महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 67

293 of 1995 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

ततो व्यध्वगतं पार्थं प्रातिकामी युधिष्ठिरम् । (१।२)

tato vyadhvagataṃ pārthaṃ prātikāmī yudhiṣṭhiram |

1.3१.३

उवाच वचनाद् राज्ञो धृतराष्ट्रस्य धीमतः ॥ (१।३)

uvāca vacanād rājño dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ ||

2.1२.१

उपस्तीर्णा सभा राजन्न् अक्षान् उप्त्वा युधिष्ठिर । (२।१)

upastīrṇā sabhā rājann akṣān uptvā yudhiṣṭhira |

2.2२.२

एहि पाण्डव दीव्येति पिता त्वाम् आह भारत ॥ (२।२)

ehi pāṇḍava dīvyeti pitā tvām āha bhārata ||

3.1३.१

युधिष्ठिर उवाच । (३।१)

yudhiṣṭhira uvāca

3.2३.२

धातुर् नियोगाद् भूतानि प्राप्नुवन्ति शुभाशुभम् । (३।२)

dhātur niyogād bhūtāni prāpnuvanti śubhāśubham |

3.3३.३

न निवृत्तिस्तयोर् अस्ति देवितव्यं पुनर् यदि ॥ (३।३)

na nivṛttistayor asti devitavyaṃ punar yadi ||

4.1४.१

अक्षद्यूते समाह्वानं नियोगात् स्थविरस्य च । (४।१)

akṣadyūte samāhvānaṃ niyogāt sthavirasya ca |

4.2४.२

जानन्न् अपि क्षयकरं नातिक्रमितुम् उत्सहे ॥ (४।२)

jānann api kṣayakaraṃ nātikramitum utsahe ||

5.1५.१

वैशंपायन उवाच । (५।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

5.2५.२

इति ब्रुवन्निववृते भ्रातृभिः सह पाण्डवः । (५।२)

iti bruvannivavṛte bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaḥ |

5.3५.३

जानंश्च शकुनेर् मायां पार्थो द्यूतम् इयात् पुनः ॥ (५।३)

jānaṃśca śakuner māyāṃ pārtho dyūtam iyāt punaḥ ||

6.1६.१

विविशुस्ते सभां तां तु पुनर् एव महारथाः । (६।१)

viviśuste sabhāṃ tāṃ tu punar eva mahārathāḥ |

6.2६.२

व्यथयन्ति स्म चेतांसि सुहृदां भरतर्षभाः ॥ (६।२)

vyathayanti sma cetāṃsi suhṛdāṃ bharatarṣabhāḥ ||

7.1७.१

यथोपजोषम् आसीनाः पुनर्द्यूतप्रवृत्तये । (७।१)

yathopajoṣam āsīnāḥ punardyūtapravṛttaye |

7.2७.२

सर्वलोकविनाशाय दैवेनोपनिपीडिताः ॥ (७।२)

sarvalokavināśāya daivenopanipīḍitāḥ ||

8.1८.१

शकुनिर् उवाच । (८।१)

śakunir uvāca

8.2८.२

अमुञ्चत् स्थविरो यद् वो धनं पूजितम् एव तत् । (८।२)

amuñcat sthaviro yad vo dhanaṃ pūjitam eva tat |

8.3८.३

महाधनं ग्लहं त्वेकं शृणु मे भरतर्षभ ॥ (८।३)

mahādhanaṃ glahaṃ tvekaṃ śṛṇu me bharatarṣabha ||

9.1९.१

वयं द्वादश वर्षाणि युष्माभिर् द्यूतनिर्जिताः । (९।१)

vayaṃ dvādaśa varṣāṇi yuṣmābhir dyūtanirjitāḥ |

9.2९.२

प्रविशेम महारण्यं रौरवाजिनवाससः ॥ (९।२)

praviśema mahāraṇyaṃ rauravājinavāsasaḥ ||

10.1१०.१

त्रयोदशं च सजने अज्ञाताः परिवत्सरम् । (१०।१)

trayodaśaṃ ca sajane ajñātāḥ parivatsaram |

10.2१०.२

ज्ञाताश्च पुनर् अन्यानि वने वर्षाणि द्वादश ॥ (१०।२)

jñātāśca punar anyāni vane varṣāṇi dvādaśa ||

11.1११.१

अस्माभिर् वा जिता यूयं वने वर्षाणि द्वादश । (११।१)

asmābhir vā jitā yūyaṃ vane varṣāṇi dvādaśa |

11.2११.२

वसध्वं कृष्णया सार्धम् अजिनैः प्रतिवासिताः ॥ (११।२)

vasadhvaṃ kṛṣṇayā sārdham ajinaiḥ prativāsitāḥ ||

12.1१२.१

त्रयोदशे च निर्वृत्ते पुनर् एव यथोचितम् । (१२।१)

trayodaśe ca nirvṛtte punar eva yathocitam |

12.2१२.२

स्वराज्यं प्रतिपत्तव्यम् इतरैर् अथ वेतरैः ॥ (१२।२)

svarājyaṃ pratipattavyam itarair atha vetaraiḥ ||

13.1१३.१

अनेन व्यवसायेन सहास्माभिर् युधिष्ठिर । (१३।१)

anena vyavasāyena sahāsmābhir yudhiṣṭhira |

13.2१३.२

अक्षान् उप्त्वा पुनर्द्यूतम् एहि दीव्यस्व भारत ॥ (१३।२)

akṣān uptvā punardyūtam ehi dīvyasva bhārata ||

14.1१४.१

सभासद ऊचुः । (१४।१)

sabhāsada ūcuḥ |

14.2१४.२

अहो धिग् बान्धवा नैनं बोधयन्ति महद् भयम् । (१४।२)

aho dhig bāndhavā nainaṃ bodhayanti mahad bhayam |

14.3१४.३

बुद्ध्या बोध्यं न बुध्यन्ते स्वयं च भरतर्षभाः ॥ (१४।३)

buddhyā bodhyaṃ na budhyante svayaṃ ca bharatarṣabhāḥ ||

15.1१५.१

वैशंपायन उवाच । (१५।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

15.2१५.२

जनप्रवादान् सुबहून् इति शृण्वन्नराधिपः । (१५।२)

janapravādān subahūn iti śṛṇvannarādhipaḥ |

15.3१५.३

ह्रिया च धर्मसङ्गाच्च पार्थो द्यूतम् इयात् पुनः ॥ (१५।३)

hriyā ca dharmasaṅgācca pārtho dyūtam iyāt punaḥ ||

16.1१६.१

जानन्न् अपि महाबुद्धिः पुनर्द्यूतम् अवर्तयत् । (१६।१)

jānann api mahābuddhiḥ punardyūtam avartayat |

16.2१६.२

अप्ययं न विनाशः स्यात् कुरूणाम् इति चिन्तयन् ॥ (१६।२)

apyayaṃ na vināśaḥ syāt kurūṇām iti cintayan ||

17.1१७.१

युधिष्ठिर उवाच । (१७।१)

yudhiṣṭhira uvāca

17.2१७.२

कथं वै मद्विधो राजा स्वधर्मम् अनुपालयन् । (१७।२)

kathaṃ vai madvidho rājā svadharmam anupālayan |

17.3१७.३

आहूतो विनिवर्तेत दीव्यामि शकुने त्वया ॥ (१७।३)

āhūto vinivarteta dīvyāmi śakune tvayā ||

18.1१८.१

शकुनिर् उवाच । (१८।१)

śakunir uvāca

18.2१८.२

गवाश्वं बहुधेनूकम् अपर्यन्तम् अजाविकम् । (१८।२)

gavāśvaṃ bahudhenūkam aparyantam ajāvikam |

18.3१८.३

गजाः कोशो हिरण्यं च दासीदासं च सर्वशः ॥ (१८।३)

gajāḥ kośo hiraṇyaṃ ca dāsīdāsaṃ ca sarvaśaḥ ||

19.1१९.१

एष नो ग्लह एवैको वनवासाय पाण्डवाः । (१९।१)

eṣa no glaha evaiko vanavāsāya pāṇḍavāḥ |

19.2१९.२

यूयं वयं वा विजिता वसेम वनम् आश्रिताः ॥ (१९।२)

yūyaṃ vayaṃ vā vijitā vasema vanam āśritāḥ ||

20.1२०.१

अनेन व्यवसायेन दीव्याम भरतर्षभ । (२०।१)

anena vyavasāyena dīvyāma bharatarṣabha |

20.2२०.२

समुत्क्षेपेण चैकेन वनवासाय भारत ॥ (२०।२)

samutkṣepeṇa caikena vanavāsāya bhārata ||

21.1२१.१

वैशंपायन उवाच । (२१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

21.2२१.२

प्रतिजग्राह तं पार्थो ग्लहं जग्राह सौबलः । (२१।२)

pratijagrāha taṃ pārtho glahaṃ jagrāha saubalaḥ |

21.3२१.३

जितम् इत्येव शकुनिर् युधिष्ठिरम् अभाषत ॥ (२१।३)

jitam ityeva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 67

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit