भीष्म उवाच । (१।१)

आत्मनस्तु ततः सूतो हयानां च विशां पते । (१।२)

मम चापनयामास शल्यान् कुशलसंमतः ॥ (१।३)

स्नातोपवृत्तैस्तुरगैर् लब्धतोयैर् अविह्वलैः । (२।१)

प्रभात उदिते सूर्ये ततो युद्धम् अवर्तत ॥ (२।२)

दृष्ट्वा मां तूर्णम् आयान्तं दंशितं स्यन्दने स्थितम् । (३।१)

अकरोद् रथम् अत्यर्थं रामः सज्जं प्रतापवान् ॥ (३।२)

ततो ऽहं रामम् आयान्तं दृष्ट्वा समरकाङ्क्षिणम् । (४।१)

धनुःश्रेष्ठं समुत्सृज्य सहसावतरं रथात् ॥ (४।२)

अभिवाद्य तथैवाहं रथम् आरुह्य भारत । (५।१)

युयुत्सुर् जामदग्न्यस्य प्रमुखे वीतभीः स्थितः ॥ (५।२)

ततो मां शरवर्षेण महता समवाकिरत् । (६।१)

अहं च शरवर्षेण वर्षन्तं समवाकिरम् ॥ (६।२)

संक्रुद्धो जामदग्न्यस्तु पुनर् एव पतत्रिणः । (७।१)

प्रेषयामास मे राजन् दीप्तास्यान् उरगान् इव ॥ (७।२)

तान् अहं निशितैर् भल्लैः शतशो ऽथ सहस्रशः । (८।१)

अछिदं सहसा राजन्न् अन्तरिक्षे पुनः पुनः ॥ (८।२)

ततस्त्वस्त्राणि दिव्यानि जामदग्न्यः प्रतापवान् । (९।१)

मयि प्रचोदयामास तान्यहं प्रत्यषेधयम् ॥ (९।२)

अस्त्रैर् एव महाबाहो चिकीर्षन्न् अधिकां क्रियाम् । (१०।१)

ततो दिवि महान्नादः प्रादुरासीत् समन्ततः ॥ (१०।२)

ततो ऽहम् अस्त्रं वायव्यं जामदग्न्ये प्रयुक्तवान् । (११।१)

प्रत्याजघ्ने च तद् रामो गुह्यकास्त्रेण भारत ॥ (११।२)

ततो ऽस्त्रम् अहम् आग्नेयम् अनुमन्त्र्य प्रयुक्तवान् । (१२।१)

वारुणेनैव रामस्तद् वारयामास मे विभुः ॥ (१२।२)

एवम् अस्त्राणि दिव्यानि रामस्याहम् अवारयम् । (१३।१)

रामश्च मम तेजस्वी दिव्यास्त्रविद् अरिंदमः ॥ (१३।२)

ततो मां सव्यतो राजन् रामः कुर्वन् द्विजोत्तमः । (१४।१)

उरस्यविध्यत् संक्रुद्धो जामदग्न्यो महाबलः ॥ (१४।२)

ततो ऽहं भरतश्रेष्ठ संन्यषीदं रथोत्तमे । (१५।१)

अथ मां कश्मलाविष्टं सूतस्तूर्णम् अपावहत् । (१५।२)

गोरुतं भरतश्रेष्ठ रामबाणप्रपीडितम् ॥ (१५।३)

ततो माम् अपयातं वै भृशं विद्धम् अचेतसम् । (१६।१)

रामस्यानुचरा हृष्टाः सर्वे दृष्ट्वा प्रचुक्रुशुः । (१६।२)

अकृतव्रणप्रभृतयः काशिकन्या च भारत ॥ (१६।३)

ततस्तु लब्धसंज्ञो ऽहं ज्ञात्वा सूतम् अथाब्रुवम् । (१७।१)

याहि सूत यतो रामः सज्जो ऽहं गतवेदनः ॥ (१७।२)

ततो माम् अवहत् सूतो हयैः परमशोभितैः । (१८।१)

नृत्यद्भिर् इव कौरव्य मारुतप्रतिमैर् गतौ ॥ (१८।२)

ततो ऽहं रामम् आसाद्य बाणजालेन कौरव । (१९।१)

अवाकिरं सुसंरब्धः संरब्धं विजिगीषया ॥ (१९।२)

तान् आपतत एवासौ रामो बाणान् अजिह्मगान् । (२०।१)

बाणैर् एवाछिनत् तूर्णम् एकैकं त्रिभिर् आहवे ॥ (२०।२)

ततस्ते मृदिताः सर्वे मम बाणाः सुसंशिताः । (२१।१)

रामबाणैर् द्विधा छिन्नाः शतशो ऽथ महाहवे ॥ (२१।२)

ततः पुनः शरं दीप्तं सुप्रभं कालसंमितम् । (२२।१)

असृजं जामदग्न्याय रामायाहं जिघांसया ॥ (२२।२)

तेन त्वभिहतो गाढं बाणच्छेदवशं गतः । (२३।१)

मुमोह सहसा रामो भूमौ च निपपात ह ॥ (२३।२)

ततो हाहाकृतं सर्वं रामे भूतलम् आश्रिते । (२४।१)

जगद् भारत संविग्नं यथार्कपतने ऽभवत् ॥ (२४।२)

तत एनं सुसंविग्नाः सर्व एवाभिदुद्रुवुः । (२५।१)

तपोधनास्ते सहसा काश्या च भृगुनन्दनम् ॥ (२५।२)

त एनं सम्परिष्वज्य शनैर् आश्वासयंस्तदा । (२६।१)

पाणिभिर् जलशीतैश्च जयाशीर्भिश्च कौरव ॥ (२६।२)

ततः स विह्वलो वाक्यं राम उत्थाय माब्रवीत् । (२७।१)

तिष्ठ भीष्म हतो ऽसीति बाणं संधाय कार्मुके ॥ (२७।२)

स मुक्तो न्यपतत् तूर्णं पार्श्वे सव्ये महाहवे । (२८।१)

येनाहं भृशसंविग्नो व्याघूर्णित इव द्रुमः ॥ (२८।२)

हत्वा हयांस्ततो राजञ् शीघ्रास्त्रेण महाहवे । (२९।१)

अवाकिरन्मां विश्रब्धो बाणैस्तैर् लोमवाहिभिः ॥ (२९।२)

ततो ऽहम् अपि शीघ्रास्त्रं समरे ऽप्रतिवारणम् । (३०।१)

अवासृजं महाबाहो ते ऽन्तराधिष्ठिताः शराः । (३०।२)

रामस्य मम चैवाशु व्योमावृत्य समन्ततः ॥ (३०।३)

न स्म सूर्यः प्रतपति शरजालसमावृतः । (३१।१)

मातरिश्वान्तरे तस्मिन्मेघरुद्ध इवानदत् ॥ (३१।२)

ततो वायोः प्रकम्पाच्च सूर्यस्य च मरीचिभिः । (३२।१)

अभितापात् स्वभावाच्च पावकः समजायत ॥ (३२।२)

ते शराः स्वसमुत्थेन प्रदीप्ताश्चित्रभानुना । (३३।१)

भूमौ सर्वे तदा राजन् भस्मभूताः प्रपेदिरे ॥ (३३।२)

तदा शतसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च । (३४।१)

अयुतान्यथ खर्वाणि निखर्वाणि च कौरव । (३४।२)

रामः शराणां संक्रुद्धो मयि तूर्णम् अपातयत् ॥ (३४।३)

ततो ऽहं तान् अपि रणे शरैर् आशीविषोपमैः । (३५।१)

संछिद्य भूमौ नृपते ऽपातयं पन्नगान् इव ॥ (३५।२)

एवं तद् अभवद् युद्धं तदा भरतसत्तम । (३६।१)

संध्याकाले व्यतीते तु व्यपायात् स च मे गुरुः ॥ (३६।२)