श्येन उवाच । (१।१)

धर्मात्मानं त्वाहुर् एकं सर्वे राजन् महीक्षितः । (१।२)

स वै धर्मविरुद्धं त्वं कस्मात् कर्म चिकीर्षसि ॥ (१।३)

विहितं भक्षणं राजन् पीड्यमानस्य मे क्षुधा । (२।१)

मा भाङ्क्षीर् धर्मलोभेन धर्मम् उत्सृष्टवान् असि ॥ (२।२)

राजोवाच । (३।१)

संत्रस्तरूपस् त्राणार्थी त्वत्तो भीतो महाद्विज । (३।२)

मत्सकाशम् अनुप्राप्तः प्राणगृध्नुर् अयं द्विजः ॥ (३।३)

एवम् अभ्यागतस्येह कपोतस्याभयार्थिनः । (४।१)

अप्रदाने परो ऽधर्मः किं त्वं श्येन प्रपश्यसि ॥ (४।२)

प्रस्पन्दमानः संभ्रान्तः कपोतः श्येन लक्ष्यते । (५।१)

मत्सकाशं जीवितार्थी तस्य त्यागो विगर्हितः ॥ (५।२)

श्येन उवाच । (६।१)

आहारात् सर्वभूतानि सम्भवन्ति महीपते । (६।२)

आहारेण विवर्धन्ते तेन जीवन्ति जन्तवः ॥ (६।३)

शक्यते दुस्त्यजे ऽप्यर्थे चिररात्राय जीवितुम् । (७।१)

न तु भोजनम् उत्सृज्य शक्यं वर्तयितुं चिरम् ॥ (७।२)

भक्ष्याद् विलोपितस्याद्य मम प्राणा विशां पते । (८।१)

विसृज्य कायम् एष्यन्ति पन्थानम् अपुनर्भवम् ॥ (८।२)

प्रमृते मयि धर्मात्मन् पुत्रदारं नशिष्यति । (९।१)

रक्षमाणः कपोतं त्वं बहून् प्राणान् नशिष्यसि ॥ (९।२)

धर्मं यो बाधते धर्मो न स धर्मः कुधर्म तत् । (१०।१)

अविरोधी तु यो धर्मः स धर्मः सत्यविक्रम ॥ (१०।२)

विरोधिषु महीपाल निश्चित्य गुरुलाघवम् । (११।१)

न बाधा विद्यते यत्र तं धर्मं समुदाचरेत् ॥ (११।२)

गुरुलाघवम् आज्ञाय धर्माधर्मविनिश्चये । (१२।१)

यतो भूयांस् ततो राजन् कुरु धर्मविनिश्चयम् ॥ (१२।२)

राजोवाच । (१३।१)

बहुकल्याणसंयुक्तं भाषसे विहगोत्तम । (१३।२)

सुपर्णः पक्षिराट् किं त्वं धर्मज्ञश् चास्यसंशयम् । (१३।३)

तथा हि धर्मसंयुक्तं बहु चित्रं प्रभाषसे ॥ (१३।४)

न ते ऽस्त्यविदितं किंचिद् इति त्वा लक्षयाम्यहम् । (१४।१)

शरणैषिणः परित्यागं कथं साध्विति मन्यसे ॥ (१४।२)

आहारार्थं समारम्भस् तव चायं विहंगम । (१५।१)

शक्यश् चाप्यन्यथा कर्तुम् आहारो ऽप्यधिकस् त्वया ॥ (१५।२)

गोवृषो वा वराहो वा मृगो वा महिषो ऽपि वा । (१६।१)

त्वदर्थम् अद्य क्रियतां यद् वान्यद् अभिकाङ्क्षसे ॥ (१६।२)

श्येन उवाच । (१७।१)

न वराहं न चोक्षाणं न मृगान् विविधांस् तथा । (१७।२)

भक्षयामि महाराज किम् अन्नाद्येन तेन मे ॥ (१७।३)

यस् तु मे दैवविहितो भक्षः क्षत्रियपुंगव । (१८।१)

तम् उत्सृज महीपाल कपोतम् इमम् एव मे ॥ (१८।२)

श्येनाः कपोतान् खादन्ति स्थितिर् एषा सनातनी । (१९।१)

मा राजन् मार्गम् आज्ञाय कदलीस्कन्धम् आरुह ॥ (१९।२)

राजोवाच । (२०।१)

राज्यं शिबीनाम् ऋद्धं वै शाधि पक्षिगणार्चित । (२०।२)

यद् वा कामयसे किंचिच्छ्येन सर्वं ददानि ते । (२०।३)

विनेमं पक्षिणं श्येन शरणार्थिनम् आगतम् ॥ (२०।४)

येनेमं वर्जयेथास् त्वं कर्मणा पक्षिसत्तम । (२१।१)

तद् आचक्ष्व करिष्यामि न हि दास्ये कपोतकम् ॥ (२१।२)

श्येन उवाच । (२२।१)

उशीनर कपोते ते यदि स्नेहो नराधिप । (२२।२)

आत्मनो मांसम् उत्कृत्य कपोततुलया धृतम् ॥ (२२।३)

यदा समं कपोतेन तव मांसं भवेन् नृप । (२३।१)

तदा प्रदेयं तन् मह्यं सा मे तुष्टिर् भविष्यति ॥ (२३।२)

राजोवाच । (२४।१)

अनुग्रहम् इमं मन्ये श्येन यन् माभियाचसे । (२४।२)

तस्मात् ते ऽद्य प्रदास्यामि स्वमांसं तुलया धृतम् ॥ (२४।३)

लोमश उवाच । (२५।१)

अथोत्कृत्य स्वमांसं तु राजा परमधर्मवित् । (२५।२)

तुलयामास कौन्तेय कपोतेन सहाभिभो ॥ (२५।३)

ध्रियमाणस् तु तुलया कपोतो व्यतिरिच्यते । (२६।१)

पुनश् चोत्कृत्य मांसानि राजा प्रादाद् उशीनरः ॥ (२६।२)

न विद्यते यदा मांसं कपोतेन समं धृतम् । (२७।१)

तत उत्कृत्तमांसो ऽसावारुरोह स्वयं तुलाम् ॥ (२७।२)

श्येन उवाच । (२८।१)

इन्द्रो ऽहम् अस्मि धर्मज्ञ कपोतो हव्यवाड् अयम् । (२८।२)

जिज्ञासमानौ धर्मे त्वां यज्ञवाटम् उपागतौ ॥ (२८।३)

यत् ते मांसानि गात्रेभ्य उत्कृत्तानि विशां पते । (२९।१)

एषा ते भास्वरी कीर्तिर् लोकान् अभिभविष्यति ॥ (२९।२)

यावल्लोके मनुष्यास् त्वां कथयिष्यन्ति पार्थिव । (३०।१)

तावत् कीर्तिश् च लोकाश् च स्थास्यन्ति तव शाश्वताः ॥ (३०।२)

लोमश उवाच । (३१।१)

तत् पाण्डवेय सदनं राज्ञस् तस्य महात्मनः । (३१।२)

पश्यस्वैतन् मया सार्धं पुण्यं पापप्रमोचनम् ॥ (३१।३)

अत्र वै सततं देवा मुनयश् च सनातनाः । (३२।१)

दृश्यन्ते ब्राह्मणै राजन् पुण्यवद्भिर् महात्मभिः ॥ (३२।२)