जनमेजय उवाच । (१।१)

एवं मत्स्यस्य नगरे वसन्तस्तत्र पाण्डवाः । (१।२)

अत ऊर्ध्वं महावीर्याः किम् अकुर्वन्त वै द्विज ॥ (१।३)

वैशंपायन उवाच । (२।१)

एवं ते न्यवसंस्तत्र प्रच्छन्नाः कुरुनन्दनाः । (२।२)

आराधयन्तो राजानं यद् अकुर्वन्त तच्छृणु ॥ (२।३)

युधिष्ठिरः सभास्तारः सभ्यानाम् अभवत् प्रियः । (३।१)

तथैव च विराटस्य सपुत्रस्य विशां पते ॥ (३।२)

स ह्यक्षहृदयज्ञस्तान् क्रीडयामास पाण्डवः । (४।१)

अक्षवत्यां यथाकामं सूत्रबद्धान् इव द्विजान् ॥ (४।२)

अज्ञातं च विराटस्य विजित्य वसु धर्मराट् । (५।१)

भ्रातृभ्यः पुरुषव्याघ्रो यथार्हं स्म प्रयच्छति ॥ (५।२)

भीमसेनो ऽपि मांसानि भक्ष्याणि विविधानि च । (६।१)

अतिसृष्टानि मत्स्येन विक्रीणाति युधिष्ठिरे ॥ (६।२)

वासांसि परिजीर्णानि लब्धान्यन्तःपुरे ऽर्जुनः । (७।१)

विक्रीणानश्च सर्वेभ्यः पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति ॥ (७।२)

सहदेवो ऽपि गोपानां वेषम् आस्थाय पाण्डवः । (८।१)

दधि क्षीरं घृतं चैव पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति ॥ (८।२)

नकुलो ऽपि धनं लब्ध्वा कृते कर्मणि वाजिनाम् । (९।१)

तुष्टे तस्मिन्नरपतौ पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति ॥ (९।२)

कृष्णापि सर्वान् भ्रातॄंस्तान्निरीक्षन्ती तपस्विनी । (१०।१)

यथा पुनर् अविज्ञाता तथा चरति भामिनी ॥ (१०।२)

एवं सम्पादयन्तस्ते तथान्योन्यं महारथाः । (११।१)

प्रेक्षमाणास्तदा कृष्णाम् ऊषुश्छन्ना नराधिप ॥ (११।२)

अथ मासे चतुर्थे तु ब्रह्मणः सुमहोत्सवः । (१२।१)

आसीत् समृद्धो मत्स्येषु पुरुषाणां सुसंमतः ॥ (१२।२)

तत्र मल्लाः समापेतुर् दिग्भ्यो राजन् सहस्रशः । (१३।१)

महाकाया महावीर्याः कालखञ्जा इवासुराः ॥ (१३।२)

वीर्योन्नद्धा बलोदग्रा राज्ञा समभिपूजिताः । (१४।१)

सिंहस्कन्धकटिग्रीवाः स्ववदाता मनस्विनः । (१४।२)

असकृल्लब्धलक्षास्ते रङ्गे पार्थिवसंनिधौ ॥ (१४।३)

तेषाम् एको महान् आसीत् सर्वमल्लान् समाह्वयत् । (१५।१)

आवल्गमानं तं रङ्गे नोपतिष्ठति कश्चन ॥ (१५।२)

यदा सर्वे विमनसस्ते मल्ला हतचेतसः । (१६।१)

अथ सूदेन तं मल्लं योधयामास मत्स्यराट् ॥ (१६।२)

चोद्यमानस्ततो भीमो दुःखेनैवाकरोन्मतिम् । (१७।१)

न हि शक्नोति विवृते प्रत्याख्यातुं नराधिपम् ॥ (१७।२)

ततः स पुरुषव्याघ्रः शार्दूलशिथिलं चरन् । (१८।१)

प्रविवेश महारङ्गं विराटम् अभिहर्षयन् ॥ (१८।२)

बबन्ध कक्ष्यां कौन्तेयस्ततस्तं हर्षयञ् जनम् । (१९।१)

ततस्तं वृत्रसंकाशं भीमो मल्लं समाह्वयत् ॥ (१९।२)

तावुभौ सुमहोत्साहावुभौ तीव्रपराक्रमौ । (२०।१)

मत्ताविव महाकायौ वारणौ षष्टिहायनौ ॥ (२०।२)

चकर्ष दोर्भ्याम् उत्पाट्य भीमो मल्लम् अमित्रहा । (२१।१)

विनदन्तम् अभिक्रोशञ् शार्दूल इव वारणम् ॥ (२१।२)

तम् उद्यम्य महाबाहुर् भ्रामयामास वीर्यवान् । (२२।१)

ततो मल्लाश्च मत्स्याश्च विस्मयं चक्रिरे परम् ॥ (२२।२)

भ्रामयित्वा शतगुणं गतसत्त्वम् अचेतनम् । (२३।१)

प्रत्यपिंषन्महाबाहुर् मल्लं भुवि वृकोदरः ॥ (२३।२)

तस्मिन् विनिहते मल्ले जीमूते लोकविश्रुते । (२४।१)

विराटः परमं हर्षम् अगच्छद् बान्धवैः सह ॥ (२४।२)

संहर्षात् प्रददौ वित्तं बहु राजा महामनाः । (२५।१)

बल्लवाय महारङ्गे यथा वैश्रवणस्तथा ॥ (२५।२)

एवं स सुबहून्मल्लान् पुरुषांश्च महाबलान् । (२६।१)

विनिघ्नन्मत्स्यराजस्य प्रीतिम् आवहद् उत्तमाम् ॥ (२६।२)

यदास्य तुल्यः पुरुषो न कश्चित् तत्र विद्यते । (२७।१)

ततो व्याघ्रैश्च सिंहैश्च द्विरदैश्चाप्ययोधयत् ॥ (२७।२)

पुनर् अन्तःपुरगतः स्त्रीणां मध्ये वृकोदरः । (२८।१)

योध्यते स्म विराटेन सिंहैर् मत्तैर् महाबलैः ॥ (२८।२)

बीभत्सुर् अपि गीतेन सुनृत्तेन च पाण्डवः । (२९।१)

विराटं तोषयामास सर्वाश्चान्तःपुरस्त्रियः ॥ (२९।२)

अश्वैर् विनीतैर् जवनैस्तत्र तत्र समागतैः । (३०।१)

तोषयामास नकुलो राजानं राजसत्तम ॥ (३०।२)

तस्मै प्रदेयं प्रायच्छत् प्रीतो राजा धनं बहु । (३१।१)

विनीतान् वृषभान् दृष्ट्वा सहदेवस्य चाभिभो ॥ (३१।२)

एवं ते न्यवसंस्तत्र प्रच्छन्नाः पुरुषर्षभाः । (३२।१)

कर्माणि तस्य कुर्वाणा विराटनृपतेस्तदा ॥ (३२।२)