युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

किंशीलाः किंसमुत्थानाः कथंरूपाश्च भारत । (१।२)

किंसंनाहाः कथंशस्त्रा जनाः स्युः संयुगे नृप ॥ (१।३)

भीष्म उवाच । (२।१)

यथाचरितम् एवात्र शस्त्रपत्रं विधीयते । (२।२)

आचाराद् एव पुरुषस्तथा कर्मसु वर्तते ॥ (२।३)

गान्धाराः सिन्धुसौवीरा नखरप्रासयोधिनः । (३।१)

आभीरवः सुबलिनस्तद्बलं सर्वपारगम् ॥ (३।२)

सर्वशस्त्रेषु कुशलाः सत्त्ववन्तो ह्युशीनराः । (४।१)

प्राच्या मातङ्गयुद्धेषु कुशलाः शठयोधिनः ॥ (४।२)

तथा यवनकाम्बोजा मथुराम् अभितश्च ये । (५।१)

एते नियुद्धकुशला दाक्षिणात्यासिचर्मिणः ॥ (५।२)

सर्वत्र शूरा जायन्ते महासत्त्वा महाबलाः । (६।१)

प्राय एष समुद्दिष्टो लक्षणानि तु मे शृणु ॥ (६।२)

सिंहशार्दूलवाङ्नेत्राः सिंहशार्दूलगामिनः । (७।१)

पारावतकुलिङ्गाक्षाः सर्वे शूराः प्रमाथिनः ॥ (७।२)

मृगस्वरा द्वीपिनेत्रा ऋषभाक्षास्तथापरे । (८।१)

प्रवादिनः सुचण्डाश्च क्रोधिनः किंनरीस्वनाः ॥ (८।२)

मेघस्वनाः क्रुद्धमुखाः केचित् करभनिस्वनाः । (९।१)

जिह्मनासानुजङ्घाश्च दूरगा दूरपातिनः ॥ (९।२)

बिडालकुब्जास्तनवस् तनुकेशास् तनुत्वचः । (१०।१)

शूराश्चपलचित्ताश्च ते भवन्ति दुरासदाः ॥ (१०।२)

गोधानिमीलिताः केचिन् मृदुप्रकृतयो ऽपि च । (११।१)

तुरंगगतिनिर्घोषास्ते नराः पारयिष्णवः ॥ (११।२)

सुसंहताः प्रतनवो व्यूढोरस्काः सुसंस्थिताः । (१२।१)

प्रवादितेन नृत्यन्ति हृष्यन्ति कलहेषु च ॥ (१२।२)

गम्भीराक्षा निःसृताक्षाः पिङ्गला भ्रुकुटीमुखाः । (१३।१)

नकुलाक्षास्तथा चैव सर्वे शूरास्तनुत्यजः ॥ (१३।२)

जिह्माक्षाः प्रललाटाश्च निर्मांसहनवो ऽपि च । (१४।१)

वक्रबाह्वङ्गुलीसक्ताः कृशा धमनिसंतताः ॥ (१४।२)

प्रविशन्त्यतिवेगेन संपराये ऽभ्युपस्थिते । (१५।१)

वारणा इव संमत्तास्ते भवन्ति दुरासदाः ॥ (१५।२)

दीप्तस्फुटितकेशान्ताः स्थूलपार्श्वहनूमुखाः । (१६।१)

उन्नतांसाः पृथुग्रीवा विकटाः स्थूलपिण्डिकाः ॥ (१६।२)

उद्वृत्ताश्चैव सुग्रीवा विनता विहगा इव । (१७।१)

पिण्डशीर्षाहिवक्त्राश्च वृषदंशमुखा इव ॥ (१७।२)

उग्रस्वना मन्युमन्तो युद्धेष्वारावसारिणः । (१८।१)

अधर्मज्ञावलिप्ताश्च घोरा रौद्रप्रदर्शिनः ॥ (१८।२)

त्यक्तात्मानः सर्व एते अन्त्यजा ह्यनिवर्तिनः । (१९।१)

पुरस्कार्याः सदा सैन्ये हन्यन्ते घ्नन्ति चापि ते ॥ (१९।२)

अधार्मिका भिन्नवृत्ताः साध्वेवैषां पराभवः । (२०।१)

एवम् एव प्रकुप्यन्ति राज्ञो ऽप्येते ह्यभीक्ष्णशः ॥ (२०।२)