महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 4

4 of 1995 · 27 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लोमहर्षणपुत्र उग्रश्रवाः सूतः पौराणिको नैमिषारण्ये शौनकस्य कुलपतेर् द्वादशवार्षिके सत्त्रे ऋषीन् अभ्यागतान् उपतस्थे ॥ (१।१)

lomaharṣaṇaputra ugraśravāḥ sūtaḥ paurāṇiko naimiṣāraṇye śaunakasya kulapater dvādaśavārṣike sattre ṛṣīn abhyāgatān upatasthe ||

2.1२.१

मयोदङ्कस्य चरितम् अशेषम् उक्तम् । (२।१)

mayodaṅkasya caritam aśeṣam uktam |

2.2२.२

जनमेजयस्य सर्पसत्त्रस्य । (२।२)

janamejayasya sarpasattrasya |

2.3२.३

निमित्तान्तरम् इदम् अपि । (२।३)

nimittāntaram idam api |

2.4२.४

पौराणिकः पुराणे कृतश्रमः स तान् कृताञ्जलिर् उवाच । (२।४)

paurāṇikaḥ purāṇe kṛtaśramaḥ sa tān kṛtāñjalir uvāca |

2.5२.५

किं भवन्तः श्रोतुम् इच्छन्ति । (२।५)

kiṃ bhavantaḥ śrotum icchanti |

2.6२.६

किम् अहं ब्रुवाणीति ॥ (२।६)

kim ahaṃ bruvāṇīti ||

3.1३.१

तम् ऋषय ऊचुः । (३।१)

tam ṛṣaya ūcuḥ |

3.2३.२

परमं लोमहर्षणे प्रक्ष्यामस्त्वां वक्ष्यसि च नः शुश्रूषतां कथायोगम् । (३।२)

paramaṃ lomaharṣaṇe prakṣyāmastvāṃ vakṣyasi ca naḥ śuśrūṣatāṃ kathāyogam |

3.3३.३

तद् भगवांस्तु तावच्छौनको ऽग्निशरणम् अध्यास्ते ॥ (३।३)

tad bhagavāṃstu tāvacchaunako 'gniśaraṇam adhyāste ||

4.1४.१

यो ऽसौ दिव्याः कथा वेद देवतासुरसंकथाः । (४।१)

yo 'sau divyāḥ kathā veda devatāsurasaṃkathāḥ |

4.2४.२

मनुष्योरगगन्धर्वकथा वेद च सर्वशः ॥ (४।२)

manuṣyoragagandharvakathā veda ca sarvaśaḥ ||

5.1५.१

स चाप्यस्मिन् मखे सौते विद्वान् कुलपतिर् द्विजः । (५।१)

sa cāpyasmin makhe saute vidvān kulapatir dvijaḥ |

5.2५.२

दक्षो धृतव्रतो धीमाञ् शास्त्रे चारण्यके गुरुः ॥ (५।२)

dakṣo dhṛtavrato dhīmāñ śāstre cāraṇyake guruḥ ||

6.1६.१

सत्यवादी शमपरस्तपस्वी नियतव्रतः । (६।१)

satyavādī śamaparastapasvī niyatavrataḥ |

6.2६.२

सर्वेषाम् एव नो मान्यः स तावत् प्रतिपाल्यताम् ॥ (६।२)

sarveṣām eva no mānyaḥ sa tāvat pratipālyatām ||

7.1७.१

तस्मिन्न् अध्यासति गुरावासनं परमार्चितम् । (७।१)

tasminn adhyāsati gurāvāsanaṃ paramārcitam |

7.2७.२

ततो वक्ष्यसि यत् त्वां स प्रक्ष्यति द्विजसत्तमः ॥ (७।२)

tato vakṣyasi yat tvāṃ sa prakṣyati dvijasattamaḥ ||

8.1८.१

सूत उवाच । (८।१)

sūta uvāca

8.2८.२

एवम् अस्तु गुरौ तस्मिन्न् उपविष्टे महात्मनि । (८।२)

evam astu gurau tasminn upaviṣṭe mahātmani |

8.3८.३

तेन पृष्टः कथाः पुण्या वक्ष्यामि विविधाश्रयाः ॥ (८।३)

tena pṛṣṭaḥ kathāḥ puṇyā vakṣyāmi vividhāśrayāḥ ||

9.1९.१

सो ऽथ विप्रर्षभः कार्यं कृत्वा सर्वं यथाक्रमम् । (९।१)

so 'tha viprarṣabhaḥ kāryaṃ kṛtvā sarvaṃ yathākramam |

9.2९.२

देवान् वाग्भिः पितॄन् अद्भिस्तर्पयित्वाजगाम ह ॥ (९।२)

devān vāgbhiḥ pitṝn adbhistarpayitvājagāma ha ||

10.1१०.१

यत्र ब्रह्मर्षयः सिद्धास्त आसीना यतव्रताः । (१०।१)

yatra brahmarṣayaḥ siddhāsta āsīnā yatavratāḥ |

10.2१०.२

यज्ञायतनम् आश्रित्य सूतपुत्रपुरःसराः ॥ (१०।२)

yajñāyatanam āśritya sūtaputrapuraḥsarāḥ ||

11.1११.१

ऋत्विक्ष्वथ सदस्येषु स वै गृहपतिस्ततः । (११।१)

ṛtvikṣvatha sadasyeṣu sa vai gṛhapatistataḥ |

11.2११.२

उपविष्टेषूपविष्टः शौनको ऽथाब्रवीद् इदम् ॥ (११।२)

upaviṣṭeṣūpaviṣṭaḥ śaunako 'thābravīd idam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 4

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit