महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 6

1334 of 1995 · 26 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

एतावद् उक्त्वा देवर्षिर् विरराम स नारदः । (१।२)

etāvad uktvā devarṣir virarāma sa nāradaḥ |

1.3१.३

युधिष्ठिरस्तु राजर्षिर् दध्यौ शोकपरिप्लुतः ॥ (१।३)

yudhiṣṭhirastu rājarṣir dadhyau śokapariplutaḥ ||

2.1२.१

तं दीनमनसं वीरम् अधोवदनम् आतुरम् । (२।१)

taṃ dīnamanasaṃ vīram adhovadanam āturam |

2.2२.२

निःश्वसन्तं यथा नागं पर्यश्रुनयनं तथा ॥ (२।२)

niḥśvasantaṃ yathā nāgaṃ paryaśrunayanaṃ tathā ||

3.1३.१

कुन्ती शोकपरीताङ्गी दुःखोपहतचेतना । (३।१)

kuntī śokaparītāṅgī duḥkhopahatacetanā |

3.2३.२

अब्रवीन्मधुराभाषा काले वचनम् अर्थवत् ॥ (३।२)

abravīnmadhurābhāṣā kāle vacanam arthavat ||

4.1४.१

युधिष्ठिर महाबाहो नैनं शोचितुम् अर्हसि । (४।१)

yudhiṣṭhira mahābāho nainaṃ śocitum arhasi |

4.2४.२

जहि शोकं महाप्राज्ञ शृणु चेदं वचो मम ॥ (४।२)

jahi śokaṃ mahāprājña śṛṇu cedaṃ vaco mama ||

5.1५.१

यतितः स मया पूर्वं भ्रात्र्यं ज्ञापयितुं तव । (५।१)

yatitaḥ sa mayā pūrvaṃ bhrātryaṃ jñāpayituṃ tava |

5.2५.२

भास्करेण च देवेन पित्रा धर्मभृतां वर ॥ (५।२)

bhāskareṇa ca devena pitrā dharmabhṛtāṃ vara ||

6.1६.१

यद् वाच्यं हितकामेन सुहृदा भूतिम् इच्छता । (६।१)

yad vācyaṃ hitakāmena suhṛdā bhūtim icchatā |

6.2६.२

तथा दिवाकरेणोक्तः स्वप्नान्ते मम चाग्रतः ॥ (६।२)

tathā divākareṇoktaḥ svapnānte mama cāgrataḥ ||

7.1७.१

न चैनम् अशकद् भानुर् अहं वा स्नेहकारणैः । (७।१)

na cainam aśakad bhānur ahaṃ vā snehakāraṇaiḥ |

7.2७.२

पुरा प्रत्यनुनेतुं वा नेतुं वाप्येकतां त्वया ॥ (७।२)

purā pratyanunetuṃ vā netuṃ vāpyekatāṃ tvayā ||

8.1८.१

ततः कालपरीतः स वैरस्योद्धुक्षणे रतः । (८।१)

tataḥ kālaparītaḥ sa vairasyoddhukṣaṇe rataḥ |

8.2८.२

प्रतीपकारी युष्माकम् इति चोपेक्षितो मया ॥ (८।२)

pratīpakārī yuṣmākam iti copekṣito mayā ||

9.1९.१

इत्युक्तो धर्मराजस्तु मात्रा बाष्पाकुलेक्षणः । (९।१)

ityukto dharmarājastu mātrā bāṣpākulekṣaṇaḥ |

9.2९.२

उवाच वाक्यं धर्मात्मा शोकव्याकुलचेतनः ॥ (९।२)

uvāca vākyaṃ dharmātmā śokavyākulacetanaḥ ||

10.1१०.१

भवत्या गूढमन्त्रत्वात् पीडितो ऽस्मीत्युवाच ताम् । (१०।१)

bhavatyā gūḍhamantratvāt pīḍito 'smītyuvāca tām |

10.2१०.२

शशाप च महातेजाः सर्वलोकेषु च स्त्रियः । (१०।२)

śaśāpa ca mahātejāḥ sarvalokeṣu ca striyaḥ |

10.3१०.३

न गुह्यं धारयिष्यन्तीत्यतिदुःखसमन्वितः ॥ (१०।३)

na guhyaṃ dhārayiṣyantītyatiduḥkhasamanvitaḥ ||

11.1११.१

स राजा पुत्रपौत्राणां संबन्धिसुहृदां तथा । (११।१)

sa rājā putrapautrāṇāṃ saṃbandhisuhṛdāṃ tathā |

11.2११.२

स्मरन्न् उद्विग्नहृदयो बभूवास्वस्थचेतनः ॥ (११।२)

smarann udvignahṛdayo babhūvāsvasthacetanaḥ ||

12.1१२.१

ततः शोकपरीतात्मा सधूम इव पावकः । (१२।१)

tataḥ śokaparītātmā sadhūma iva pāvakaḥ |

12.2१२.२

निर्वेदम् अकरोद् धीमान् राजा संतापपीडितः ॥ (१२।२)

nirvedam akarod dhīmān rājā saṃtāpapīḍitaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 6

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit