MBh, 1, 4
Select a line for its word-by-word analysis.
लोमहर्षणपुत्र उग्रश्रवाः सूतः पौराणिको नैमिषारण्ये शौनकस्य कुलपतेर् द्वादशवार्षिके सत्त्रे ऋषीन् अभ्यागतान् उपतस्थे ॥ (१।१)
lomaharṣaṇaputra ugraśravāḥ sūtaḥ paurāṇiko naimiṣāraṇye śaunakasya kulapater dvādaśavārṣike sattre ṛṣīn abhyāgatān upatasthe ||
पौराणिकः पुराणे कृतश्रमः स तान् कृताञ्जलिर् उवाच । (२।४)
paurāṇikaḥ purāṇe kṛtaśramaḥ sa tān kṛtāñjalir uvāca |
परमं लोमहर्षणे प्रक्ष्यामस्त्वां वक्ष्यसि च नः शुश्रूषतां कथायोगम् । (३।२)
paramaṃ lomaharṣaṇe prakṣyāmastvāṃ vakṣyasi ca naḥ śuśrūṣatāṃ kathāyogam |
तद् भगवांस्तु तावच्छौनको ऽग्निशरणम् अध्यास्ते ॥ (३।३)
tad bhagavāṃstu tāvacchaunako 'gniśaraṇam adhyāste ||
स चाप्यस्मिन् मखे सौते विद्वान् कुलपतिर् द्विजः । (५।१)
sa cāpyasmin makhe saute vidvān kulapatir dvijaḥ |
दक्षो धृतव्रतो धीमाञ् शास्त्रे चारण्यके गुरुः ॥ (५।२)
dakṣo dhṛtavrato dhīmāñ śāstre cāraṇyake guruḥ ||
सर्वेषाम् एव नो मान्यः स तावत् प्रतिपाल्यताम् ॥ (६।२)
sarveṣām eva no mānyaḥ sa tāvat pratipālyatām ||
ततो वक्ष्यसि यत् त्वां स प्रक्ष्यति द्विजसत्तमः ॥ (७।२)
tato vakṣyasi yat tvāṃ sa prakṣyati dvijasattamaḥ ||
एवम् अस्तु गुरौ तस्मिन्न् उपविष्टे महात्मनि । (८।२)
evam astu gurau tasminn upaviṣṭe mahātmani |
तेन पृष्टः कथाः पुण्या वक्ष्यामि विविधाश्रयाः ॥ (८।३)
tena pṛṣṭaḥ kathāḥ puṇyā vakṣyāmi vividhāśrayāḥ ||
सो ऽथ विप्रर्षभः कार्यं कृत्वा सर्वं यथाक्रमम् । (९।१)
so 'tha viprarṣabhaḥ kāryaṃ kṛtvā sarvaṃ yathākramam |
देवान् वाग्भिः पितॄन् अद्भिस्तर्पयित्वाजगाम ह ॥ (९।२)
devān vāgbhiḥ pitṝn adbhistarpayitvājagāma ha ||
यत्र ब्रह्मर्षयः सिद्धास्त आसीना यतव्रताः । (१०।१)
yatra brahmarṣayaḥ siddhāsta āsīnā yatavratāḥ |
उपविष्टेषूपविष्टः शौनको ऽथाब्रवीद् इदम् ॥ (११।२)
upaviṣṭeṣūpaviṣṭaḥ śaunako 'thābravīd idam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.