MBh, 5, 52
Select a line for its word-by-word analysis.
तथैवाभिसरास्तेषां त्यक्तात्मानो जये धृताः ॥ (१।३)
tathaivābhisarāsteṣāṃ tyaktātmāno jaye dhṛtāḥ ||
त्वम् एव हि पराक्रान्तान् आचक्षीथाः परान्मम । (२।१)
tvam eva hi parākrāntān ācakṣīthāḥ parānmama |
पाञ्चालान् केकयान्मत्स्यान्मागधान् वत्सभूमिपान् ॥ (२।२)
pāñcālān kekayānmatsyānmāgadhān vatsabhūmipān ||
यश्च सेन्द्रान् इमांल्लोकान् इच्छन् कुर्याद् वशे बली । (३।१)
yaśca sendrān imāṃllokān icchan kuryād vaśe balī |
स श्रेष्ठो जगतः कृष्णः पाण्डवानां जये धृतः ॥ (३।२)
sa śreṣṭho jagataḥ kṛṣṇaḥ pāṇḍavānāṃ jaye dhṛtaḥ ||
समस्ताम् अर्जुनाद् विद्यां सात्यकिः क्षिप्रम् आप्तवान् । (४।१)
samastām arjunād vidyāṃ sātyakiḥ kṣipram āptavān |
शैनेयः समरे स्थाता बीजवत् प्रवपञ् शरान् ॥ (४।२)
śaineyaḥ samare sthātā bījavat pravapañ śarān ||
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः क्रूरकर्मा महारथः । (५।१)
dhṛṣṭadyumnaśca pāñcālyaḥ krūrakarmā mahārathaḥ |
युधिष्ठिरस्य च क्रोधाद् अर्जुनस्य च विक्रमात् । (६।१)
yudhiṣṭhirasya ca krodhād arjunasya ca vikramāt |
अमानुषं मनुष्येन्द्रैर् जालं विततम् अन्तरा । (७।१)
amānuṣaṃ manuṣyendrair jālaṃ vitatam antarā |
दर्शनीयो मनस्वी च लक्ष्मीवान् ब्रह्मवर्चसी । (८।१)
darśanīyo manasvī ca lakṣmīvān brahmavarcasī |
मेधावी सुकृतप्रज्ञो धर्मात्मा पाण्डुनन्दनः ॥ (८।२)
medhāvī sukṛtaprajño dharmātmā pāṇḍunandanaḥ ||
मित्रामात्यैः सुसम्पन्नः सम्पन्नो योज्ययोजकैः । (९।१)
mitrāmātyaiḥ susampannaḥ sampanno yojyayojakaiḥ |
भ्रातृभिः श्वशुरैः पुत्रैर् उपपन्नो महारथैः ॥ (९।२)
bhrātṛbhiḥ śvaśuraiḥ putrair upapanno mahārathaiḥ ||
धृत्या च पुरुषव्याघ्रो नैभृत्येन च पाण्डवः । (१०।१)
dhṛtyā ca puruṣavyāghro naibhṛtyena ca pāṇḍavaḥ |
अनृशंसो वदान्यश्च ह्रीमान् सत्यपराक्रमः ॥ (१०।२)
anṛśaṃso vadānyaśca hrīmān satyaparākramaḥ ||
बहुश्रुतः कृतात्मा च वृद्धसेवी जितेन्द्रियः । (११।१)
bahuśrutaḥ kṛtātmā ca vṛddhasevī jitendriyaḥ |
तं सर्वगुणसम्पन्नं समिद्धम् इव पावकम् ॥ (११।२)
taṃ sarvaguṇasampannaṃ samiddham iva pāvakam ||
पाण्डवाग्निम् अनावार्यं मुमूर्षुर् मूढचेतनः ॥ (१२।२)
pāṇḍavāgnim anāvāryaṃ mumūrṣur mūḍhacetanaḥ ||
तनुर् उच्चः शिखी राजा शुद्धजाम्बूनदप्रभः । (१३।१)
tanur uccaḥ śikhī rājā śuddhajāmbūnadaprabhaḥ |
मन्दानां मम पुत्राणां युद्धेनान्तं करिष्यति ॥ (१३।२)
mandānāṃ mama putrāṇāṃ yuddhenāntaṃ kariṣyati ||
तैर् अयुद्धं साधु मन्ये कुरवस्तन्निबोधत । (१४।१)
tair ayuddhaṃ sādhu manye kuravastannibodhata |
युद्धे विनाशः कृत्स्नस्य कुलस्य भविता ध्रुवम् ॥ (१४।२)
yuddhe vināśaḥ kṛtsnasya kulasya bhavitā dhruvam ||
एषा मे परमा शान्तिर् यया शाम्यति मे मनः । (१५।१)
eṣā me paramā śāntir yayā śāmyati me manaḥ |
यदि त्वयुद्धम् इष्टं वो वयं शान्त्यै यतामहे ॥ (१५।२)
yadi tvayuddham iṣṭaṃ vo vayaṃ śāntyai yatāmahe ||
न तु नः शिक्षमाणानाम् उपेक्षेत युधिष्ठिरः । (१६।१)
na tu naḥ śikṣamāṇānām upekṣeta yudhiṣṭhiraḥ |
जुगुप्सति ह्यधर्मेण माम् एवोद्दिश्य कारणम् ॥ (१६।२)
jugupsati hyadharmeṇa mām evoddiśya kāraṇam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.