युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

मया गवां पुरीषं वै श्रिया जुष्टम् इति श्रुतम् । (१।२)

एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं संशयो ऽत्र हि मे महान् ॥ (१।३)

भीष्म उवाच । (२।१)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (२।२)

गोभिर् नृपेह संवादं श्रिया भरतसत्तम ॥ (२।३)

श्रीः कृत्वेह वपुः कान्तं गोमध्यं प्रविवेश ह । (३।१)

गावो ऽथ विस्मितास्तस्या दृष्ट्वा रूपस्य संपदम् ॥ (३।२)

गाव ऊचुः । (४।१)

कासि देवि कुतो वा त्वं रूपेणाप्रतिमा भुवि । (४।२)

विस्मिताः स्म महाभागे तव रूपस्य संपदा ॥ (४।३)

इच्छामस्त्वां वयं ज्ञातुं का त्वं क्व च गमिष्यसि । (५।१)

तत्त्वेन च सुवर्णाभे सर्वम् एतद् ब्रवीहि नः ॥ (५।२)

श्रीर् उवाच । (६।१)

लोककान्तास्मि भद्रं वः श्रीर् नाम्नेह परिश्रुता । (६।२)

मया दैत्याः परित्यक्ता विनष्टाः शाश्वतीः समाः ॥ (६।३)

इन्द्रो विवस्वान् सोमश्च विष्णुर् आपो ऽग्निर् एव च । (७।१)

मयाभिपन्ना ऋध्यन्ते ऋषयो देवतास्तथा ॥ (७।२)

यांश्च द्विषाम्यहं गावस्ते विनश्यन्ति सर्वशः । (८।१)

धर्मार्थकामहीनाश्च ते भवन्त्यसुखान्विताः ॥ (८।२)

एवंप्रभावां मां गावो विजानीत सुखप्रदाम् । (९।१)

इच्छामि चापि युष्मासु वस्तुं सर्वासु नित्यदा । (९।२)

आगता प्रार्थयानाहं श्रीजुष्टा भवतानघाः ॥ (९।३)

गाव ऊचुः । (१०।१)

अध्रुवां चञ्चलां च त्वां सामान्यां बहुभिः सह । (१०।२)

न त्वाम् इच्छामि भद्रं ते गम्यतां यत्र रोचते ॥ (१०।३)

वपुष्मन्त्यो वयं सर्वाः किम् अस्माकं त्वयाद्य वै । (११।१)

यत्रेष्टं गम्यतां तत्र कृतकार्या वयं त्वया ॥ (११।२)

श्रीर् उवाच । (१२।१)

किम् एतद् वः क्षमं गावो यन्मां नेहाभ्यनन्दथ । (१२।२)

न मां संप्रति गृह्णीथ कस्माद् वै दुर्लभां सतीम् ॥ (१२।३)

सत्यश्च लोकवादो ऽयं लोके चरति सुव्रताः । (१३।१)

स्वयं प्राप्ते परिभवो भवतीति विनिश्चयः ॥ (१३।२)

महद् उग्रं तपः कृत्वा मां निषेवन्ति मानवाः । (१४।१)

देवदानवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः ॥ (१४।२)

क्षमम् एतद्धि वो गावः प्रतिगृह्णीत माम् इह । (१५।१)

नावमन्या ह्यहं सौम्यास्त्रैलोक्ये सचराचरे ॥ (१५।२)

गाव ऊचुः । (१६।१)

नावमन्यामहे देवि न त्वां परिभवामहे । (१६।२)

अध्रुवा चलचित्तासि ततस्त्वां वर्जयामहे ॥ (१६।३)

बहुनात्र किम् उक्तेन गम्यतां यत्र वाञ्छसि । (१७।१)

वपुष्मत्यो वयं सर्वाः किम् अस्माकं त्वयानघे ॥ (१७।२)

श्रीर् उवाच । (१८।१)

अवज्ञाता भविष्यामि सर्वलोकेषु मानदाः । (१८।२)

प्रत्याख्यानेन युष्माभिः प्रसादः क्रियताम् इति ॥ (१८।३)

महाभागा भवत्यो वै शरण्याः शरणागताम् । (१९।१)

परित्रायन्तु मां नित्यं भजमानाम् अनिन्दिताम् । (१९।२)

माननां त्वहम् इच्छामि भवत्यः सततं शुभाः ॥ (१९।३)

अप्येकाङ्गे तु वो वस्तुम् इच्छामि च सुकुत्सिते । (२०।१)

न वो ऽस्ति कुत्सितं किंचिद् अङ्गेष्वालक्ष्यते ऽनघाः ॥ (२०।२)

पुण्याः पवित्राः सुभगा ममादेशं प्रयच्छत । (२१।१)

वसेयं यत्र चाङ्गे ऽहं तन्मे व्याख्यातुम् अर्हथ ॥ (२१।२)

भीष्म उवाच । (२२।१)

एवम् उक्तास्तु ता गावः शुभाः करुणवत्सलाः । (२२।२)

संमन्त्र्य सहिताः सर्वाः श्रियम् ऊचुर् नराधिप ॥ (२२।३)

अवश्यं मानना कार्या तवास्माभिर् यशस्विनि । (२३।१)

शकृन्मूत्रे निवस नः पुण्यम् एतद्धि नः शुभे ॥ (२३।२)

श्रीर् उवाच । (२४।१)

दिष्ट्या प्रसादो युष्माभिः कृतो मे ऽनुग्रहात्मकः । (२४।२)

एवं भवतु भद्रं वः पूजितास्मि सुखप्रदाः ॥ (२४।३)

भीष्म उवाच । (२५।१)

एवं कृत्वा तु समयं श्रीर् गोभिः सह भारत । (२५।२)

पश्यन्तीनां ततस्तासां तत्रैवान्तरधीयत ॥ (२५।३)

एतद् गोशकृतः पुत्र माहात्म्यं ते ऽनुवर्णितम् । (२६।१)

माहात्म्यं च गवां भूयः श्रूयतां गदतो मम ॥ (२६।२)