महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 13

677 of 1995 · 57 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

शल्य उवाच । (१।१)

śalya uvāca

1.2१.२

अथ ताम् अब्रवीद् दृष्ट्वा नहुषो देवराट् तदा । (१।२)

atha tām abravīd dṛṣṭvā nahuṣo devarāṭ tadā |

1.3१.३

त्रयाणाम् अपि लोकानाम् अहम् इन्द्रः शुचिस्मिते । (१।३)

trayāṇām api lokānām aham indraḥ śucismite |

1.4१.४

भजस्व मां वरारोहे पतित्वे वरवर्णिनि ॥ (१।४)

bhajasva māṃ varārohe patitve varavarṇini ||

2.1२.१

एवम् उक्ता तु सा देवी नहुषेण पतिव्रता । (२।१)

evam uktā tu sā devī nahuṣeṇa pativratā |

2.2२.२

प्रावेपत भयोद्विग्ना प्रवाते कदली यथा ॥ (२।२)

prāvepata bhayodvignā pravāte kadalī yathā ||

3.1३.१

नमस्य सा तु ब्रह्माणं कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम् । (३।१)

namasya sā tu brahmāṇaṃ kṛtvā śirasi cāñjalim |

3.2३.२

देवराजम् अथोवाच नहुषं घोरदर्शनम् ॥ (३।२)

devarājam athovāca nahuṣaṃ ghoradarśanam ||

4.1४.१

कालम् इच्छाम्यहं लब्धुं किंचित् त्वत्तः सुरेश्वर । (४।१)

kālam icchāmyahaṃ labdhuṃ kiṃcit tvattaḥ sureśvara |

4.2४.२

न हि विज्ञायते शक्रः प्राप्तः किं वा क्व वा गतः ॥ (४।२)

na hi vijñāyate śakraḥ prāptaḥ kiṃ vā kva vā gataḥ ||

5.1५.१

तत्त्वम् एतत् तु विज्ञाय यदि न ज्ञायते प्रभो । (५।१)

tattvam etat tu vijñāya yadi na jñāyate prabho |

5.2५.२

ततो ऽहं त्वाम् उपस्थास्ये सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते । (५।२)

tato 'haṃ tvām upasthāsye satyam etad bravīmi te |

5.3५.३

एवम् उक्तः स इन्द्राण्या नहुषः प्रीतिमान् अभूत् ॥ (५।३)

evam uktaḥ sa indrāṇyā nahuṣaḥ prītimān abhūt ||

6.1६.१

नहुष उवाच । (६।१)

nahuṣa uvāca

6.2६.२

एवं भवतु सुश्रोणि यथा माम् अभिभाषसे । (६।२)

evaṃ bhavatu suśroṇi yathā mām abhibhāṣase |

6.3६.३

ज्ञात्वा चागमनं कार्यं सत्यम् एतद् अनुस्मरेः ॥ (६।३)

jñātvā cāgamanaṃ kāryaṃ satyam etad anusmareḥ ||

7.1७.१

शल्य उवाच । (७।१)

śalya uvāca

7.2७.२

नहुषेण विसृष्टा च निश्चक्राम ततः शुभा । (७।२)

nahuṣeṇa visṛṣṭā ca niścakrāma tataḥ śubhā |

7.3७.३

बृहस्पतिनिकेतं सा जगाम च तपस्विनी ॥ (७।३)

bṛhaspatiniketaṃ sā jagāma ca tapasvinī ||

8.1८.१

तस्याः संश्रुत्य च वचो देवाः साग्निपुरोगमाः । (८।१)

tasyāḥ saṃśrutya ca vaco devāḥ sāgnipurogamāḥ |

8.2८.२

मन्त्रयामासुर् एकाग्राः शक्रार्थं राजसत्तम ॥ (८।२)

mantrayāmāsur ekāgrāḥ śakrārthaṃ rājasattama ||

9.1९.१

देवदेवेन संगम्य विष्णुना प्रभविष्णुना । (९।१)

devadevena saṃgamya viṣṇunā prabhaviṣṇunā |

9.2९.२

ऊचुश्चैनं समुद्विग्ना वाक्यं वाक्यविशारदाः ॥ (९।२)

ūcuścainaṃ samudvignā vākyaṃ vākyaviśāradāḥ ||

10.1१०.१

ब्रह्महत्याभिभूतो वै शक्रः सुरगणेश्वरः । (१०।१)

brahmahatyābhibhūto vai śakraḥ suragaṇeśvaraḥ |

10.2१०.२

गतिश्च नस्त्वं देवेश पूर्वजो जगतः प्रभुः । (१०।२)

gatiśca nastvaṃ deveśa pūrvajo jagataḥ prabhuḥ |

10.3१०.३

रक्षार्थं सर्वभूतानां विष्णुत्वम् उपजग्मिवान् ॥ (१०।३)

rakṣārthaṃ sarvabhūtānāṃ viṣṇutvam upajagmivān ||

11.1११.१

त्वद्वीर्यान्निहते वृत्रे वासवो ब्रह्महत्यया । (११।१)

tvadvīryānnihate vṛtre vāsavo brahmahatyayā |

11.2११.२

वृतः सुरगणश्रेष्ठ मोक्षं तस्य विनिर्दिश ॥ (११।२)

vṛtaḥ suragaṇaśreṣṭha mokṣaṃ tasya vinirdiśa ||

12.1१२.१

तेषां तद् वचनं श्रुत्वा देवानां विष्णुर् अब्रवीत् । (१२।१)

teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā devānāṃ viṣṇur abravīt |

12.2१२.२

माम् एव यजतां शक्रः पावयिष्यामि वज्रिणम् ॥ (१२।२)

mām eva yajatāṃ śakraḥ pāvayiṣyāmi vajriṇam ||

13.1१३.१

पुण्येन हयमेधेन माम् इष्ट्वा पाकशासनः । (१३।१)

puṇyena hayamedhena mām iṣṭvā pākaśāsanaḥ |

13.2१३.२

पुनर् एष्यति देवानाम् इन्द्रत्वम् अकुतोभयः ॥ (१३।२)

punar eṣyati devānām indratvam akutobhayaḥ ||

14.1१४.१

स्वकर्मभिश्च नहुषो नाशं यास्यति दुर्मतिः । (१४।१)

svakarmabhiśca nahuṣo nāśaṃ yāsyati durmatiḥ |

14.2१४.२

कंचित् कालम् इमं देवा मर्षयध्वम् अतन्द्रिताः ॥ (१४।२)

kaṃcit kālam imaṃ devā marṣayadhvam atandritāḥ ||

15.1१५.१

श्रुत्वा विष्णोः शुभां सत्यां तां वाणीम् अमृतोपमाम् । (१५।१)

śrutvā viṣṇoḥ śubhāṃ satyāṃ tāṃ vāṇīm amṛtopamām |

15.2१५.२

ततः सर्वे सुरगणाः सोपाध्यायाः सहर्षिभिः । (१५।२)

tataḥ sarve suragaṇāḥ sopādhyāyāḥ saharṣibhiḥ |

15.3१५.३

यत्र शक्रो भयोद्विग्नस्तं देशम् उपचक्रमुः ॥ (१५।३)

yatra śakro bhayodvignastaṃ deśam upacakramuḥ ||

16.1१६.१

इन्द्र लोओसेस् हिस् ब्रह्महत्यातत्राश्वमेधः सुमहान्महेन्द्रस्य महात्मनः । (१६।१)

Indra looses his brahmahatyātatrāśvamedhaḥ sumahānmahendrasya mahātmanaḥ |

16.2१६.२

ववृते पावनार्थं वै ब्रह्महत्यापहो नृप ॥ (१६।२)

vavṛte pāvanārthaṃ vai brahmahatyāpaho nṛpa ||

17.1१७.१

विभज्य ब्रह्महत्यां तु वृक्षेषु च नदीषु च । (१७।१)

vibhajya brahmahatyāṃ tu vṛkṣeṣu ca nadīṣu ca |

17.2१७.२

पर्वतेषु पृथिव्यां च स्त्रीषु चैव युधिष्ठिर ॥ (१७।२)

parvateṣu pṛthivyāṃ ca strīṣu caiva yudhiṣṭhira ||

18.1१८.१

संविभज्य च भूतेषु विसृज्य च सुरेश्वरः । (१८।१)

saṃvibhajya ca bhūteṣu visṛjya ca sureśvaraḥ |

18.2१८.२

विज्वरः पूतपाप्मा च वासवो ऽभवद् आत्मवान् ॥ (१८।२)

vijvaraḥ pūtapāpmā ca vāsavo 'bhavad ātmavān ||

19.1१९.१

अकम्प्यं नहुषं स्थानाद् दृष्ट्वा च बलसूदनः । (१९।१)

akampyaṃ nahuṣaṃ sthānād dṛṣṭvā ca balasūdanaḥ |

19.2१९.२

तेजोघ्नं सर्वभूतानां वरदानाच्च दुःसहम् ॥ (१९।२)

tejoghnaṃ sarvabhūtānāṃ varadānācca duḥsaham ||

20.1२०.१

ततः शचीपतिर् वीरः पुनर् एव व्यनश्यत । (२०।१)

tataḥ śacīpatir vīraḥ punar eva vyanaśyata |

20.2२०.२

अदृश्यः सर्वभूतानां कालाकाङ्क्षी चचार ह ॥ (२०।२)

adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ kālākāṅkṣī cacāra ha ||

21.1२१.१

प्रनष्टे तु ततः शक्रे शची शोकसमन्विता । (२१।१)

pranaṣṭe tu tataḥ śakre śacī śokasamanvitā |

21.2२१.२

हा शक्रेति तदा देवी विललाप सुदुःखिता ॥ (२१।२)

hā śakreti tadā devī vilalāpa suduḥkhitā ||

22.1२२.१

यदि दत्तं यदि हुतं गुरवस्तोषिता यदि । (२२।१)

yadi dattaṃ yadi hutaṃ guravastoṣitā yadi |

22.2२२.२

एकभर्तृत्वम् एवास्तु सत्यं यद्यस्ति वा मयि ॥ (२२।२)

ekabhartṛtvam evāstu satyaṃ yadyasti vā mayi ||

23.1२३.१

पुण्यां चेमाम् अहं दिव्यां प्रवृत्ताम् उत्तरायणे । (२३।१)

puṇyāṃ cemām ahaṃ divyāṃ pravṛttām uttarāyaṇe |

23.2२३.२

देवीं रात्रिं नमस्यामि सिध्यतां मे मनोरथः ॥ (२३।२)

devīṃ rātriṃ namasyāmi sidhyatāṃ me manorathaḥ ||

24.1२४.१

प्रयता च निशां देवीम् उपातिष्ठत तत्र सा । (२४।१)

prayatā ca niśāṃ devīm upātiṣṭhata tatra sā |

24.2२४.२

पतिव्रतात्वात् सत्येन सोपश्रुतिम् अथाकरोत् ॥ (२४।२)

pativratātvāt satyena sopaśrutim athākarot ||

25.1२५.१

यत्रास्ते देवराजो ऽसौ तं देशं दर्शयस्व मे । (२५।१)

yatrāste devarājo 'sau taṃ deśaṃ darśayasva me |

25.2२५.२

इत्याहोपश्रुतिं देवी सत्यं सत्येन दृश्यताम् ॥ (२५।२)

ityāhopaśrutiṃ devī satyaṃ satyena dṛśyatām ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 13

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit