भीष्म उवाच । (१।१)

ततः स भगवान् देवो लोकानां परमेश्वरः । (१।२)

ब्रह्माणं प्रत्युवाचेदं स्निग्धगम्भीरया गिरा ॥ (१।३)

विदितं तात योगान्मे सर्वम् एतत् तवेप्सितम् । (२।१)

तथा तद् भवितेत्युक्त्वा तत्रैवान्तरधीयत ॥ (२।२)

ततो देवर्षिगन्धर्वा विस्मयं परमं गताः । (३।१)

कौतूहलपराः सर्वे पितामहम् अथाब्रुवन् ॥ (३।२)

को न्वयं यो भगवता प्रणम्य विनयाद् विभो । (४।१)

वाग्भिः स्तुतो वरिष्ठाभिः श्रोतुम् इच्छाम तं वयम् ॥ (४।२)

एवम् उक्तस्तु भगवान् प्रत्युवाच पितामहः । (५।१)

देवब्रह्मर्षिगन्धर्वान् सर्वान्मधुरया गिरा ॥ (५।२)

यत् तत्परं भविष्यं च भवितव्यं च यत् परम् । (६।१)

भूतात्मा यः प्रभुश्चैव ब्रह्म यच्च परं पदम् ॥ (६।२)

तेनास्मि कृतसंवादः प्रसन्नेन सुरर्षभाः । (७।१)

जगतो ऽनुग्रहार्थाय याचितो मे जगत्पतिः ॥ (७।२)

मानुषं लोकम् आतिष्ठ वासुदेव इति श्रुतः । (८।१)

असुराणां वधार्थाय संभवस्व महीतले ॥ (८।२)

संग्रामे निहता ये ते दैत्यदानवराक्षसाः । (९।१)

त इमे नृषु सम्भूता घोररूपा महाबलाः ॥ (९।२)

तेषां वधार्थं भगवान्नरेण सहितो वशी । (१०।१)

मानुषीं योनिम् आस्थाय चरिष्यति महीतले ॥ (१०।२)

नरनारायणौ यौ तौ पुराणाव् ऋषिसत्तमौ । (११।१)

सहितौ मानुषे लोके सम्भूतावमितद्युती ॥ (११।२)

अजेयौ समरे यत्तौ सहितावमरैर् अपि । (१२।१)

मूढास्त्वेतौ न जानन्ति नरनारायणाव् ऋषी ॥ (१२।२)

तस्याहम् आत्मजो ब्रह्मा सर्वस्य जगतः पतिः । (१३।१)

वासुदेवो ऽर्चनीयो वः सर्वलोकमहेश्वरः ॥ (१३।२)

तथा मनुष्यो ऽयम् इति कदाचित् सुरसत्तमाः । (१४।१)

नावज्ञेयो महावीर्यः शङ्खचक्रगदाधरः ॥ (१४।२)

एतत् परमकं गुह्यम् एतत् परमकं पदम् । (१५।१)

एतत् परमकं ब्रह्म एतत् परमकं यशः ॥ (१५।२)

एतद् अक्षरम् अव्यक्तम् एतत् तच्छाश्वतं महत् । (१६।१)

एतत् पुरुषसंज्ञं वै गीयते ज्ञायते न च ॥ (१६।२)

एतत् परमकं तेज एतत् परमकं सुखम् । (१७।१)

एतत् परमकं सत्यं कीर्तितं विश्वकर्मणा ॥ (१७।२)

तस्मात् सर्वैः सुरैः सेन्द्रैर् लोकैश्चामितविक्रमः । (१८।१)

नावज्ञेयो वासुदेवो मानुषो ऽयम् इति प्रभुः ॥ (१८।२)

यश्च मानुषमात्रो ऽयम् इति ब्रूयात् सुमन्दधीः । (१९।१)

हृषीकेशम् अवज्ञानात् तम् आहुः पुरुषाधमम् ॥ (१९।२)

योगिनं तं महात्मानं प्रविष्टं मानुषीं तनुम् । (२०।१)

अवमन्येद् वासुदेवं तम् आहुस्तामसं जनाः ॥ (२०।२)

देवं चराचरात्मानं श्रीवत्साङ्कं सुवर्चसम् । (२१।१)

पद्मनाभं न जानाति तम् आहुस्तामसं जनाः ॥ (२१।२)

किरीटकौस्तुभधरं मित्राणाम् अभयंकरम् । (२२।१)

अवजानन्महात्मानं घोरे तमसि मज्जति ॥ (२२।२)

एवं विदित्वा तत्त्वार्थं लोकानाम् ईश्वरेश्वरः । (२३।१)

वासुदेवो नमस्कार्यः सर्वलोकैः सुरोत्तमाः ॥ (२३।२)

एवम् उक्त्वा स भगवान् सर्वान् देवगणान् पुरा । (२४।१)

विसृज्य सर्वलोकात्मा जगाम भवनं स्वकम् ॥ (२४।२)

ततो देवाः सगन्धर्वा मुनयो ऽप्सरसो ऽपि च । (२५।१)

कथां तां ब्रह्मणा गीतां श्रुत्वा प्रीता दिवं ययुः ॥ (२५।२)

एतच्छ्रुतं मया तात ऋषीणां भावितात्मनाम् । (२६।१)

वासुदेवं कथयतां समवाये पुरातनम् ॥ (२६।२)

जामदग्न्यस्य रामस्य मार्कण्डेयस्य धीमतः । (२७।१)

व्यासनारदयोश्चापि श्रुतं श्रुतविशारद ॥ (२७।२)

एतम् अर्थं च विज्ञाय श्रुत्वा च प्रभुम् अव्ययम् । (२८।१)

वासुदेवं महात्मानं लोकानाम् ईश्वरेश्वरम् ॥ (२८।२)

यस्यासावात्मजो ब्रह्मा सर्वस्य जगतः पिता । (२९।१)

कथं न वासुदेवो ऽयम् अर्च्यश्चेज्यश्च मानवैः ॥ (२९।२)

वारितो ऽसि पुरा तात मुनिभिर् वेदपारगैः । (३०।१)

मा गच्छ संयुगं तेन वासुदेवेन धीमता । (३०।२)

मा पाण्डवैः सार्धम् इति तच्च मोहान्न बुध्यसे ॥ (३०।३)

मन्ये त्वां राक्षसं क्रूरं तथा चासि तमोवृतः । (३१।१)

यस्माद् द्विषसि गोविन्दं पाण्डवं च धनंजयम् । (३१।२)

नरनारायणौ देवौ नान्यो द्विष्याद्धि मानवः ॥ (३१।३)

तस्माद् ब्रवीमि ते राजन्न् एष वै शाश्वतो ऽव्ययः । (३२।१)

सर्वलोकमयो नित्यः शास्ता धाता धरो ध्रुवः ॥ (३२।२)

लोकान् धारयते यस्त्रींश्चराचरगुरुः प्रभुः । (३३।१)

योद्धा जयश्च जेता च सर्वप्रकृतिर् ईश्वरः ॥ (३३।२)

राजन् सत्त्वमयो ह्येष तमोरागविवर्जितः । (३४।१)

यतः कृष्णस्ततो धर्मो यतो धर्मस्ततो जयः ॥ (३४।२)

तस्य माहात्म्ययोगेन योगेनात्मन एव च । (३५।१)

धृताः पाण्डुसुता राजञ् जयश्चैषां भविष्यति ॥ (३५।२)

श्रेयोयुक्तां सदा बुद्धिं पाण्डवानां दधाति यः । (३६।१)

बलं चैव रणे नित्यं भयेभ्यश्चैव रक्षति ॥ (३६।२)

स एष शाश्वतो देवः सर्वगुह्यमयः शिवः । (३७।१)

वासुदेव इति ज्ञेयो यन्मां पृच्छसि भारत ॥ (३७।२)

ब्राह्मणैः क्षत्रियैर् वैश्यैः शूद्रैश्च कृतलक्षणैः । (३८।१)

सेव्यते ऽभ्यर्च्यते चैव नित्ययुक्तैः स्वकर्मभिः ॥ (३८।२)

द्वापरस्य युगस्यान्ते आदौ कलियुगस्य च । (३९।१)

सात्वतं विधिम् आस्थाय गीतः संकर्षणेन यः ॥ (३९।२)

स एष सर्वासुरमर्त्यलोकं समुद्रकक्ष्यान्तरिताः पुरीश्च । (४०।१)

युगे युगे मानुषं चैव वासं पुनः पुनः सृजते वासुदेवः ॥ (४०।२)