāvṛttaḥ sa kauravaḥ |

4.2४.२

पाण्डवश्च यथावृत्तः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ (४।२)

pāṇḍavaśca yathāvṛttaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ||

5.1५.१

धृतराष्ट्रस्य विदिते वञ्चिताः पाण्डवाः परैः । (५।१)

dhṛtarāṣṭrasya vidite vañcitāḥ pāṇḍavāḥ paraiḥ |

5.2५.२

विदुरेणानुनीतो ऽपि पुत्रम् एवानुवर्तते ॥ (५।२)

vidureṇānunīto 'pi putram evānuvartate ||

6.1६.१

शकुनिर् बुद्धिपूर्वं हि कुन्तीपुत्रं समाह्वयत् । (६।१)

śakunir buddhipūrvaṃ hi kuntīputraṃ samāhvayat |

6.2६.२

अनक्षज्ञं मताक्षः सन् क्षत्रवृत्ते स्थितं शुचिम् ॥ (६।२)

anakṣajñaṃ matākṣaḥ san kṣatravṛtte sthitaṃ śucim ||

7.1७.१

ते तथा वञ्चयित्वा तु धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् । (७।१)

te tathā vañcayitvā tu dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram |

7.2७.२

न कस्यांचिद् अवस्थायां राज्यं दास्यन्ति वै स्वयम् ॥ (७।२)

na kasyāṃcid avasthāyāṃ rājyaṃ dāsyanti vai svayam ||

8.1८.१

भवांस्तु धर्मसंयुक्तं धृतराष्ट्रं ब्रुवन् वचः । (८।१)

bhavāṃstu dharmasaṃyuktaṃ dhṛtarāṣṭraṃ bruvan vacaḥ |

8.2८.२

मनांसि तस्य योधानां ध्रुवम् आवर्तयिष्यति ॥ (८।२)

manāṃsi tasya yodhānāṃ dhruvam āvartayiṣyati ||

9.1९.१

विदुरश्चापि तद् वाक्यं साधयिष्यति तावकम् । (९।१)

viduraścāpi tad vākyaṃ sādhayiṣyati tāvakam |

9.2९.२

भीष्मद्रोणकृपाणां च भेदं संजनयिष्यति ॥ (९।२)

bhīṣmadroṇakṛpāṇāṃ ca bhedaṃ saṃjanayiṣyati ||

10.1१०.१

अमात्येषु च भिन्नेषु योधेषु विमुखेषु च । (१०।१)

amātyeṣu ca bhinneṣu yodheṣu vimukheṣu ca |

10.2१०.२

पुनर् एकाग्रकरणं तेषां कर्म भविष्यति ॥ (१०।२)

punar ekāgrakaraṇaṃ teṣāṃ karma bhaviṣyati ||

11.1११.१

एतस्मिन्न् अन्तरे पार्थाः सुखम् एकाग्रबुद्धयः । (११।१)

etasminn antare pārthāḥ sukham ekāgrabuddhayaḥ |

11.2११.२

सेनाकर्म करिष्यन्ति द्रव्याणां चैव संचयम् ॥ (११।२)

senākarma kariṣyanti dravyāṇāṃ caiva saṃcayam ||

12.1१२.१

भिद्यमानेषु च स्वेषु लम्बमाने च वै त्वयि । (१२।१)

bhidyamāneṣu ca sveṣu lambamāne ca vai tvayi |

12.2१२.२

न तथा ते करिष्यन्ति सेनाकर्म न संशयः ॥ (१२।२)

na tathā te kariṣyanti senākarma na saṃśayaḥ ||

13.1१३.१

एतत् प्रयोजनं चात्र प्राधान्येनोपलभ्यते । (१३।१)

etat prayojanaṃ cātra prādhānyenopalabhyate |

13.2१३.२

संगत्या धृतराष्ट्रश्च कुर्याद् धर्म्यं वचस्तव ॥ (१३।२)

saṃgatyā dhṛtarāṣṭraśca kuryād dharmyaṃ vacastava ||

14.1१४.१

स भवान् धर्मयुक्तश्च धर्म्यं तेषु समाचरन् । (१४।१)

sa bhavān dharmayuktaśca dharmyaṃ teṣu samācaran |

14.2१४.२

कृपालुषु परिक्लेशान् पाण्डवानां प्रकीर्तयन् ॥ (१४।२)

kṛpāluṣu parikleśān pāṇḍavānāṃ prakīrtayan ||

15.1१५.१

वृद्धेषु कुलधर्मं च ब्रुवन् पूर्वैर् अनुष्ठितम् । (१५।१)

vṛddheṣu kuladharmaṃ ca bruvan pūrvair anuṣṭhitam |

15.2१५.२

विभेत्स्यति मनांस्येषाम् इति मे नात्र संशयः ॥ (१५।२)

vibhetsyati manāṃsyeṣām iti me nātra saṃśayaḥ ||

16.1१६.१

न च तेभ्यो भयं ते ऽस्ति ब्राह्मणो ह्यसि वेदवित् । (१६।१)

na ca tebhyo bhayaṃ te 'sti brāhmaṇo hyasi vedavit |

16.2१६.२

दूतकर्मणि युक्तश्च स्थविरश्च विशेषतः ॥ (१६।२)

dūtakarmaṇi yuktaśca sthaviraśca viśeṣataḥ ||

17.1१७.१

स भवान् पुष्ययोगेन मुहूर्तेन जयेन च । (१७।१)

sa bhavān puṣyayogena muhūrtena jayena ca |

17.2१७.२

कौरवेयान् प्रयात्वाशु कौन्तेयस्यार्थसिद्धये ॥ (१७।२)

kauraveyān prayātvāśu kaunteyasyārthasiddhaye ||

18.1१८.१

वैशंपायन उवाच । (१८।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

18.2१८.२

तथानुशिष्टः प्रययौ द्रुपदेन महात्मना । (१८।२)

tathānuśiṣṭaḥ prayayau drupadena mahātmanā |

18.3१८.३

पुरोधा वृत्तसम्पन्नो नगरं नागसाह्वयम् ॥ (१८।३)

purodhā vṛttasampanno nagaraṃ nāgasāhvayam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 6

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit