संजय उवाच । (१।१)

कृतवर्मा कृपो द्रौणिः सूतपुत्रश् च मारिष । (१।२)

उलूकः सौबलश् चैव राजा च सह सोदरैः ॥ (१।३)

सीदमानां चमूं दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रभयार्दिताम् । (२।१)

समुज्जिहीर्षुर् वेगेन भिन्नां नावम् इवार्णवे ॥ (२।२)

ततो युद्धम् अतीवासीन् मुहूर्तम् इव भारत । (३।१)

भीरूणां त्रासजननं शूराणां हर्षवर्धनम् ॥ (३।२)

कृपेण शरवर्षाणि विप्रमुक्तानि संयुगे । (४।१)

सृञ्जयाः शातयामासुः शलभानां व्रजा इव ॥ (४।२)

शिखण्डी तु ततः क्रुद्धो गौतमं त्वरितो ययौ । (५।१)

ववर्ष शरवर्षाणि समन्ताद् एव ब्राह्मणे ॥ (५।२)

कृपस् तु शरवर्षं तद् विनिहत्य महास्त्रवित् । (६।१)

शिखण्डिनं रणे क्रुद्धो विव्याध दशभिः शरैः ॥ (६।२)

ततः शिखण्डी कुपीतः शरैः सप्तभिर् आहवे । (७।१)

कृपं विव्याध सुभृशं कङ्कपत्रैर् अजिह्मगैः ॥ (७।२)

ततः कृपः शरैस् तीक्ष्णैः सो ऽतिविद्धो महारथः । (८।१)

व्यश्वसूतरथं चक्रे पार्षतं तु द्विजोत्तमः ॥ (८।२)

हताश्वात् तु ततो यानाद् अवप्लुत्य महारथः । (९।१)

चर्मखड्गे च संगृह्य सत्वरं ब्राह्मणं ययौ ॥ (९।२)

तम् आपतन्तं सहसा शरैः संनतपर्वभिः । (१०।१)

छादयामास समरे तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥ (१०।२)

तत्राद्भुतम् अपश्याम शिलानां प्लवनं यथा । (११।१)

निश्चेष्टो यद् रणे राजञ् शिखण्डी समतिष्ठत ॥ (११।२)

कृपेण छादितं दृष्ट्वा नृपोत्तम शिखण्डिनम् । (१२।१)

प्रत्युद्ययौ कृपं तूर्णं धृष्टद्युम्नो महारथः ॥ (१२।२)

धृष्टद्युम्नं ततो यान्तं शारद्वतरथं प्रति । (१३।१)

प्रतिजग्राह वेगेन कृतवर्मा महारथः ॥ (१३।२)

युधिष्ठिरम् अथायान्तं शारद्वतरथं प्रति । (१४।१)

सपुत्रं सहसेनं च द्रोणपुत्रो न्यवारयत् ॥ (१४।२)

नकुलं सहदेवं च त्वरमाणौ महारथौ । (१५।१)

प्रतिजग्राह ते पुत्रः शरवर्षेण वारयन् ॥ (१५।२)

भीमसेनं करूषांश् च केकयान् सहसृञ्जयान् । (१६।१)

कर्णो वैकर्तनो युद्धे वारयामास भारत ॥ (१६।२)

शिखण्डिनस् ततो बाणान् कृपः शारद्वतो युधि । (१७।१)

प्राहिणोत् त्वरया युक्तो दिधक्षुर् इव मारिष ॥ (१७।२)

ताञ् शरान् प्रेषितांस् तेन समन्ताद्धेमभूषणान् । (१८।१)

चिछेद खड्गम् आविध्य भ्रामयंश् च पुनः पुनः ॥ (१८।२)

शतचन्द्रं ततश् चर्म गौतमः पार्षतस्य ह । (१९।१)

व्यधमत् सायकैस् तूर्णं तत उच्चुक्रुशुर् जनाः ॥ (१९।२)

स विचर्मा महाराज खड्गपाणिर् उपाद्रवत् । (२०।१)

कृपस्य वशम् आपन्नो मृत्योर् आस्यम् इवातुरः ॥ (२०।२)

शारद्वतशरैर् ग्रस्तं क्लिश्यमानं महाबलम् । (२१।१)

चित्रकेतुसुतो राजन् सुकेतुस् त्वरितो ययौ ॥ (२१।२)

विकिरन् ब्राह्मणं युद्धे बहुभिर् निशितैः शरैः । (२२।१)

अभ्यापतद् अमेयात्मा गौतमस्य रथं प्रति ॥ (२२।२)

दृष्ट्वाविषह्यं तं युद्धे ब्राह्मणं चरितव्रतम् । (२३।१)

अपयातस् ततस् तूर्णं शिखण्डी राजसत्तम ॥ (२३।२)

सुकेतुस् तु ततो राजन् गौतमं नवभिः शरैः । (२४।१)

विद्ध्वा विव्याध सप्तत्या पुनश् चैनं त्रिभिः शरैः ॥ (२४।२)

अथास्य सशरं चापं पुनश् चिछेद मारिष । (२५।१)

सारथिं च शरेणास्य भृशं मर्मण्य् अताडयत् ॥ (२५।२)

गौतमस् तु ततः क्रुद्धो धनुर् गृह्य नवं दृढम् । (२६।१)

सुकेतुं त्रिंशता बाणैः सर्वमर्मस्व् अताडयत् ॥ (२६।२)

स विह्वलितसर्वाङ्गः प्रचचाल रथोत्तमे । (२७।१)

भूमिचाले यथा वृक्षश् चलत्य् आकम्पितो भृशम् ॥ (२७।२)

चलतस् तस्य कायात् तु शिरो ज्वलितकुण्डलम् । (२८।१)

सोष्णीषं सशिरस्त्राणं क्षुरप्रेणान्वपातयत् ॥ (२८।२)

तच्छिरः प्रापतद् भूमौ श्येनाहृतम् इवामिषम् । (२९।१)

ततो ऽस्य कायो वसुधां पश्चात् प्राप तदा च्युतः ॥ (२९।२)

तस्मिन् हते महाराज त्रस्तास् तस्य पदानुगाः । (३०।१)

गौतमं समरे त्यक्त्वा दुद्रुवुस् ते दिशो दश ॥ (३०।२)

धृष्टद्युम्नं तु समरे संनिवार्य महाबलः । (३१।१)

कृतवर्माब्रवीद्धृष्टस् तिष्ठ तिष्ठेति पार्षतम् ॥ (३१।२)

तद् अभूत् तुमुलं युद्धं वृष्णिपार्षतयो रणे । (३२।१)

आमिषार्थे यथा युद्धं श्येनयोर् गृद्धयोर् नृप ॥ (३२।२)

धृष्टद्युम्नस् तु समरे हार्दिक्यं नवभिः शरैः । (३३।१)

आजघानोरसि क्रुद्धः पीडयन् हृदिकात्मजम् ॥ (३३।२)

कृतवर्मा तु समरे पार्षतेन दृढाहतः । (३४।१)

पार्षतं सरथं साश्वं छादयामास सायकैः ॥ (३४।२)

सरथश् छादितो राजन् धृष्टद्युम्नो न दृश्यते । (३५।१)

मेघैर् इव परिच्छन्नो भास्करो जलदागमे ॥ (३५।२)

विधूय तं बाणगणं शरैः कनकभूषणैः । (३६।१)

व्यरोचत रणे राजन् धृष्टद्युम्नः कृतव्रणः ॥ (३६।२)

ततस् तु पार्षतः क्रुद्धः शस्त्रवृष्टिं सुदारुणाम् । (३७।१)

कृतवर्माणम् आसाद्य व्यसृजत् पृतनापतिः ॥ (३७।२)

ताम् आपतन्तीं सहसा शस्त्रवृष्टिं निरन्तराम् । (३८।१)

शरैर् अनेकसाहस्रैर् हार्दिक्यो व्यधमद् युधि ॥ (३८।२)

दृष्ट्वा तु दारितां युद्धे शस्त्रवृष्टिं दुरुत्तराम् । (३९।१)

कृतवर्माणम् अभ्येत्य वारयामास पार्षतः ॥ (३९।२)

सारथिं चास्य तरसा प्राहिणोद् यमसादनम् । (४०।१)

भल्लेन शितधारेण स हतः प्रापतद् रथात् ॥ (४०।२)

धृष्टद्युम्नस् तु बलवाञ् जित्वा शत्रुं महारथम् । (४१।१)

कौरवान् समरे तूर्णं वारयामास सायकैः ॥ (४१।२)

ततस् ते तावका योधा धृष्टद्युम्नम् उपाद्रवन् । (४२।१)

सिंहनादरवं कृत्वा ततो युद्धम् अवर्तत ॥ (४२।२)