महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 208

208 of 1995 · 54 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

ततः समुद्रे तीर्थानि दक्षिणे भरतर्षभः । (१।२)

tataḥ samudre tīrthāni dakṣiṇe bharatarṣabhaḥ |

1.3१.३

अभ्यगच्छत् सुपुण्यानि शोभितानि तपस्विभिः ॥ (१।३)

abhyagacchat supuṇyāni śobhitāni tapasvibhiḥ ||

2.1२.१

वर्जयन्ति स्म तीर्थानि पञ्च तत्र तु तापसाः । (२।१)

varjayanti sma tīrthāni pañca tatra tu tāpasāḥ |

2.2२.२

आचीर्णानि तु यान्यासन् पुरस्तात् तु तपस्विभिः ॥ (२।२)

ācīrṇāni tu yānyāsan purastāt tu tapasvibhiḥ ||

3.1३.१

अगस्त्यतीर्थं सौभद्रं पौलोमं च सुपावनम् । (३।१)

agastyatīrthaṃ saubhadraṃ paulomaṃ ca supāvanam |

3.2३.२

कारंधमं प्रसन्नं च हयमेधफलं च यत् । (३।२)

kāraṃdhamaṃ prasannaṃ ca hayamedhaphalaṃ ca yat |

3.3३.३

भारद्वाजस्य तीर्थं च पापप्रशमनं महत् । (३।३)

bhāradvājasya tīrthaṃ ca pāpapraśamanaṃ mahat |

3.4३.४

एतानि पञ्च तीर्थानि ददर्श कुरुसत्तमः ॥ (३।४)

etāni pañca tīrthāni dadarśa kurusattamaḥ ||

4.1४.१

विविक्तान्युपलक्ष्याथ तानि तीर्थानि पाण्डवः । (४।१)

viviktānyupalakṣyātha tāni tīrthāni pāṇḍavaḥ |

4.2४.२

दृष्ट्वा च वर्ज्यमानानि मुनिभिर् धर्मबुद्धिभिः ॥ (४।२)

dṛṣṭvā ca varjyamānāni munibhir dharmabuddhibhiḥ ||

5.1५.१

तपस्विनस्ततो ऽपृच्छत् प्राञ्जलिः कुरुनन्दनः । (५।१)

tapasvinastato 'pṛcchat prāñjaliḥ kurunandanaḥ |

5.2५.२

तीर्थानीमानि वर्ज्यन्ते किमर्थं ब्रह्मवादिभिः ॥ (५।२)

tīrthānīmāni varjyante kimarthaṃ brahmavādibhiḥ ||

6.1६.१

तापसा ऊचुः । (६।१)

tāpasā ūcuḥ |

6.2६.२

ग्राहाः पञ्च वसन्त्येषु हरन्ति च तपोधनान् । (६।२)

grāhāḥ pañca vasantyeṣu haranti ca tapodhanān |

6.3६.३

अत एतानि वर्ज्यन्ते तीर्थानि कुरुनन्दन ॥ (६।३)

ata etāni varjyante tīrthāni kurunandana ||

7.1७.१

वैशंपायन उवाच । (७।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

7.2७.२

तेषां श्रुत्वा महाबाहुर् वार्यमाणस्तपोधनैः । (७।२)

teṣāṃ śrutvā mahābāhur vāryamāṇastapodhanaiḥ |

7.3७.३

जगाम तानि तीर्थानि द्रष्टुं पुरुषसत्तमः ॥ (७।३)

jagāma tāni tīrthāni draṣṭuṃ puruṣasattamaḥ ||

8.1८.१

ततः सौभद्रम् आसाद्य महर्षेस्तीर्थम् उत्तमम् । (८।१)

tataḥ saubhadram āsādya maharṣestīrtham uttamam |

8.2८.२

विगाह्य तरसा शूरः स्नानं चक्रे परंतपः ॥ (८।२)

vigāhya tarasā śūraḥ snānaṃ cakre paraṃtapaḥ ||

9.1९.१

अथ तं पुरुषव्याघ्रम् अन्तर्जलचरो महान् । (९।१)

atha taṃ puruṣavyāghram antarjalacaro mahān |

9.2९.२

निजग्राह जले ग्राहः कुन्तीपुत्रं धनंजयम् ॥ (९।२)

nijagrāha jale grāhaḥ kuntīputraṃ dhanaṃjayam ||

10.1१०.१

स तम् आदाय कौन्तेयो विस्फुरन्तं जलेचरम् । (१०।१)

sa tam ādāya kaunteyo visphurantaṃ jalecaram |

10.2१०.२

उदतिष्ठन् महाबाहुर् बलेन बलिनां वरः ॥ (१०।२)

udatiṣṭhan mahābāhur balena balināṃ varaḥ ||

11.1११.१

उत्कृष्ट एव तु ग्राहः सो ऽर्जुनेन यशस्विना । (११।१)

utkṛṣṭa eva tu grāhaḥ so 'rjunena yaśasvinā |

11.2११.२

बभूव नारी कल्याणी सर्वाभरणभूषिता । (११।२)

babhūva nārī kalyāṇī sarvābharaṇabhūṣitā |

11.3११.३

दीप्यमाना श्रिया राजन् दिव्यरूपा मनोरमा ॥ (११।३)

dīpyamānā śriyā rājan divyarūpā manoramā ||

12.1१२.१

तद् अद्भुतं महद् दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो धनंजयः । (१२।१)

tad adbhutaṃ mahad dṛṣṭvā kuntīputro dhanaṃjayaḥ |

12.2१२.२

तां स्त्रियं परमप्रीत इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१२।२)

tāṃ striyaṃ paramaprīta idaṃ vacanam abravīt ||

13.1१३.१

का वै त्वम् असि कल्याणि कुतो वासि जलेचरी । (१३।१)

kā vai tvam asi kalyāṇi kuto vāsi jalecarī |

13.2१३.२

किमर्थं च महत् पापम् इदं कृतवती पुरा ॥ (१३।२)

kimarthaṃ ca mahat pāpam idaṃ kṛtavatī purā ||

14.1१४.१

नार्युवाच । (१४।१)

nāryuvāca |

14.2१४.२

अप्सरास्मि महाबाहो देवारण्यविचारिणी । (१४।२)

apsarāsmi mahābāho devāraṇyavicāriṇī |

14.3१४.३

इष्टा धनपतेर् नित्यं वर्गा नाम महाबल ॥ (१४।३)

iṣṭā dhanapater nityaṃ vargā nāma mahābala ||

15.1१५.१

मम सख्यश्चतस्रो ऽन्याः सर्वाः कामगमाः शुभाः । (१५।१)

mama sakhyaścatasro 'nyāḥ sarvāḥ kāmagamāḥ śubhāḥ |

15.2१५.२

ताभिः सार्धं प्रयातास्मि लोकपालनिवेशनम् ॥ (१५।२)

tābhiḥ sārdhaṃ prayātāsmi lokapālaniveśanam ||

16.1१६.१

ततः पश्यामहे सर्वा ब्राह्मणं संशितव्रतम् । (१६।१)

tataḥ paśyāmahe sarvā brāhmaṇaṃ saṃśitavratam |

16.2१६.२

रूपवन्तम् अधीयानम् एकम् एकान्तचारिणम् ॥ (१६।२)

rūpavantam adhīyānam ekam ekāntacāriṇam ||

17.1१७.१

तस्य वै तपसा राजंस्तद् वनं तेजसावृतम् । (१७।१)

tasya vai tapasā rājaṃstad vanaṃ tejasāvṛtam |

17.2१७.२

आदित्य इव तं देशं कृत्स्नं स व्यवभासयत् ॥ (१७।२)

āditya iva taṃ deśaṃ kṛtsnaṃ sa vyavabhāsayat ||

18.1१८.१

तस्य दृष्ट्वा तपस्तादृग् रूपं चाद्भुतदर्शनम् । (१८।१)

tasya dṛṣṭvā tapastādṛg rūpaṃ cādbhutadarśanam |

18.2१८.२

अवतीर्णाः स्म तं देशं तपोविघ्नचिकीर्षया ॥ (१८।२)

avatīrṇāḥ sma taṃ deśaṃ tapovighnacikīrṣayā ||

19.1१९.१

अहं च सौरभेयी च समीची बुद्बुदा लता । (१९।१)

ahaṃ ca saurabheyī ca samīcī budbudā latā |

19.2१९.२

यौगपद्येन तं विप्रम् अभ्यगच्छाम भारत ॥ (१९।२)

yaugapadyena taṃ vipram abhyagacchāma bhārata ||

20.1२०.१

गायन्त्यो वै हसन्त्यश्च लोभयन्त्यश्च तं द्विजम् । (२०।१)

gāyantyo vai hasantyaśca lobhayantyaśca taṃ dvijam |

20.2२०.२

प्रेक्षणानि च कुर्वन्त्यो विवृतं कारयन्ति च । (२०।२)

prekṣaṇāni ca kurvantyo vivṛtaṃ kārayanti ca |

20.3२०.३

अनिच्छन्त्य इवाङ्गानि हासभावविलासितैः । (२०।३)

anicchantya ivāṅgāni hāsabhāvavilāsitaiḥ |

20.4२०.४

बाहूरुमूलदन्तानां दर्शनं वै वराङ्गनाः । (२०।४)

bāhūrumūladantānāṃ darśanaṃ vai varāṅganāḥ |

20.5२०.५

कुर्वन्त्यो लोभयन्त्यश्च तं द्विजं परितः स्थिताः । (२०।५)

kurvantyo lobhayantyaśca taṃ dvijaṃ paritaḥ sthitāḥ |

20.6२०.६

स च नास्मासु कृतवान् मनो वीर कथंचन । (२०।६)

sa ca nāsmāsu kṛtavān mano vīra kathaṃcana |

20.7२०.७

नाकम्पत महातेजाः स्थितस्तपसि निर्मले ॥ (२०।७)

nākampata mahātejāḥ sthitastapasi nirmale ||

21.1२१.१

सो ऽशपत् कुपितो ऽस्मांस्तु ब्राह्मणः क्षत्रियर्षभ । (२१।१)

so 'śapat kupito 'smāṃstu brāhmaṇaḥ kṣatriyarṣabha |

21.2२१.२

ग्राहभूता जले यूयं चरिष्यध्वं शतं समाः ॥ (२१।२)

grāhabhūtā jale yūyaṃ cariṣyadhvaṃ śataṃ samāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 208

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit