युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

क्लिश्यमानेषु भूतेषु तैस्तैर् भावैस्ततस्ततः । (१।२)

दुर्गाण्यतितरेद् येन तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (१।३)

भीष्म उवाच । (२।१)

आश्रमेषु यथोक्तेषु यथोक्तं ये द्विजातयः । (२।२)

वर्तन्ते संयतात्मानो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (२।३)

ये दम्भान्न जपन्ति स्म येषां वृत्तिश्च संवृता । (३।१)

विषयांश्च निगृह्णन्ति दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (३।२)

वासयन्त्यतिथीन्नित्यं नित्यं ये चानसूयकाः । (४।१)

नित्यं स्वाध्यायशीलाश्च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (४।२)

मातापित्रोश्च ये वृत्तिं वर्तन्ते धर्मकोविदाः । (५।१)

वर्जयन्ति दिवास्वप्नं दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (५।२)

स्वेषु दारेषु वर्तन्ते न्यायवृत्तेष्व् ऋताव् ऋतौ । (६।१)

अग्निहोत्रपराः सन्तो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (६।२)

ये न लोभान्नयन्त्यर्थान् राजानो रजसावृताः । (७।१)

विषयान् परिरक्षन्तो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (७।२)

आहवेषु च ये शूरास्त्यक्त्वा मरणजं भयम् । (८।१)

धर्मेण जयम् इच्छन्तो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (८।२)

ये पापानि न कुर्वन्ति कर्मणा मनसा गिरा । (९।१)

निक्षिप्तदण्डा भूतेषु दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (९।२)

ये वदन्तीह सत्यानि प्राणत्यागे ऽप्युपस्थिते । (१०।१)

प्रमाणभूता भूतानां दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (१०।२)

अनध्यायेषु ये विप्राः स्वाध्यायं नैव कुर्वते । (११।१)

तपोनित्याः सुतपसो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (११।२)

कर्माण्यकुहकार्थानि येषां वाचश्च सूनृताः । (१२।१)

येषाम् अर्थाश्च साध्वर्था दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (१२।२)

ये तपश्च तपस्यन्ति कौमारब्रह्मचारिणः । (१३।१)

विद्यावेदव्रतस्नाता दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (१३।२)

ये च संशान्तरजसः संशान्ततमसश्च ये । (१४।१)

सत्ये स्थिता महात्मानो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (१४।२)

येषां न कश्चित् त्रसति त्रसन्ति न च कस्यचित् । (१५।१)

येषाम् आत्मसमो लोको दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (१५।२)

परश्रिया न तप्यन्ते ये सन्तः पुरुषर्षभाः । (१६।१)

ग्राम्याद् अन्नान्निवृत्ताश्च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (१६।२)

सर्वान् देवान्नमस्यन्ति सर्वान् धर्मांश्च शृण्वते । (१७।१)

ये श्रद्दधाना दान्ताश्च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (१७।२)

ये न मानितम् इच्छन्ति मानयन्ति च ये परम् । (१८।१)

मान्यमाना न मन्यन्ते दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (१८।२)

ये श्राद्धानि च कुर्वन्ति तिथ्यां तिथ्यां प्रजार्थिनः । (१९।१)

सुविशुद्धेन मनसा दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (१९।२)

ये क्रोधं नैव कुर्वन्ति क्रुद्धान् संशमयन्ति च । (२०।१)

न च कुप्यन्ति भृत्येभ्यो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (२०।२)

मधु मांसं च ये नित्यं वर्जयन्तीह मानवाः । (२१।१)

जन्मप्रभृति मद्यं च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (२१।२)

यात्रार्थं भोजनं येषां संतानार्थं च मैथुनम् । (२२।१)

वाक् सत्यवचनार्थाय दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (२२।२)

ईश्वरं सर्वभूतानां जगतः प्रभवाप्ययम् । (२३।१)

भक्ता नारायणं ये च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (२३।२)

य एष रक्तपद्माक्षः पीतवासा महाभुजः । (२४।१)

सुहृद् भ्राता च मित्रं च संबन्धी च तवाच्युतः ॥ (२४।२)

य इमान् सकलांल् लोकांश्चर्मवत् परिवेष्टयेत् । (२५।१)

इच्छन् प्रभुर् अचिन्त्यात्मा गोविन्दः पुरुषोत्तमः ॥ (२५।२)

स्थितः प्रियहिते जिष्णोः स एष पुरुषर्षभ । (२६।१)

राजंस्तव च दुर्धर्षो वैकुण्ठः पुरुषोत्तमः ॥ (२६।२)

य एनं संश्रयन्तीह भक्त्या नारायणं हरिम् । (२७।१)

ते तरन्तीह दुर्गाणि न मे ऽत्रास्ति विचारणा ॥ (२७।२)

दुर्गातितरणं ये च पठन्ति श्रावयन्ति च । (२८।१)

पाठयन्ति च विप्रेभ्यो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (२८।२)

इति कृत्यसमुद्देशः कीर्तितस्ते मयानघ । (२९।१)

संतरेद् येन दुर्गाणि परत्रेह च मानवः ॥ (२९।२)