संजय उवाच । (१।१)

एतच्छ्रुत्वा वचो राज्ञो मद्रराजः प्रतापवान् । (१।२)

दुर्योधनं तदा राजन् वाक्यम् एतद् उवाच ह ॥ (१।३)

दुर्योधन महाबाहो शृणु वाक्यविदां वर । (२।१)

यावेतौ मन्यसे कृष्णौ रथस्थौ रथिनां वरौ । (२।२)

न मे तुल्यावुभावेतौ बाहुवीर्ये कथंचन ॥ (२।३)

उद्यतां पृथिवीं सर्वां ससुरासुरमानवाम् । (३।१)

योधयेयं रणमुखे संक्रुद्धः किमु पाण्डवान् । (३।२)

विजेष्ये च रणे पार्थान् सोमकांश्च समागतान् ॥ (३।३)

अहं सेनाप्रणेता ते भविष्यामि न संशयः । (४।१)

तं च व्यूहं विधास्यामि न तरिष्यन्ति यं परे । (४।२)

इति सत्यं ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशयः ॥ (४।३)

एवम् उक्तस्ततो राजा मद्राधिपतिम् अञ्जसा । (५।१)

अभ्यषिञ्चत सेनाया मध्ये भरतसत्तम । (५।२)

विधिना शास्त्रदृष्टेन हृष्टरूपो विशां पते ॥ (५।३)

अभिषिक्ते ततस्तस्मिन् सिंहनादो महान् अभूत् । (६।१)

तव सैन्येष्ववाद्यन्त वादित्राणि च भारत ॥ (६।२)

हृष्टाश्चासंस्तदा योधा मद्रकाश्च महारथाः । (७।१)

तुष्टुवुश्चैव राजानं शल्यम् आहवशोभिनम् ॥ (७।२)

जय राजंश्चिरं जीव जहि शत्रून् समागतान् । (८।१)

तव बाहुबलं प्राप्य धार्तराष्ट्रा महाबलाः । (८।२)

निखिलां पृथिवीं सर्वां प्रशासन्तु हतद्विषः ॥ (८।३)

त्वं हि शक्तो रणे जेतुं ससुरासुरमानवान् । (९।१)

मर्त्यधर्माण इह तु किमु सोमकसृञ्जयान् ॥ (९।२)

एवं संस्तूयमानस्तु मद्राणाम् अधिपो बली । (१०।१)

हर्षं प्राप तदा वीरो दुरापम् अकृतात्मभिः ॥ (१०।२)

शल्य उवाच । (११।१)

अद्यैवाहं रणे सर्वान् पाञ्चालान् सह पाण्डवैः । (११।२)

निहनिष्यामि राजेन्द्र स्वर्गं यास्यामि वा हतः ॥ (११।३)

अद्य पश्यन्तु मां लोका विचरन्तम् अभीतवत् । (१२।१)

अद्य पाण्डुसुताः सर्वे वासुदेवः ससात्यकिः ॥ (१२।२)

पाञ्चालाश्चेदयश्चैव द्रौपदेयाश्च सर्वशः । (१३।१)

धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च सर्वे चापि प्रभद्रकाः ॥ (१३।२)

विक्रमं मम पश्यन्तु धनुषश्च महद् बलम् । (१४।१)

लाघवं चास्त्रवीर्यं च भुजयोश्च बलं युधि ॥ (१४।२)

अद्य पश्यन्तु मे पार्थाः सिद्धाश्च सह चारणैः । (१५।१)

यादृशं मे बलं बाह्वोः संपद् अस्त्रेषु या च मे ॥ (१५।२)

अद्य मे विक्रमं दृष्ट्वा पाण्डवानां महारथाः । (१६।१)

प्रतीकारपरा भूत्वा चेष्टन्तां विविधाः क्रियाः ॥ (१६।२)

अद्य सैन्यानि पाण्डूनां द्रावयिष्ये समन्ततः । (१७।१)

द्रोणभीष्मावति विभो सूतपुत्रं च संयुगे । (१७।२)

विचरिष्ये रणे युध्यन् प्रियार्थं तव कौरव ॥ (१७।३)

संजय उवाच । (१८।१)

अभिषिक्ते तदा शल्ये तव सैन्येषु मानद । (१८।२)

न कर्णव्यसनं किंचिन्मेनिरे तत्र भारत ॥ (१८।३)

हृष्टाः सुमनसश्चैव बभूवुस्तत्र सैनिकाः । (१९।१)

मेनिरे निहतान् पार्थान्मद्रराजवशं गतान् ॥ (१९।२)

प्रहर्षं प्राप्य सेना तु तावकी भरतर्षभ । (२०।१)

तां रात्रिं सुखिनी सुप्ता स्वस्थचित्तेव साभवत् ॥ (२०।२)

सैन्यस्य तव तं शब्दं श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः । (२१।१)

वार्ष्णेयम् अब्रवीद् वाक्यं सर्वक्षत्रस्य शृण्वतः ॥ (२१।२)

मद्रराजः कृतः शल्यो धार्तराष्ट्रेण माधव । (२२।१)

सेनापतिर् महेष्वासः सर्वसैन्येषु पूजितः ॥ (२२।२)

एतच्छ्रुत्वा यथाभूतं कुरु माधव यत् क्षमम् । (२३।१)

भवान्नेता च गोप्ता च विधत्स्व यद् अनन्तरम् ॥ (२३।२)

तम् अब्रवीन्महाराज वासुदेवो जनाधिपम् । (२४।१)

आर्तायनिम् अहं जाने यथातत्त्वेन भारत ॥ (२४।२)

वीर्यवांश्च महातेजा महात्मा च विशेषतः । (२५।१)

कृती च चित्रयोधी च संयुक्तो लाघवेन च ॥ (२५।२)

यादृग् भीष्मस्तथा द्रोणो यादृक् कर्णश्च संयुगे । (२६।१)

तादृशस्तद्विशिष्टो वा मद्रराजो मतो मम ॥ (२६।२)

युध्यमानस्य तस्याजौ चिन्तयन्न् एव भारत । (२७।१)

योद्धारं नाधिगच्छामि तुल्यरूपं जनाधिप ॥ (२७।२)

शिखण्ड्यर्जुनभीमानां सात्वतस्य च भारत । (२८।१)

धृष्टद्युम्नस्य च तथा बलेनाभ्यधिको रणे ॥ (२८।२)

मद्रराजो महाराज सिंहद्विरदविक्रमः । (२९।१)

विचरिष्यत्य् अभीः काले कालः क्रुद्धः प्रजास्विव ॥ (२९।२)

तस्याद्य न प्रपश्यामि प्रतियोद्धारम् आहवे । (३०।१)

त्वाम् ऋते पुरुषव्याघ्र शार्दूलसमविक्रमम् ॥ (३०।२)

सदेवलोके कृत्स्ने ऽस्मिन्नान्यस्त्वत्तः पुमान् भवेत् । (३१।१)

मद्रराजं रणे क्रुद्धं यो हन्यात् कुरुनन्दन । (३१।२)

अहन्यहनि युध्यन्तं क्षोभयन्तं बलं तव ॥ (३१।३)

तस्माज्जहि रणे शल्यं मघवान् इव शम्बरम् । (३२।१)

अतिपश्चाद् असौ वीरो धार्तराष्ट्रेण सत्कृतः ॥ (३२।२)

तवैव हि जयो नूनं हते मद्रेश्वरे युधि । (३३।१)

तस्मिन् हते हतं सर्वं धार्तराष्ट्रबलं महत् ॥ (३३।२)

एतच्छ्रुत्वा महाराज वचनं मम सांप्रतम् । (३४।१)

प्रत्युद्याहि रणे पार्थ मद्रराजं महाबलम् । (३४।२)

जहि चैनं महाबाहो वासवो नमुचिं यथा ॥ (३४।३)

न चैवात्र दया कार्या मातुलो ऽयं ममेति वै । (३५।१)

क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य जहि मद्रजनेश्वरम् ॥ (३५।२)

भीष्मद्रोणार्णवं तीर्त्वा कर्णपातालसंभवम् । (३६।१)

मा निमज्जस्व सगणः शल्यम् आसाद्य गोष्पदम् ॥ (३६।२)

यच्च ते तपसो वीर्यं यच्च क्षात्रं बलं तव । (३७।१)

तद् दर्शय रणे सर्वं जहि चैनं महारथम् ॥ (३७।२)

एतावद् उक्त्वा वचनं केशवः परवीरहा । (३८।१)

जगाम शिबिरं सायं पूज्यमानो ऽथ पाण्डवैः ॥ (३८।२)

केशवे तु तदा याते धर्मराजो युधिष्ठिरः । (३९।१)

विसृज्य सर्वान् भ्रातॄंश्च पाञ्चालान् अथ सोमकान् । (३९।२)

सुष्वाप रजनीं तां तु विशल्य इव कुञ्जरः ॥ (३९।३)

ते च सर्वे महेष्वासाः पाञ्चालाः पाण्डवास्तथा । (४०।१)

कर्णस्य निधने हृष्टाः सुषुपुस्तां निशां तदा ॥ (४०।२)

गतज्वरं महेष्वासं तीर्णपारं महारथम् । (४१।१)

बभूव पाण्डवेयानां सैन्यं प्रमुदितं निशि । (४१।२)

सूतपुत्रस्य निधने जयं लब्ध्वा च मारिष ॥ (४१।३)