महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 132

132 of 1995 · 45 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

एवम् उक्तेषु राज्ञा तु पाण्डवेषु महात्मसु । (१।२)

evam ukteṣu rājñā tu pāṇḍaveṣu mahātmasu |

1.3१.३

दुर्योधनः परं हर्षम् आजगाम दुरात्मवान् । (१।३)

duryodhanaḥ paraṃ harṣam ājagāma durātmavān |

1.4१.४

ततः सुबलपुत्रश्च कर्णो दुर्योधनस्तथा । (१।४)

tataḥ subalaputraśca karṇo duryodhanastathā |

1.5१.५

दाहने सहपुत्रायाः कुन्त्या मतिम् अकुर्वत । (१।५)

dāhane sahaputrāyāḥ kuntyā matim akurvata |

1.6१.६

मन्त्रयित्वा स तैः सार्धं दुरात्मा धृतराष्ट्रजः ॥ (१।६)

mantrayitvā sa taiḥ sārdhaṃ durātmā dhṛtarāṣṭrajaḥ ||

2.1२.१

स पुरोचनम् एकान्तम् आनीय भरतर्षभ । (२।१)

sa purocanam ekāntam ānīya bharatarṣabha |

2.2२.२

गृहीत्वा दक्षिणे पाणौ सचिवं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (२।२)

gṛhītvā dakṣiṇe pāṇau sacivaṃ vākyam abravīt ||

3.1३.१

ममेयं वसुसम्पूर्णा पुरोचन वसुंधरा । (३।१)

mameyaṃ vasusampūrṇā purocana vasuṃdharā |

3.2३.२

यथेयं मम तद्वत् ते स तां रक्षितुम् अर्हसि ॥ (३।२)

yatheyaṃ mama tadvat te sa tāṃ rakṣitum arhasi ||

4.1४.१

न हि मे कश्चिद् अन्यो ऽस्ति वैश्वासिकतरस्त्वया । (४।१)

na hi me kaścid anyo 'sti vaiśvāsikatarastvayā |

4.2४.२

सहायो येन संधाय मन्त्रयेयं यथा त्वया ॥ (४।२)

sahāyo yena saṃdhāya mantrayeyaṃ yathā tvayā ||

5.1५.१

संरक्ष तात मन्त्रं च सपत्नांश्च ममोद्धर । (५।१)

saṃrakṣa tāta mantraṃ ca sapatnāṃśca mamoddhara |

5.2५.२

निपुणेनाभ्युपायेन यद् ब्रवीमि तथा कुरु ॥ (५।२)

nipuṇenābhyupāyena yad bravīmi tathā kuru ||

6.1६.१

पाण्डवा धृतराष्ट्रेण प्रेषिता वारणावतम् । (६।१)

pāṇḍavā dhṛtarāṣṭreṇa preṣitā vāraṇāvatam |

6.2६.२

उत्सवे विहरिष्यन्ति धृतराष्ट्रस्य शासनात् ॥ (६।२)

utsave vihariṣyanti dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt ||

7.1७.१

स त्वं रासभयुक्तेन स्यन्दनेनाशुगामिना । (७।१)

sa tvaṃ rāsabhayuktena syandanenāśugāminā |

7.2७.२

वारणावतम् अद्यैव यथा यासि तथा कुरु ॥ (७।२)

vāraṇāvatam adyaiva yathā yāsi tathā kuru ||

8.1८.१

तत्र गत्वा चतुःशालं गृहं परमसंवृतम् । (८।१)

tatra gatvā catuḥśālaṃ gṛhaṃ paramasaṃvṛtam |

8.2८.२

आयुधागारम् आश्रित्य कारयेथा महाधनम् ॥ (८।२)

āyudhāgāram āśritya kārayethā mahādhanam ||

9.1९.१

शणसर्जरसादीनि यानि द्रव्याणि कानिचित् । (९।१)

śaṇasarjarasādīni yāni dravyāṇi kānicit |

9.2९.२

आग्नेयान्युत सन्तीह तानि सर्वाणि दापय । (९।२)

āgneyānyuta santīha tāni sarvāṇi dāpaya |

9.3९.३

बल्वजेन च संमिश्रं मधूच्छिष्टेन चैव हि ॥ (९।३)

balvajena ca saṃmiśraṃ madhūcchiṣṭena caiva hi ||

10.1१०.१

सर्पिषा च सतैलेन लाक्षया चाप्यनल्पया । (१०।१)

sarpiṣā ca satailena lākṣayā cāpyanalpayā |

10.2१०.२

मृत्तिकां मिश्रयित्वा त्वं लेपं कुड्येषु दापयेः । (१०।२)

mṛttikāṃ miśrayitvā tvaṃ lepaṃ kuḍyeṣu dāpayeḥ |

10.3१०.३

यथाज्ञप्तं नृपतिना कौरवेण यशस्विना । (१०।३)

yathājñaptaṃ nṛpatinā kauraveṇa yaśasvinā |

10.4१०.४

एषां तु पाण्डवेयानां गृहं रौद्रम् अकारयत् ॥ (१०।४)

eṣāṃ tu pāṇḍaveyānāṃ gṛhaṃ raudram akārayat ||

11.1११.१

शणान् वंशं घृतं दारु यन्त्राणि विविधानि च । (११।१)

śaṇān vaṃśaṃ ghṛtaṃ dāru yantrāṇi vividhāni ca |

11.2११.२

तस्मिन् वेश्मनि सर्वाणि निक्षिपेथाः समन्ततः ॥ (११।२)

tasmin veśmani sarvāṇi nikṣipethāḥ samantataḥ ||

12.1१२.१

यथा च त्वां न शङ्केरन् परीक्षन्तो ऽपि पाण्डवाः । (१२।१)

yathā ca tvāṃ na śaṅkeran parīkṣanto 'pi pāṇḍavāḥ |

12.2१२.२

आग्नेयम् इति तत् कार्यम् इति चान्ये च मानवाः ॥ (१२।२)

āgneyam iti tat kāryam iti cānye ca mānavāḥ ||

13.1१३.१

वेश्मन्येवं कृते तत्र कृत्वा तान् परमार्चितान् । (१३।१)

veśmanyevaṃ kṛte tatra kṛtvā tān paramārcitān |

13.2१३.२

वासयेः पाण्डवेयांश्च कुन्तीं च ससुहृज्जनाम् ॥ (१३।२)

vāsayeḥ pāṇḍaveyāṃśca kuntīṃ ca sasuhṛjjanām ||

14.1१४.१

तत्रासनानि मुख्यानि यानानि शयनानि च । (१४।१)

tatrāsanāni mukhyāni yānāni śayanāni ca |

14.2१४.२

विधातव्यानि पाण्डूनां यथा तुष्येत मे पिता ॥ (१४।२)

vidhātavyāni pāṇḍūnāṃ yathā tuṣyeta me pitā ||

15.1१५.१

यथा रमेरन् विश्रब्धा नगरे वारणावते । (१५।१)

yathā rameran viśrabdhā nagare vāraṇāvate |

15.2१५.२

तथा सर्वं विधातव्यं यावत् कालस्य पर्ययः ॥ (१५।२)

tathā sarvaṃ vidhātavyaṃ yāvat kālasya paryayaḥ ||

16.1१६.१

ज्ञात्वा तु तान् सुविश्वस्ताञ् शयानान् अकुतोभयान् । (१६।१)

jñātvā tu tān suviśvastāñ śayānān akutobhayān |

16.2१६.२

अग्निस्ततस्त्वया देयो द्वारतस्तस्य वेश्मनः ॥ (१६।२)

agnistatastvayā deyo dvāratastasya veśmanaḥ ||

17.1१७.१

दग्धान् एवं स्वके गेहे दग्धा इति ततो जनाः । (१७।१)

dagdhān evaṃ svake gehe dagdhā iti tato janāḥ |

17.2१७.२

ज्ञातयो वा वदिष्यन्ति पाण्डवार्थाय कर्हिचित् ॥ (१७।२)

jñātayo vā vadiṣyanti pāṇḍavārthāya karhicit ||

18.1१८.१

तत् तथेति प्रतिज्ञाय कौरवाय पुरोचनः । (१८।१)

tat tatheti pratijñāya kauravāya purocanaḥ |

18.2१८.२

प्रायाद् रासभयुक्तेन नगरं वारणावतम् ॥ (१८।२)

prāyād rāsabhayuktena nagaraṃ vāraṇāvatam ||

19.1१९.१

स गत्वा त्वरितो राजन् दुर्योधनमते स्थितः । (१९।१)

sa gatvā tvarito rājan duryodhanamate sthitaḥ |

19.2१९.२

यथोक्तं राजपुत्रेण सर्वं चक्रे पुरोचनः ॥ (१९।२)

yathoktaṃ rājaputreṇa sarvaṃ cakre purocanaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 132

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit