वैशंपायन उवाच । (१।१)

धृतराष्ट्रे च पाण्डौ च विदुरे च महात्मनि । (१।२)

तेषु त्रिषु कुमारेषु जातेषु कुरुजाङ्गलम् । (१।३)

कुरवो ऽथ कुरुक्षेत्रं त्रयम् एतद् अवर्धत ॥ (१।४)

ऊर्ध्वसस्याभवद् भूमिः सस्यानि फलवन्ति च । (२।१)

यथर्तुवर्षी पर्जन्यो बहुपुष्पफला द्रुमाः ॥ (२।२)

वाहनानि प्रहृष्टानि मुदिता मृगपक्षिणः । (३।१)

गन्धवन्ति च माल्यानि रसवन्ति फलानि च ॥ (३।२)

वणिग्भिश्चावकीर्यन्त नगराण्यथ शिल्पिभिः । (४।१)

शूराश्च कृतविद्याश्च सन्तश्च सुखिनो ऽभवन् ॥ (४।२)

नाभवन् दस्यवः केचिन् नाधर्मरुचयो जनाः । (५।१)

प्रदेशेष्वपि राष्ट्राणां कृतं युगम् अवर्तत ॥ (५।२)

दानक्रियाधर्मशीला यज्ञव्रतपरायणाः । (६।१)

अन्योन्यप्रीतिसंयुक्ता व्यवर्धन्त प्रजास्तदा ॥ (६।२)

मानक्रोधविहीनाश्च जना लोभविवर्जिताः । (७।१)

अन्योन्यम् अभ्यवर्धन्त धर्मोत्तरम् अवर्तत ॥ (७।२)

तन् महोदधिवत् पूर्णं नगरं वै व्यरोचत । (८।१)

द्वारतोरणनिर्यूहैर् युक्तम् अभ्रचयोपमैः । (८।२)

प्रासादशतसंबाधं महेन्द्रपुरसंनिभम् ॥ (८।३)

नदीषु वनखण्डेषु वापीपल्वलसानुषु । (९।१)

काननेषु च रम्येषु विजह्रुर् मुदिता जनाः ॥ (९।२)

उत्तरैः कुरुभिः सार्धं दक्षिणाः कुरवस्तदा । (१०।१)

विस्पर्धमाना व्यचरंस्तथा सिद्धर्षिचारणैः । (१०।२)

नाभवत् कृपणः कश्चिन् नाभवन् विधवाः स्त्रियः ॥ (१०।३)

तस्मिञ् जनपदे रम्ये बहवः कुरुभिः कृताः । (११।१)

कूपारामसभावाप्यो ब्राह्मणावसथास्तथा । (११।२)

बभूवुः सर्वर्द्धियुतास्तस्मिन् राष्ट्रे सदोत्सवाः । (११।३)

स्वाहाकारैः स्वधाभिश्च संनिवासः कुरूषितः । (११।४)

भीष्मेण शास्त्रतो राजन् सर्वतः परिरक्षिते ॥ (११।५)

बभूव रमणीयश्च चैत्ययूपशताङ्कितः । (१२।१)

स देशः परराष्ट्राणि प्रतिगृह्याभिवर्धितः । (१२।२)

भीष्मेण विहितं राष्ट्रे धर्मचक्रम् अवर्तत ॥ (१२।३)

क्रियमाणेषु कृत्येषु कुमाराणां महात्मनाम् । (१३।१)

पौरजानपदाः सर्वे बभूवुः सततोत्सवाः ॥ (१३।२)

गृहेषु कुरुमुख्यानां पौराणां च नराधिप । (१४।१)

दीयतां भुज्यतां चेति वाचो ऽश्रूयन्त सर्वशः ॥ (१४।२)

धृतराष्ट्रश्च पाण्डुश्च विदुरश्च महामतिः । (१५।१)

जन्मप्रभृति भीष्मेण पुत्रवत् परिपालिताः । (१५।२)

वैदिकाध्ययने युक्तो नीतिशास्त्रेषु पारगः । (१५।३)

भीष्मेण राजा कौरव्यो धृतराष्ट्रो ऽभिषेचितः । (१५।४)

धनुर्वेदे ऽश्वपृष्ठे च गदायुद्धे ऽसिचर्मणि । (१५।५)

तथैव गजशिक्षायाम् अस्त्रेषु विविधेषु च । (१५।६)

अर्थधर्मप्रधानासु विद्यासु विविधासु च । (१५।७)

गतः पारं यदा पाण्डुस्तदा सेनापतिः कृतः । (१५।८)

धृतराष्ट्रस्त्वचक्षुष्ट्वाद् राज्यं न प्रत्यपद्यत । (१५।९)

अवरत्वाच्च विदुरः पाण्डुश्चासीन् महीपतिः । (१५।१०)

अमात्यो मनुजेन्द्रस्य बाल एव यशस्विनः । (१५।११)

प्रणेता सर्वधर्माणां भीष्मेण विदुरः कृतः । (१५।१२)

सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो बुद्धिमेधापटुर् युवा । (१५।१३)

भावेनागमयुक्तेन सर्वं वेदयते जगत् । (१५।१४)

प्रनष्टः शंतनोर् वंशः भीष्मेण पुनर् उद्धृतः । (१५।१५)

ततो निर्वचनं सत्सु तद् इदं परिपठ्यते । (१५।१६)

कौसल्या वीरसूः स्त्रीणां देशानां कुरुजाङ्गलम् । (१५।१७)

भीष्मो धर्मभृतां श्रेष्ठः पुराणां गजसाह्वयम् । (१५।१८)

ते त्रयः कालयोगेन कुमारा जनमेजय । (१५।१९)

अवर्धन्त महात्मानो नन्दयन्तः सुहृज्जनम् ॥ (१५।२०)

संस्कारैः संस्कृतास्ते तु व्रताध्ययनसंयुताः । (१६।१)

श्रमव्यायामकुशलाः समपद्यन्त यौवनम् ॥ (१६।२)

धनुर्वेदे ऽश्वपृष्ठे च गदायुद्धे ऽसिचर्मणि । (१७।१)

तथैव गजशिक्षायां नीतिशास्त्रे च पारगाः ॥ (१७।२)

इतिहासपुराणेषु नानाशिक्षासु चाभिभो । (१८।१)

वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञाः सर्वत्र कृतनिश्रमाः ॥ (१८।२)

पाण्डुर् धनुषि विक्रान्तो नरेभ्यो ऽभ्यधिको ऽभवत् । (१९।१)

अत्यन्यान् बलवान् आसीद् धृतराष्ट्रो महीपतिः ॥ (१९।२)

त्रिषु लोकेषु न त्वासीत् कश्चिद् विदुरसंमितः । (२०।१)

धर्मनित्यस्ततो राजन् धर्मे च परमं गतः । (२०।२)

अथ शुश्राव विप्रेभ्यो यादवस्य महीपतेः । (२०।३)

रूपयौवनसम्पन्नां सुतां सागरगासुतः । (२०।४)

सुबलस्य च कल्याणीं गान्धाराधिपतेः सुताम् । (२०।५)

सुतां च मद्रराजस्य रूपेणाप्रतिमां भुवि ॥ (२०।६)

प्रनष्टं शंतनोर् वंशं समीक्ष्य पुनर् उद्धृतम् । (२१।१)

ततो निर्वचनं लोके सर्वराष्ट्रेष्ववर्तत ॥ (२१।२)

वीरसूनां काशिसुते देशानां कुरुजाङ्गलम् । (२२।१)

सर्वधर्मविदां भीष्मः पुराणां गजसाह्वयम् ॥ (२२।२)

धृतराष्ट्रस्त्वचक्षुष्ट्वाद् राज्यं न प्रत्यपद्यत । (२३।१)

करणत्वाच्च विदुरः पाण्डुर् आसीन् महीपतिः । (२३।२)

कदाचिद् अथ गाङ्गेयः सर्वनीतिविशारदः । (२३।३)

विदुरं धर्मतत्त्वज्ञं वाक्यम् आह यथोचितम् । (२३।४)

ततः काले बहुतिथे भीष्मो विदुरम् अब्रवीत् ॥ (२३।५)