MBh, 1, 208
Select a line for its word-by-word analysis.
अभ्यगच्छत् सुपुण्यानि शोभितानि तपस्विभिः ॥ (१।३)
abhyagacchat supuṇyāni śobhitāni tapasvibhiḥ ||
वर्जयन्ति स्म तीर्थानि पञ्च तत्र तु तापसाः । (२।१)
varjayanti sma tīrthāni pañca tatra tu tāpasāḥ |
आचीर्णानि तु यान्यासन् पुरस्तात् तु तपस्विभिः ॥ (२।२)
ācīrṇāni tu yānyāsan purastāt tu tapasvibhiḥ ||
अगस्त्यतीर्थं सौभद्रं पौलोमं च सुपावनम् । (३।१)
agastyatīrthaṃ saubhadraṃ paulomaṃ ca supāvanam |
विविक्तान्युपलक्ष्याथ तानि तीर्थानि पाण्डवः । (४।१)
viviktānyupalakṣyātha tāni tīrthāni pāṇḍavaḥ |
दृष्ट्वा च वर्ज्यमानानि मुनिभिर् धर्मबुद्धिभिः ॥ (४।२)
dṛṣṭvā ca varjyamānāni munibhir dharmabuddhibhiḥ ||
तपस्विनस्ततो ऽपृच्छत् प्राञ्जलिः कुरुनन्दनः । (५।१)
tapasvinastato 'pṛcchat prāñjaliḥ kurunandanaḥ |
तीर्थानीमानि वर्ज्यन्ते किमर्थं ब्रह्मवादिभिः ॥ (५।२)
tīrthānīmāni varjyante kimarthaṃ brahmavādibhiḥ ||
ग्राहाः पञ्च वसन्त्येषु हरन्ति च तपोधनान् । (६।२)
grāhāḥ pañca vasantyeṣu haranti ca tapodhanān |
तेषां श्रुत्वा महाबाहुर् वार्यमाणस्तपोधनैः । (७।२)
teṣāṃ śrutvā mahābāhur vāryamāṇastapodhanaiḥ |
ततः सौभद्रम् आसाद्य महर्षेस्तीर्थम् उत्तमम् । (८।१)
tataḥ saubhadram āsādya maharṣestīrtham uttamam |
निजग्राह जले ग्राहः कुन्तीपुत्रं धनंजयम् ॥ (९।२)
nijagrāha jale grāhaḥ kuntīputraṃ dhanaṃjayam ||
स तम् आदाय कौन्तेयो विस्फुरन्तं जलेचरम् । (१०।१)
sa tam ādāya kaunteyo visphurantaṃ jalecaram |
उत्कृष्ट एव तु ग्राहः सो ऽर्जुनेन यशस्विना । (११।१)
utkṛṣṭa eva tu grāhaḥ so 'rjunena yaśasvinā |
तद् अद्भुतं महद् दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो धनंजयः । (१२।१)
tad adbhutaṃ mahad dṛṣṭvā kuntīputro dhanaṃjayaḥ |
तां स्त्रियं परमप्रीत इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१२।२)
tāṃ striyaṃ paramaprīta idaṃ vacanam abravīt ||
का वै त्वम् असि कल्याणि कुतो वासि जलेचरी । (१३।१)
kā vai tvam asi kalyāṇi kuto vāsi jalecarī |
मम सख्यश्चतस्रो ऽन्याः सर्वाः कामगमाः शुभाः । (१५।१)
mama sakhyaścatasro 'nyāḥ sarvāḥ kāmagamāḥ śubhāḥ |
ताभिः सार्धं प्रयातास्मि लोकपालनिवेशनम् ॥ (१५।२)
tābhiḥ sārdhaṃ prayātāsmi lokapālaniveśanam ||
ततः पश्यामहे सर्वा ब्राह्मणं संशितव्रतम् । (१६।१)
tataḥ paśyāmahe sarvā brāhmaṇaṃ saṃśitavratam |
तस्य वै तपसा राजंस्तद् वनं तेजसावृतम् । (१७।१)
tasya vai tapasā rājaṃstad vanaṃ tejasāvṛtam |
आदित्य इव तं देशं कृत्स्नं स व्यवभासयत् ॥ (१७।२)
āditya iva taṃ deśaṃ kṛtsnaṃ sa vyavabhāsayat ||
तस्य दृष्ट्वा तपस्तादृग् रूपं चाद्भुतदर्शनम् । (१८।१)
tasya dṛṣṭvā tapastādṛg rūpaṃ cādbhutadarśanam |
अवतीर्णाः स्म तं देशं तपोविघ्नचिकीर्षया ॥ (१८।२)
avatīrṇāḥ sma taṃ deśaṃ tapovighnacikīrṣayā ||
यौगपद्येन तं विप्रम् अभ्यगच्छाम भारत ॥ (१९।२)
yaugapadyena taṃ vipram abhyagacchāma bhārata ||
गायन्त्यो वै हसन्त्यश्च लोभयन्त्यश्च तं द्विजम् । (२०।१)
gāyantyo vai hasantyaśca lobhayantyaśca taṃ dvijam |
प्रेक्षणानि च कुर्वन्त्यो विवृतं कारयन्ति च । (२०।२)
prekṣaṇāni ca kurvantyo vivṛtaṃ kārayanti ca |
कुर्वन्त्यो लोभयन्त्यश्च तं द्विजं परितः स्थिताः । (२०।५)
kurvantyo lobhayantyaśca taṃ dvijaṃ paritaḥ sthitāḥ |
सो ऽशपत् कुपितो ऽस्मांस्तु ब्राह्मणः क्षत्रियर्षभ । (२१।१)
so 'śapat kupito 'smāṃstu brāhmaṇaḥ kṣatriyarṣabha |
ग्राहभूता जले यूयं चरिष्यध्वं शतं समाः ॥ (२१।२)
grāhabhūtā jale yūyaṃ cariṣyadhvaṃ śataṃ samāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.