वैशम्पायन उवाच । (१।१)

प्रायोपविष्टं राजानं दुर्योधनम् अमर्षणम् । (१।२)

उवाच सान्त्वयन् राजञ्शकुनिः सौबलस् तदा ॥ (१।३)

सम्यग् उक्तं हि कर्णेन तच्छ्रुतं कौरव त्वया । (२।१)

मयाहृतां श्रियं स्फीतां मोहात् समपहाय किम् । (२।२)

त्वम् अबुद्ध्या नृपवर प्राणान् उत्स्रष्टुम् इच्छसि ॥ (२।३)

अद्य चाप्यवगच्छामि न वृद्धाः सेवितास् त्वया । (३।१)

यः समुत्पतितं हर्षं दैन्यं वा न नियच्छति । (३।२)

स नश्यति श्रियं प्राप्य पात्रम् आमम् इवाम्भसि ॥ (३।३)

अतिभीरुम् अतिक्लीबं दीर्घसूत्रं प्रमादिनम् । (४।१)

व्यसनाद् विषयाक्रान्तं न भजन्ति नृपं श्रियः ॥ (४।२)

सत्कृतस्य हि ते शोको विपरीते कथं भवेत् । (५।१)

मा कृतं शोभनं पार्थैः शोकम् आलम्ब्य नाशय ॥ (५।२)

यत्र हर्षस् त्वया कार्यः सत्कर्तव्याश् च पाण्डवाः । (६।१)

तत्र शोचसि राजेन्द्र विपरीतम् इदं तव ॥ (६।२)

प्रसीद मा त्यजात्मानं तुष्टश् च सुकृतं स्मर । (७।१)

प्रयच्छ राज्यं पार्थानां यशो धर्मम् अवाप्नुहि ॥ (७।२)

क्रियाम् एतां समाज्ञाय कृतघ्नो न भविष्यसि । (८।१)

सौभ्रात्रं पाण्डवैः कृत्वा समवस्थाप्य चैव तान् । (८।२)

पित्र्यं राज्यं प्रयच्छैषां ततः सुखम् अवाप्नुहि ॥ (८।३)

शकुनेस् तु वचः श्रुत्वा दुःशासनम् अवेक्ष्य च । (९।१)

पादयोः पतितं वीरं विक्लवं भ्रातृसौहृदात् ॥ (९।२)

बाहुभ्यां साधुजाताभ्यां दुःशासनम् अरिंदमम् । (१०।१)

उत्थाप्य सम्परिष्वज्य प्रीत्याजिघ्रत मूर्धनि ॥ (१०।२)

कर्णसौबलयोश् चापि संस्मृत्य वचनान्यसौ । (११।१)

निर्वेदं परमं गत्वा राजा दुर्योधनस् तदा । (११।२)

व्रीडयाभिपरीतात्मा नैराश्यम् अगमत् परम् ॥ (११।३)

सुहृदां चैव तच्छ्रुत्वा समन्युर् इदम् अब्रवीत् । (१२।१)

न धर्मधनसौख्येन नैश्वर्येण न चाज्ञया । (१२।२)

नैव भोगैश् च मे कार्यं मा विहन्यत गच्छत ॥ (१२।३)

निश्चितेयं मम मतिः स्थिता प्रायोपवेशने । (१३।१)

गच्छध्वं नगरं सर्वे पूज्याश् च गुरवो मम ॥ (१३।२)

त एवम् उक्ताः प्रत्यूचू राजानम् अरिमर्दनम् । (१४।१)

या गतिस् तव राजेन्द्र सास्माकम् अपि भारत । (१४।२)

कथं वा सम्प्रवेक्ष्यामस् त्वद्विहीनाः पुरं वयम् ॥ (१४।३)

स सुहृद्भिर् अमात्यैश् च भ्रातृभिः स्वजनेन च । (१५।१)

बहुप्रकारम् अप्युक्तो निश्चयान् न व्यचाल्यत ॥ (१५।२)

दर्भप्रस्तरम् आस्तीर्य निश्चयाद् धृतराष्ट्रजः । (१६।१)

संस्पृश्यापः शुचिर् भूत्वा भूतलं समुपाश्रितः ॥ (१६।२)

कुशचीराम्बरधरः परं नियमम् आस्थितः । (१७।१)

वाग्यतो राजशार्दूलः स स्वर्गगतिकाङ्क्षया । (१७।२)

मनसोपचितिं कृत्वा निरस्य च बहिष्क्रियाः ॥ (१७।३)

अथ तं निश्चयं तस्य बुद्ध्वा दैतेयदानवाः । (१८।१)

पातालवासिनो रौद्राः पूर्वं देवैर् विनिर्जिताः ॥ (१८।२)

ते स्वपक्षक्षयं तं तु ज्ञात्वा दुर्योधनस्य वै । (१९।१)

आह्वानाय तदा चक्रुः कर्म वैतानसम्भवम् ॥ (१९।२)

बृहस्पत्युशनोक्तैश् च मन्त्रैर् मन्त्रविशारदाः । (२०।१)

अथर्ववेदप्रोक्तैश् च याश्चोपनिषदि क्रियाः । (२०।२)

मन्त्रजप्यसमायुक्तास् तास् तदा समवर्तयन् ॥ (२०।३)

जुह्वत्यग्नौ हविः क्षीरं मन्त्रवत् सुसमाहिताः । (२१।१)

ब्राह्मणा वेदवेदाङ्गपारगाः सुदृढव्रताः ॥ (२१।२)

कर्मसिद्धौ तदा तत्र जृम्भमाणा महाद्भुता । (२२।१)

कृत्या समुत्थिता राजन् किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ (२२।२)

आहुर् दैत्याश्च तां तत्र सुप्रीतेनान्तरात्मना । (२३।१)

प्रायोपविष्टं राजानं धार्तराष्ट्रम् इहानय ॥ (२३।२)

तथेति च प्रतिश्रुत्य सा कृत्या प्रययौ तदा । (२४।१)

निमेषाद् अगमच्चापि यत्र राजा सुयोधनः ॥ (२४।२)

समादाय च राजानं प्रविवेश रसातलम् । (२५।१)

दानवानां मुहूर्ताच्च तम् आनीतं न्यवेदयत् ॥ (२५।२)

तम् आनीतं नृपं दृष्ट्वा रात्रौ संहत्य दानवाः । (२६।१)

प्रहृष्टमनसः सर्वे किंचिद् उत्फुल्ललोचनाः । (२६।२)

साभिमानम् इदं वाक्यं दुर्योधनम् अथाब्रुवन् ॥ (२६।३)