MBh, 7, 46
Select a line for its word-by-word analysis.
आजानेयैः सुबलिभिर् युक्तम् अश्वैस्त्रिहायनैः । (२।१)
ājāneyaiḥ subalibhir yuktam aśvaistrihāyanaiḥ |
अभिमन्युः प्रविश्यैव तावकान्निशितैः शरैः । (३।२)
abhimanyuḥ praviśyaiva tāvakānniśitaiḥ śaraiḥ |
अकरोद् विमुखान् सर्वान् पार्थिवान् पाण्डुनन्दनः ॥ (३।३)
akarod vimukhān sarvān pārthivān pāṇḍunandanaḥ ||
तं तु द्रोणः कृपः कर्णो द्रौणिश्च सबृहद्बलः । (४।१)
taṃ tu droṇaḥ kṛpaḥ karṇo drauṇiśca sabṛhadbalaḥ |
कृतवर्मा च हार्दिक्यः षड् रथाः पर्यवारयन् ॥ (४।२)
kṛtavarmā ca hārdikyaḥ ṣaḍ rathāḥ paryavārayan ||
दृष्ट्वा तु सैन्धवे भारम् अतिमात्रं समाहितम् । (५।१)
dṛṣṭvā tu saindhave bhāram atimātraṃ samāhitam |
सौभद्रम् इतरे वीरम् अभ्यवर्षञ् शराम्बुभिः । (६।१)
saubhadram itare vīram abhyavarṣañ śarāmbubhiḥ |
तांस्तु सर्वान्महेष्वासान् सर्वविद्यासु निष्ठितान् । (७।१)
tāṃstu sarvānmaheṣvāsān sarvavidyāsu niṣṭhitān |
व्यष्टम्भयद् रणे बाणैः सौभद्रः परवीरहा ॥ (७।२)
vyaṣṭambhayad raṇe bāṇaiḥ saubhadraḥ paravīrahā ||
द्रोणं पञ्चाशता विद्ध्वा विंशत्या च बृहद्बलम् । (८।१)
droṇaṃ pañcāśatā viddhvā viṃśatyā ca bṛhadbalam |
अशीत्या कृतवर्माणं कृपं षष्ट्या शिलीमुखैः ॥ (८।२)
aśītyā kṛtavarmāṇaṃ kṛpaṃ ṣaṣṭyā śilīmukhaiḥ ||
अविध्यद् दशभिर् बाणैर् अश्वत्थामानम् आर्जुनिः ॥ (९।२)
avidhyad daśabhir bāṇair aśvatthāmānam ārjuniḥ ||
फाल्गुनिर् द्विषतां मध्ये विव्याध परमेषुणा ॥ (१०।२)
phālgunir dviṣatāṃ madhye vivyādha parameṣuṇā ||
पातयित्वा कृपस्याश्वांस्तथोभौ पार्ष्णिसारथी । (११।१)
pātayitvā kṛpasyāśvāṃstathobhau pārṣṇisārathī |
अथैनं दशभिर् बाणैः प्रत्यविध्यत् स्तनान्तरे ॥ (११।२)
athainaṃ daśabhir bāṇaiḥ pratyavidhyat stanāntare ||
ततो वृन्दारकं वीरं कुरूणां कीर्तिवर्धनम् । (१२।१)
tato vṛndārakaṃ vīraṃ kurūṇāṃ kīrtivardhanam |
पुत्राणां तव वीराणां पश्यताम् अवधीद् बली ॥ (१२।२)
putrāṇāṃ tava vīrāṇāṃ paśyatām avadhīd balī ||
तं द्रौणिः पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समर्पयत् । (१३।१)
taṃ drauṇiḥ pañcaviṃśatyā kṣudrakāṇāṃ samarpayat |
स तु बाणैः शितैस्तूर्णं प्रत्यविध्यत मारिष । (१४।१)
sa tu bāṇaiḥ śitaistūrṇaṃ pratyavidhyata māriṣa |
पश्यतां धार्तराष्ट्राणाम् अश्वत्थामानम् आर्जुनिः ॥ (१४।२)
paśyatāṃ dhārtarāṣṭrāṇām aśvatthāmānam ārjuniḥ ||
षष्ट्या शराणां तं द्रौणिस्तिग्मधारैः सुतेजनैः । (१५।१)
ṣaṣṭyā śarāṇāṃ taṃ drauṇistigmadhāraiḥ sutejanaiḥ |
उग्रैर् नाकम्पयद् विद्ध्वा मैनाकम् इव पर्वतम् ॥ (१५।२)
ugrair nākampayad viddhvā mainākam iva parvatam ||
स तु द्रौणिं त्रिसप्तत्या हेमपुङ्खैर् अजिह्मगैः । (१६।१)
sa tu drauṇiṃ trisaptatyā hemapuṅkhair ajihmagaiḥ |
तस्मिन् द्रोणो बाणशतं पुत्रगृद्धी न्यपातयत् । (१७।१)
tasmin droṇo bāṇaśataṃ putragṛddhī nyapātayat |
अश्वत्थामा तथाष्टौ च परीप्सन् पितरं रणे ॥ (१७।२)
aśvatthāmā tathāṣṭau ca parīpsan pitaraṃ raṇe ||
कर्णो द्वाविंशतिं भल्लान् कृतवर्मा चतुर्दश । (१८।१)
karṇo dvāviṃśatiṃ bhallān kṛtavarmā caturdaśa |
तांस्तु प्रत्यवधीत् सर्वान् दशभिर् दशभिः शरैः । (१९।१)
tāṃstu pratyavadhīt sarvān daśabhir daśabhiḥ śaraiḥ |
तैर् अर्द्यमानः सौभद्रः सर्वतो निशितैः शरैः ॥ (१९।२)
tair ardyamānaḥ saubhadraḥ sarvato niśitaiḥ śaraiḥ ||
स तस्याश्वान् ध्वजं चापं सूतं चापातयत् क्षितौ ॥ (२०।२)
sa tasyāśvān dhvajaṃ cāpaṃ sūtaṃ cāpātayat kṣitau ||
इयेष फाल्गुनेः कायाच्छिरो हर्तुं सकुण्डलम् ॥ (२१।२)
iyeṣa phālguneḥ kāyācchiro hartuṃ sakuṇḍalam ||
स कोसलानां भर्तारं राजपुत्रं बृहद्बलम् । (२२।१)
sa kosalānāṃ bhartāraṃ rājaputraṃ bṛhadbalam |
हृदि विव्याध बाणेन स भिन्नहृदयो ऽपतत् ॥ (२२।२)
hṛdi vivyādha bāṇena sa bhinnahṛdayo 'patat ||
तथा बृहद्बलं हत्वा सौभद्रो व्यचरद् रणे । (२४।१)
tathā bṛhadbalaṃ hatvā saubhadro vyacarad raṇe |
विष्टम्भयन्महेष्वासान् योधांस्तव शराम्बुभिः ॥ (२४।२)
viṣṭambhayanmaheṣvāsān yodhāṃstava śarāmbubhiḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.