सूत उवाच । (१।१)

स चापि च्यवनो ब्रह्मन् भार्गवो ऽजनयत् सुतम् । (१।२)

सुकन्यायां महात्मानं प्रमतिं दीप्ततेजसम् ॥ (१।३)

प्रमतिस्तु रुरुं नाम घृताच्यां समजीजनत् । (२।१)

रुरुः प्रमद्वरायां तु शुनकं समजीजनत् । (२।२)

शौनकस्तु महाभागः शुनकस्य सुतो ऽभवत् । (२।३)

शौनकस्तु महासत्त्वः सर्वभार्गवनन्दनः । (२।४)

जातस्तपसि तीव्रे च स्थितः स्थिरयशास्ततः ॥ (२।५)

तस्य ब्रह्मन् रुरोः सर्वं चरितं भूरितेजसः । (३।१)

विस्तरेण प्रवक्ष्यामि तच्छृणु त्वम् अशेषतः ॥ (३।२)

ऋषिर् आसीन् महान् पूर्वं तपोविद्यासमन्वितः । (४।१)

स्थूलकेश इति ख्यातः सर्वभूतहिते रतः ॥ (४।२)

एतस्मिन्न् एव काले तु मेनकायां प्रजज्ञिवान् । (५।१)

गन्धर्वराजो विप्रर्षे विश्वावसुर् इति श्रुतः ॥ (५।२)

अथाप्सरा मेनका सा तं गर्भं भृगुनन्दन । (६।१)

उत्ससर्ज यथाकालं स्थूलकेशाश्रमं प्रति ॥ (६।२)

उत्सृज्य चैव तं गर्भं नद्यास्तीरे जगाम ह । (७।१)

अप्सरा मेनका ब्रह्मन् निर्दया निरपत्रपा । (७।२)

कन्याम् अमरगर्भाभां ज्वलन्तीम् इव च श्रिया ॥ (७।३)

तां ददर्श समुत्सृष्टां नदीतीरे महान् ऋषिः । (८।१)

स्थूलकेशः स तेजस्वी विजने बन्धुवर्जिताम् ॥ (८।२)

स तां दृष्ट्वा तदा कन्यां स्थूलकेशो द्विजोत्तमः । (९।१)

जग्राहाथ मुनिश्रेष्ठः कृपाविष्टः पुपोष च । (९।२)

ववृधे सा वरारोहा तस्याश्रमपदे शुभा । (९।३)

जातकर्म क्रियाश्चास्या विधिपूर्वं यथाक्रमम् । (९।४)

स्थूलकेशो महाभागश्चकार सुमहान् ऋषिः ॥ (९।५)

प्रमदाभ्यो वरा सा तु सर्वरूपगुणान्विता । (१०।१)

ततः प्रमद्वरेत्यस्या नाम चक्रे महान् ऋषिः ॥ (१०।२)

ताम् आश्रमपदे तस्य रुरुर् दृष्ट्वा प्रमद्वराम् । (११।१)

बभूव किल धर्मात्मा मदनानुगतात्मवान् ॥ (११।२)

पितरं सखिभिः सो ऽथ वाचयामास भार्गवः । (१२।१)

प्रमतिश्चाभ्ययाच्छ्रुत्वा स्थूलकेशं यशस्विनम् । (१२।२)

याचयामास तां कन्यां पुत्रार्थे वरवर्णिनीम् ॥ (१२।३)

ततः प्रादात् पिता कन्यां रुरवे तां प्रमद्वराम् । (१३।१)

विवाहं स्थापयित्वाग्रे नक्षत्रे भगदैवते ॥ (१३।२)

ततः कतिपयाहस्य विवाहे समुपस्थिते । (१४।१)

सखीभिः क्रीडती सार्धं सा कन्या वरवर्णिनी ॥ (१४।२)

नापश्यत प्रसुप्तं वै भुजगं तिर्यग् आयतम् । (१५।१)

पदा चैनं समाक्रामन् मुमूर्षुः कालचोदिता ॥ (१५।२)

स तस्याः संप्रमत्तायाश्चोदितः कालधर्मणा । (१६।१)

विषोपलिप्तान् दशनान् भृशम् अङ्गे न्यपातयत् ॥ (१६।२)

सा दष्टा सहसा भूमौ पतिता गतचेतना । (१७।१)

विवर्णा विगतश्रीका भ्रष्टाभरणचेतना । (१७।२)

निरानन्दकरी तेषां बन्धूनां मुक्तमूर्धजा । (१७।३)

व्यसुर् अप्रेक्षणीयापि प्रेक्षणीयतमाकृतिः ॥ (१७।४)

प्रसुप्तेवाभवच्चापि भुवि सर्पविषार्दिता । (१८।१)

भूयो मनोहरतरा बभूव तनुमध्यमा ॥ (१८।२)

ददर्श तां पिता चैव ते चैवान्ये तपस्विनः । (१९।१)

विचेष्टमानां पतितां भूतले पद्मवर्चसम् ॥ (१९।२)

ततः सर्वे द्विजवराः समाजग्मुः कृपान्विताः । (२०।१)

स्वस्त्यात्रेयो महाजानुः कुशिकः शङ्खमेखलः । (२०।२)

उद्दालकः कठश्चैव श्वेतकेतुस्तथैव च ॥ (२०।३)

भारद्वाजः कौणकुत्स आर्ष्टिषेणो ऽथ गौतमः । (२१।१)

प्रमतिः सह पुत्रेण तथान्ये वनवासिनः ॥ (२१।२)

तां ते कन्यां व्यसुं दृष्ट्वा भुजगस्य विषार्दिताम् । (२२।१)

रुरुदुः कृपयाविष्टा रुरुस्त्वार्तो बहिर् ययौ । (२२।२)

ते च सर्वे द्विजश्रेष्ठास्तत्रैवोपाविशंस्तदा ॥ (२२।३)