वैशंपायन उवाच । (१।१)

कुन्तीपुत्रेषु जातेषु धृतराष्ट्रात्मजेषु च । (१।२)

मद्रराजसुता पाण्डुं रहो वचनम् अब्रवीत् ॥ (१।३)

न मे ऽस्ति त्वयि संतापो विगुणे ऽपि परंतप । (२।१)

न तापो यौवनस्थायी पराभवं कथं च नः । (२।२)

नावरत्वे वरार्हायाः स्थित्वा चानघ नित्यदा ॥ (२।३)

गान्धार्याश्चैव नृपते जातं पुत्रशतं तथा । (३।१)

श्रुत्वा न मे तथा दुःखम् अभवत् कुरुनन्दन ॥ (३।२)

इदं तु मे महद् दुःखं तुल्यतायाम् अपुत्रता । (४।१)

दिष्ट्या त्विदानीं भर्तुर् मे कुन्त्याम् अप्यस्ति संततिः ॥ (४।२)

यदि त्वपत्यसंतानं कुन्तिराजसुता मयि । (५।१)

कुर्याद् अनुग्रहो मे स्यात् तव चापि हितं भवेत् ॥ (५।२)

स्तम्भो हि मे सपत्नीत्वाद् वक्तुं कुन्तिसुतां प्रति । (६।१)

यदि तु त्वं प्रसन्नो मे स्वयम् एनां प्रचोदय ॥ (६।२)

पाण्डुर् उवाच । (७।१)

ममाप्येष सदा माद्रि हृद्यर्थः परिवर्तते । (७।२)

न तु त्वां प्रसहे वक्तुम् इष्टानिष्टविवक्षया ॥ (७।३)

तव त्विदं मतं ज्ञात्वा प्रयतिष्याम्यतः परम् । (८।१)

मन्ये ध्रुवं मयोक्ता सा वचो मे प्रतिपत्स्यते ॥ (८।२)

वैशंपायन उवाच । (९।१)

ततः कुन्तीं पुनः पाण्डुर् विविक्त इदम् अब्रवीत् । (९।२)

अनुगृह्णीष्व कल्याणि मद्रराजसुताम् अपि । (९।३)

कुलस्य मम संतानं लोकस्य च कुरु प्रियम् ॥ (९।४)

मम चापिण्डनाशाय पूर्वेषाम् अपि चात्मनः । (१०।१)

मत्प्रियार्थं च कल्याणि कुरु कल्याणम् उत्तमम् । (१०।२)

कुलस्य पिण्डवृद्धिश्च कुलस्य कुलसंततिः । (१०।३)

मम चेष्टस्य निर्वृत्तिस्तव चापि परं यशः ॥ (१०।४)

यशसो ऽर्थाय चैव त्वं कुरु कर्म सुदुष्करम् । (११।१)

प्राप्याधिपत्यम् इन्द्रेण यज्ञैर् इष्टं यशोऽर्थिना ॥ (११।२)

तथा मन्त्रविदो विप्रास्तपस्तप्त्वा सुदुष्करम् । (१२।१)

गुरून् अभ्युपगच्छन्ति यशसो ऽर्थाय भामिनि ॥ (१२।२)

तथा राजर्षयः सर्वे ब्राह्मणाश्च तपोधनाः । (१३।१)

चक्रुर् उच्चावचं कर्म यशसो ऽर्थाय दुष्करम् । (१३।२)

तथा राजर्षयो धीरा मनुवैन्यादयः पृथक् । (१३।३)

यशोऽर्थं धर्मयुक्तानि चक्रुः कर्माणि शोभने ॥ (१३।४)

सा त्वं माद्रीं प्लवेनेव तारयेमाम् अनिन्दिते । (१४।१)

अपत्यसंविभागेन परां कीर्तिम् अवाप्नुहि । (१४।२)

धर्मं वै धर्मशास्त्रोक्तं यथा वदसि तत् तथा । (१४।३)

तस्माद् अनुग्रहं माद्र्याः कुरुष्व वरवर्णिनि ॥ (१४।४)

एवम् उक्ताब्रवीन् माद्रीं सकृच्चिन्तय दैवतम् । (१५।१)

तस्मात् ते भवितापत्यम् अनुरूपम् असंशयम् । (१५।२)

कुन्त्या मन्त्रे कृते तस्मिन् विधिदृष्टेन कर्मणा । (१५।३)

ततो राजसुता स्नाता शयने संविवेश ह ॥ (१५।४)

ततो माद्री विचार्यैव जगाम मनसाश्विनौ । (१६।१)

तावागम्य सुतौ तस्यां जनयामासतुर् यमौ ॥ (१६।२)

नकुलं सहदेवं च रूपेणाप्रतिमौ भुवि । (१७।१)

तथैव तावपि यमौ वाग् उवाचाशरीरिणी । (१७।२)

कर्मतो भक्तितश्चैव बलतो ऽपि नयैस्तथा ॥ (१७।३)

रूपसत्त्वगुणोपेतावेतावन्याञ् जनान् अति । (१८।१)

भासतस्तेजसात्यर्थं रूपद्रविणसंपदा ॥ (१८।२)

नामानि चक्रिरे तेषां शतशृङ्गनिवासिनः । (१९।१)

भक्त्या च कर्मणा चैव तथाशीर्भिर् विशां पते ॥ (१९।२)

ज्येष्ठं युधिष्ठिरेत्याहुर् भीमसेनेति मध्यमम् । (२०।१)

अर्जुनेति तृतीयं च कुन्तीपुत्रान् अकल्पयन् ॥ (२०।२)

पूर्वजं नकुलेत्येवं सहदेवेति चापरम् । (२१।१)

माद्रीपुत्रावकथयंस्ते विप्राः प्रीतमानसाः । (२१।२)

अनुसंवत्सरं जाता अपि ते कुरुसत्तमाः । (२१।३)

पाण्डुपुत्रा व्यराजन्त पञ्च संवत्सरा इव । (२१।४)

अन्ववर्तन्त पार्थाश्च माद्रीपुत्रौ तथैव च । (२१।५)

महासत्त्वा महावीर्या महाबलपराक्रमाः । (२१।६)

पाण्डुर् दृष्ट्वा सुतांस्तांस्तु देवरूपान् महौजसः । (२१।७)

मुदं परमिकां लेभे ननन्द च नराधिपः । (२१।८)

ऋषीणाम् अपि सर्वेषां शतशृङ्गनिवासिनाम् । (२१।९)

प्रिया बभूवुस्तासां च तथैव मुनियोषिताम् ॥ (२१।१०)

कुन्तीम् अथ पुनः पाण्डुर् माद्र्यर्थे समचोदयत् । (२२।१)

तम् उवाच पृथा राजन् रहस्युक्ता सती सदा ॥ (२२।२)

उक्ता सकृद् द्वन्द्वम् एषा लेभे तेनास्मि वञ्चिता । (२३।१)

बिभेम्यस्याः परिभवान् नारीणां गतिर् ईदृशी ॥ (२३।२)

नाज्ञासिषम् अहं मूढा द्वन्द्वाह्वाने फलद्वयम् । (२४।१)

तस्मान् नाहं नियोक्तव्या त्वयैषो ऽस्तु वरो मम ॥ (२४।२)

एवं पाण्डोः सुताः पञ्च देवदत्ता महाबलाः । (२५।१)

सम्भूताः कीर्तिमन्तस्ते कुरुवंशविवर्धनाः । (२५।२)

देवौजसः सत्त्ववन्तः सर्वशास्त्रविशारदाः । (२५।३)

दिव्यसंहननाः सर्वे सर्वे भास्वरमूर्तयः ॥ (२५।४)

शुभलक्षणसम्पन्नाः सोमवत् प्रियदर्शनाः । (२६।१)

सिंहदर्पा महेष्वासाः सिंहविक्रान्तगामिनः । (२६।२)

सिंहोरस्काः सिंहसत्त्वाः सिंहाक्षाः सिंहविक्रमाः । (२६।३)

सिंहग्रीवा मनुष्येन्द्रा ववृधुर् देवविक्रमाः ॥ (२६।४)

विवर्धमानास्ते तत्र पुण्ये हैमवते गिरौ । (२७।१)

विस्मयं जनयामासुर् महर्षीणां समेयुषाम् ॥ (२७।२)

ते च पञ्च शतं चैव कुरुवंशविवर्धनाः । (२८।१)

सर्वे ववृधुर् अल्पेन कालेनाप्स्विव नीरजाः । (२८।२)

वैशंपायनः । (२८।३)

जातमात्रान् उपादाय शतशृङ्गनिवासिनः । (२८।४)

पाण्डोः पुत्रान् अमन्यन्त तापसाः स्वान् इवात्मजान् । (२८।५)

ततस्तु वृष्णयः सर्वे वसुदेवपुरोगमाः । (२८।६)

पाण्डुः शापभयाद् भीतः शतशृङ्गम् उपेयिवान् । (२८।७)

तत्रैव मुनिभिः सार्धं तापसो ऽभूत् तपश्चरन् । (२८।८)

शाकमूलफलाहारस्तपस्वी नियतेन्द्रियः । (२८।९)

योगध्यानपरो राजा बभूवेति च वादकाः । (२८।१०)

प्रब्रुवन्ति स्म बहवस्तच्छ्रुत्वा शोककर्शिताः । (२८।११)

पाण्डोः प्रीतिसमायुक्ताः कदा श्रोष्याम सत्कथाः । (२८।१२)

इत्येवं कथयन्तस्ते वृष्णयः सह बान्धवैः । (२८।१३)

पाण्डोः पुत्रागमं श्रुत्वा सर्वे हर्षसमन्विताः । (२८।१४)

सभाजयन्तस्ते ऽन्योन्यं वसुदेवं वचो ऽब्रुवन् । (२८।१५)

न भवेरन् क्रियाहीनाः पाण्डोः पुत्रा महाबलाः । (२८।१६)

पाण्डोः प्रियहितान्वेषी प्रेषय त्वं पुरोहितम् । (२८।१७)

वसुदेवस्तथेत्युक्त्वा विससर्ज पुरोहितम् । (२८।१८)

युक्तानि च कुमाराणां पारिबर्हाण्यनेकशः । (२८।१९)

कुन्तीं माद्रीं च संदिश्य दासदासीपरिच्छदम् । (२८।२०)

गावो हिरण्यं रूप्यं च प्रेषयामास भारत । (२८।२१)

तानि सर्वाणि संगृह्य प्रययौ स पुरोहितः । (२८।२२)

तम् आगतं द्विजश्रेष्ठं काश्यपं वै पुरोहितम् । (२८।२३)

पूजयामास विधिवत् पाण्डुः परपुरंजयः । (२८।२४)

पृथा माद्री च संहृष्टे वसुदेवं प्रशंसताम् । (२८।२५)

ततः पाण्डुः क्रियाः सर्वाः पाण्डवानाम् अकारयत् । (२८।२६)

गर्भाधानादिकृत्यानि चौलोपनयनानि च । (२८।२७)

काश्यपः कृतवान् सर्वम् उपाकर्म च भारत । (२८।२८)

चौलोपनयनाद् ऊर्ध्वं वृषभाक्षा यशस्विनः । (२८।२९)

वैदिकाध्ययने सर्वे समपद्यन्त पारगाः । (२८।३०)

शर्यातेः पृषतः पुत्रः शुको नाम परंतपः । (२८।३१)

येन सागरपर्यन्ता धनुषा निर्जिता मही । (२८।३२)

अश्वमेधशतैर् इष्ट्वा स महात्मा महामखैः । (२८।३३)

आराध्य देवताः सर्वाः पितॄन् अपि महामतिः । (२८।३४)

शतशृङ्गे तपस्तेपे शाकमूलफलाशनः । (२८।३५)

तेनोपकरणश्रेष्ठैः शिक्षया चोपबृंहिताः । (२८।३६)

तत्प्रसादाद् धनुर्वेदे समपद्यन्त पारगाः । (२८।३७)

गदायां पारगो भीमस्तोमरेषु युधिष्ठिरः । (२८।३८)

असिचर्मणि निष्णातौ यमौ सत्त्ववतां वरौ । (२८।३९)

धनुर्वेदे गतः पारं सव्यसाची परंतपः । (२८।४०)

शुकेन समनुज्ञातो मत्समो ऽयम् इति प्रभो । (२८।४१)

अनुज्ञाय ततो राजा शक्तिं खड्गं तथा शरान् । (२८।४२)

धनुश्च ददतां श्रेष्ठस्तालमात्रं महाप्रभम् । (२८।४३)

विपाठक्षुरनाराचान् गृध्रपक्षान् अलंकृतान् । (२८।४४)

ददौ पार्थाय संहृष्टो महोरगसमप्रभान् । (२८।४५)

अवाप्य सर्वशस्त्राणि मुदितो वासवात्मजः । (२८।४६)

मेने सर्वान् महीपालान् अपर्याप्तान् स्वतेजसा । (२८।४७)

एकवर्षान्तरास्त्वेवं परस्परम् अरिंदमाः । (२८।४८)

अन्ववर्धन्त पार्थाश्च माद्रीपुत्रौ तथैव च । (२८।४९)

पाण्डवानां तथायुस्त्वं शृणु कौरवनन्दन । (२८।५०)

जगाम हास्तिनपुरं षोडशाब्दो युधिष्ठिरः । (२८।५१)

भीमसेनः पञ्चदशे बीभत्सुर् वै चतुर्दशे । (२८।५२)

त्रयोदशाब्दौ च यमौ जग्मतुर् नागसाह्वयम् । (२८।५३)

तत्र त्रयोदशाब्दानि धार्तराष्ट्रैः सहोषिताः । (२८।५४)

षट् च मासाञ् जतुगृहान् मुक्ता जातो घटोत्कचः । (२८।५५)

षण्मासान् एकचक्रायां वर्षं पाञ्चालके गृहे । (२८।५६)

धार्तराष्ट्रैः सहोषित्वा पञ्च वर्षाणि भारत । (२८।५७)

इन्द्रप्रस्थे ऽवसंस्तत्र त्रीणि वर्षाणि विंशतिम् । (२८।५८)

द्वादशाब्दान् अथैकं च विभ्रमद्यूतनिर्जिताः । (२८।५९)

भुङ्क्त्वा षट्त्रिंशतं राज्यं सागरान्तां वसुंधराम् । (२८।६०)

मासैः षड्भिर् महात्मानः सर्वे कृष्णपरायणाः । (२८।६१)

राज्ये परिक्षितं स्थाप्य इष्टां गतिम् अवाप्नुवन् । (२८।६२)

एवं युधिष्ठिरस्यापि आयुर् अष्टोत्तरं शतम् । (२८।६३)

अर्जुनात् केशवो ज्येष्ठस्त्रिभिर् मासैर् महाभुजः । (२८।६४)

कृष्णात् संकर्षणो ज्येष्ठस्त्रिभिर् मासैर् महाबलः ॥ (२८।६५)