महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 81

379 of 1995 · 404 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

पुलस्त्य उवाच । (१।१)

pulastya uvāca

1.2१.२

ततो गच्छेत राजेन्द्र कुरुक्षेत्रम् अभिष्टुतम् । (१।२)

tato gaccheta rājendra kurukṣetram abhiṣṭutam |

1.3१.३

पापेभ्यो विप्रमुच्यन्ते तद्गताः सर्वजन्तवः ॥ (१।३)

pāpebhyo vipramucyante tadgatāḥ sarvajantavaḥ ||

2.1२.१

कुरुक्षेत्रं गमिष्यामि कुरुक्षेत्रे वसाम्यहम् । (२।१)

kurukṣetraṃ gamiṣyāmi kurukṣetre vasāmyaham |

2.2२.२

य एवं सततं ब्रूयात् सो ऽपि पापैः प्रमुच्यते ॥ (२।२)

ya evaṃ satataṃ brūyāt so 'pi pāpaiḥ pramucyate ||

3.1३.१

तत्र मासं वसेद् वीर सरस्वत्यां युधिष्ठिर । (३।१)

tatra māsaṃ vased vīra sarasvatyāṃ yudhiṣṭhira |

3.2३.२

यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयः सिद्धचारणाः ॥ (३।२)

yatra brahmādayo devā ṛṣayaḥ siddhacāraṇāḥ ||

4.1४.१

गन्धर्वाप्सरसो यक्षाः पन्नगाश् च महीपते । (४।१)

gandharvāpsaraso yakṣāḥ pannagāś ca mahīpate |

4.2४.२

ब्रह्मक्षेत्रं महापुण्यम् अभिगच्छन्ति भारत ॥ (४।२)

brahmakṣetraṃ mahāpuṇyam abhigacchanti bhārata ||

5.1५.१

मनसाप्यभिकामस्य कुरुक्षेत्रं युधिष्ठिर । (५।१)

manasāpyabhikāmasya kurukṣetraṃ yudhiṣṭhira |

5.2५.२

पापानि विप्रणश्यन्ति ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ (५।२)

pāpāni vipraṇaśyanti brahmalokaṃ ca gacchati ||

6.1६.१

गत्वा हि श्रद्धया युक्तः कुरुक्षेत्रं कुरूद्वह । (६।१)

gatvā hi śraddhayā yuktaḥ kurukṣetraṃ kurūdvaha |

6.2६.२

राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (६।२)

rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||

7.1७.१

ततो मचक्रुकं राजन् द्वारपालं महाबलम् । (७।१)

tato macakrukaṃ rājan dvārapālaṃ mahābalam |

7.2७.२

यक्षं समभिवाद्यैव गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (७।२)

yakṣaṃ samabhivādyaiva gosahasraphalaṃ labhet ||

8.1८.१

ततो गच्छेत धर्मज्ञ विष्णोः स्थानम् अनुत्तमम् । (८।१)

tato gaccheta dharmajña viṣṇoḥ sthānam anuttamam |

8.2८.२

सततं नाम राजेन्द्र यत्र संनिहितो हरिः ॥ (८।२)

satataṃ nāma rājendra yatra saṃnihito hariḥ ||

9.1९.१

तत्र स्नात्वार्चयित्वा च त्रिलोकप्रभवं हरिम् । (९।१)

tatra snātvārcayitvā ca trilokaprabhavaṃ harim |

9.2९.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ (९।२)

aśvamedham avāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati ||

10.1१०.१

ततः पारिप्लवं गच्छेत् तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । (१०।१)

tataḥ pāriplavaṃ gacchet tīrthaṃ trailokyaviśrutam |

10.2१०.२

अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (१०।२)

agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||

11.1११.१

पृथिव्यास् तीर्थम् आसाद्य गोसहस्रफलं लभेत् । (११।१)

pṛthivyās tīrtham āsādya gosahasraphalaṃ labhet |

11.2११.२

ततः शालूकिनीं गत्वा तीर्थसेवी नराधिप । (११।२)

tataḥ śālūkinīṃ gatvā tīrthasevī narādhipa |

11.3११.३

दशाश्वमेधिके स्नात्वा तद् एव लभते फलम् ॥ (११।३)

daśāśvamedhike snātvā tad eva labhate phalam ||

12.1१२.१

सर्पदर्वीं समासाद्य नागानां तीर्थम् उत्तमम् । (१२।१)

sarpadarvīṃ samāsādya nāgānāṃ tīrtham uttamam |

12.2१२.२

अग्निष्टोमम् अवाप्नोति नागलोकं च विन्दति ॥ (१२।२)

agniṣṭomam avāpnoti nāgalokaṃ ca vindati ||

13.1१३.१

ततो गच्छेत धर्मज्ञ द्वारपालं तरन्तुकम् । (१३।१)

tato gaccheta dharmajña dvārapālaṃ tarantukam |

13.2१३.२

तत्रोष्य रजनीम् एकां गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (१३।२)

tatroṣya rajanīm ekāṃ gosahasraphalaṃ labhet ||

14.1१४.१

ततः पञ्चनदं गत्वा नियतो नियताशनः । (१४।१)

tataḥ pañcanadaṃ gatvā niyato niyatāśanaḥ |

14.2१४.२

कोटितीर्थम् उपस्पृश्य हयमेधफलं लभेत् । (१४।२)

koṭitīrtham upaspṛśya hayamedhaphalaṃ labhet |

14.3१४.३

अश्विनोस् तीर्थम् आसाद्य रूपवान् अभिजायते ॥ (१४।३)

aśvinos tīrtham āsādya rūpavān abhijāyate ||

15.1१५.१

ततो गच्छेत धर्मज्ञ वाराहं तीर्थम् उत्तमम् । (१५।१)

tato gaccheta dharmajña vārāhaṃ tīrtham uttamam |

15.2१५.२

विष्णुर् वाराहरूपेण पूर्वं यत्र स्थितो ऽभवत् । (१५।२)

viṣṇur vārāharūpeṇa pūrvaṃ yatra sthito 'bhavat |

15.3१५.३

तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (१५।३)

tatra snātvā naravyāghra agniṣṭomaphalaṃ labhet ||

16.1१६.१

ततो जयन्त्या राजेन्द्र सोमतीर्थं समाविशेत् । (१६।१)

tato jayantyā rājendra somatīrthaṃ samāviśet |

16.2१६.२

स्नात्वा फलम् अवाप्नोति राजसूयस्य मानवः ॥ (१६।२)

snātvā phalam avāpnoti rājasūyasya mānavaḥ ||

17.1१७.१

एकहंसे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् । (१७।१)

ekahaṃse naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet |

17.2१७.२

कृतशौचं समासाद्य तीर्थसेवी कुरूद्वह । (१७।२)

kṛtaśaucaṃ samāsādya tīrthasevī kurūdvaha |

17.3१७.३

पुण्डरीकम् अवाप्नोति कृतशौचो भवेन् नरः ॥ (१७।३)

puṇḍarīkam avāpnoti kṛtaśauco bhaven naraḥ ||

18.1१८.१

ततो मुञ्जवटं नाम महादेवस्य धीमतः । (१८।१)

tato muñjavaṭaṃ nāma mahādevasya dhīmataḥ |

18.2१८.२

तत्रोष्य रजनीम् एकां गाणपत्यम् अवाप्नुयात् ॥ (१८।२)

tatroṣya rajanīm ekāṃ gāṇapatyam avāpnuyāt ||

19.1१९.१

तत्रैव च महाराज यक्षी लोकपरिश्रुता । (१९।१)

tatraiva ca mahārāja yakṣī lokapariśrutā |

19.2१९.२

तां चाभिगम्य राजेन्द्र पुण्यांल्लोकान् अवाप्नुयात् ॥ (१९।२)

tāṃ cābhigamya rājendra puṇyāṃllokān avāpnuyāt ||

20.1२०.१

कुरुक्षेत्रस्य तद् द्वारं विश्रुतं भरतर्षभ । (२०।१)

kurukṣetrasya tad dvāraṃ viśrutaṃ bharatarṣabha |

20.2२०.२

प्रदक्षिणम् उपावृत्य तीर्थसेवी समाहितः ॥ (२०।२)

pradakṣiṇam upāvṛtya tīrthasevī samāhitaḥ ||

21.1२१.१

संमिते पुष्कराणां च स्नात्वार्च्य पितृदेवताः । (२१।१)

saṃmite puṣkarāṇāṃ ca snātvārcya pitṛdevatāḥ |

21.2२१.२

जामदग्न्येन रामेण आहृते वै महात्मना । (२१।२)

jāmadagnyena rāmeṇa āhṛte vai mahātmanā |

21.3२१.३

कृतकृत्यो भवेद् राजन्न् अश्वमेधं च विन्दति ॥ (२१।३)

kṛtakṛtyo bhaved rājann aśvamedhaṃ ca vindati ||

22.1२२.१

ततो रामह्रदान् गच्छेत् तीर्थसेवी नराधिप । (२२।१)

tato rāmahradān gacchet tīrthasevī narādhipa |

22.2२२.२

यत्र रामेण राजेन्द्र तरसा दीप्ततेजसा । (२२।२)

yatra rāmeṇa rājendra tarasā dīptatejasā |

22.3२२.३

क्षत्रम् उत्साद्य वीर्येण ह्रदाः पञ्च निवेशिताः ॥ (२२।३)

kṣatram utsādya vīryeṇa hradāḥ pañca niveśitāḥ ||

23.1२३.१

पूरयित्वा नरव्याघ्र रुधिरेणेति नः श्रुतम् । (२३।१)

pūrayitvā naravyāghra rudhireṇeti naḥ śrutam |

23.2२३.२

पितरस् तर्पिताः सर्वे तथैव च पितामहाः । (२३।२)

pitaras tarpitāḥ sarve tathaiva ca pitāmahāḥ |

23.3२३.३

ततस् ते पितरः प्रीता रामम् ऊचुर् महीपते ॥ (२३।३)

tatas te pitaraḥ prītā rāmam ūcur mahīpate ||

24.1२४.१

राम राम महाभाग प्रीताः स्म तव भार्गव । (२४।१)

rāma rāma mahābhāga prītāḥ sma tava bhārgava |

24.2२४.२

अनया पितृभक्त्या च विक्रमेण च ते विभो । (२४।२)

anayā pitṛbhaktyā ca vikrameṇa ca te vibho |

24.3२४.३

वरं वृणीष्व भद्रं ते किम् इच्छसि महाद्युते ॥ (२४।३)

varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te kim icchasi mahādyute ||

25.1२५.१

एवम् उक्तः स राजेन्द्र रामः प्रहरतां वरः । (२५।१)

evam uktaḥ sa rājendra rāmaḥ praharatāṃ varaḥ |

25.2२५.२

अब्रवीत् प्राञ्जलिर् वाक्यं पितॄन् स गगने स्थितान् ॥ (२५।२)

abravīt prāñjalir vākyaṃ pitṝn sa gagane sthitān ||

26.1२६.१

भवन्तो यदि मे प्रीता यद्यनुग्राह्यता मयि । (२६।१)

bhavanto yadi me prītā yadyanugrāhyatā mayi |

26.2२६.२

पितृप्रसादाद् इच्छेयं तपसाप्यायनं पुनः ॥ (२६।२)

pitṛprasādād iccheyaṃ tapasāpyāyanaṃ punaḥ ||

27.1२७.१

यच्च रोषाभिभूतेन क्षत्रम् उत्सादितं मया । (२७।१)

yacca roṣābhibhūtena kṣatram utsāditaṃ mayā |

27.2२७.२

ततश् च पापान् मुच्येयं युष्माकं तेजसा ह्यहम् । (२७।२)

tataś ca pāpān mucyeyaṃ yuṣmākaṃ tejasā hyaham |

27.3२७.३

ह्रदाश् च तीर्थभूता मे भवेयुर् भुवि विश्रुताः ॥ (२७।३)

hradāś ca tīrthabhūtā me bhaveyur bhuvi viśrutāḥ ||

28.1२८.१

एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं रामस्य पितरस् तदा । (२८।१)

etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ rāmasya pitaras tadā |

28.2२८.२

प्रत्यूचुः परमप्रीता रामं हर्षसमन्विताः ॥ (२८।२)

pratyūcuḥ paramaprītā rāmaṃ harṣasamanvitāḥ ||

29.1२९.१

तपस् ते वर्धतां भूयः पितृभक्त्या विशेषतः । (२९।१)

tapas te vardhatāṃ bhūyaḥ pitṛbhaktyā viśeṣataḥ |

29.2२९.२

यच्च रोषाभिभूतेन क्षत्रम् उत्सादितं त्वया ॥ (२९।२)

yacca roṣābhibhūtena kṣatram utsāditaṃ tvayā ||

30.1३०.१

ततश् च पापान् मुक्तस् त्वं कर्मभिस् ते च पातिताः । (३०।१)

tataś ca pāpān muktas tvaṃ karmabhis te ca pātitāḥ |

30.2३०.२

ह्रदाश् च तव तीर्थत्वं गमिष्यन्ति न संशयः ॥ (३०।२)

hradāś ca tava tīrthatvaṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ ||

31.1३१.१

ह्रदेष्वेतेषु यः स्नात्वा पितॄन् संतर्पयिष्यति । (३१।१)

hradeṣveteṣu yaḥ snātvā pitṝn saṃtarpayiṣyati |

31.2३१.२

पितरस् तस्य वै प्रीता दास्यन्ति भुवि दुर्लभम् । (३१।२)

pitaras tasya vai prītā dāsyanti bhuvi durlabham |

31.3३१.३

ईप्सितं मनसः कामं स्वर्गलोकं च शाश्वतम् ॥ (३१।३)

īpsitaṃ manasaḥ kāmaṃ svargalokaṃ ca śāśvatam ||

32.1३२.१

एवं दत्त्वा वरान् राजन् रामस्य पितरस् तदा । (३२।१)

evaṃ dattvā varān rājan rāmasya pitaras tadā |

32.2३२.२

आमन्त्र्य भार्गवं प्रीतास् तत्रैवान्तर्दधुस् तदा ॥ (३२।२)

āmantrya bhārgavaṃ prītās tatraivāntardadhus tadā ||

33.1३३.१

एवं रामह्रदाः पुण्या भार्गवस्य महात्मनः । (३३।१)

evaṃ rāmahradāḥ puṇyā bhārgavasya mahātmanaḥ |

33.2३३.२

स्नात्वा ह्रदेषु रामस्य ब्रह्मचारी शुभव्रतः । (३३।२)

snātvā hradeṣu rāmasya brahmacārī śubhavrataḥ |

33.3३३.३

रामम् अभ्यर्च्य राजेन्द्र लभेद् बहु सुवर्णकम् ॥ (३३।३)

rāmam abhyarcya rājendra labhed bahu suvarṇakam ||

34.1३४.१

वंशमूलकम् आसाद्य तीर्थसेवी कुरूद्वह । (३४।१)

vaṃśamūlakam āsādya tīrthasevī kurūdvaha |

34.2३४.२

स्ववंशम् उद्धरेद् राजन् स्नात्वा वै वंशमूलके ॥ (३४।२)

svavaṃśam uddhared rājan snātvā vai vaṃśamūlake ||

35.1३५.१

कायशोधनम् आसाद्य तीर्थं भरतसत्तम । (३५।१)

kāyaśodhanam āsādya tīrthaṃ bharatasattama |

35.2३५.२

शरीरशुद्धिः स्नातस्य तस्मिंस् तीर्थे न संशयः । (३५।२)

śarīraśuddhiḥ snātasya tasmiṃs tīrthe na saṃśayaḥ |

35.3३५.३

शुद्धदेहश्च संयाति शुभांल्लोकान् अनुत्तमान् ॥ (३५।३)

śuddhadehaśca saṃyāti śubhāṃllokān anuttamān ||

36.1३६.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । (३६।१)

tato gaccheta rājendra tīrthaṃ trailokyaviśrutam |

36.2३६.२

लोका यत्रोद्धृताः पूर्वं विष्णुना प्रभविष्णुना ॥ (३६।२)

lokā yatroddhṛtāḥ pūrvaṃ viṣṇunā prabhaviṣṇunā ||

37.1३७.१

लोकोद्धारं समासाद्य तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । (३७।१)

lokoddhāraṃ samāsādya tīrthaṃ trailokyaviśrutam |

37.2३७.२

स्नात्वा तीर्थवरे राजंल्लोकान् उद्धरते स्वकान् । (३७।२)

snātvā tīrthavare rājaṃllokān uddharate svakān |

37.3३७.३

श्रीतीर्थं च समासाद्य विन्दते श्रियम् उत्तमाम् ॥ (३७।३)

śrītīrthaṃ ca samāsādya vindate śriyam uttamām ||

38.1३८.१

कपिलातीर्थम् आसाद्य ब्रह्मचारी समाहितः । (३८।१)

kapilātīrtham āsādya brahmacārī samāhitaḥ |

38.2३८.२

तत्र स्नात्वार्चयित्वा च दैवतानि पितॄंस् तथा । (३८।२)

tatra snātvārcayitvā ca daivatāni pitṝṃs tathā |

38.3३८.३

कपिलानां सहस्रस्य फलं विन्दति मानवः ॥ (३८।३)

kapilānāṃ sahasrasya phalaṃ vindati mānavaḥ ||

39.1३९.१

सूर्यतीर्थं समासाद्य स्नात्वा नियतमानसः । (३९।१)

sūryatīrthaṃ samāsādya snātvā niyatamānasaḥ |

39.2३९.२

अर्चयित्वा पितॄन् देवान् उपवासपरायणः । (३९।२)

arcayitvā pitṝn devān upavāsaparāyaṇaḥ |

39.3३९.३

अग्निष्टोमम् अवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति ॥ (३९।३)

agniṣṭomam avāpnoti sūryalokaṃ ca gacchati ||

40.1४०.१

गवांभवनम् आसाद्य तीर्थसेवी यथाक्रमम् । (४०।१)

gavāṃbhavanam āsādya tīrthasevī yathākramam |

40.2४०.२

तत्राभिषेकं कुर्वाणो गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (४०।२)

tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo gosahasraphalaṃ labhet ||

41.1४१.१

शङ्खिनीं तत्र आसाद्य तीर्थसेवी कुरूद्वह । (४१।१)

śaṅkhinīṃ tatra āsādya tīrthasevī kurūdvaha |

41.2४१.२

देव्यास् तीर्थे नरः स्नात्वा लभते रूपम् उत्तमम् ॥ (४१।२)

devyās tīrthe naraḥ snātvā labhate rūpam uttamam ||

42.1४२.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र द्वारपालम् अरन्तुकम् । (४२।१)

tato gaccheta rājendra dvārapālam arantukam |

42.2४२.२

तस्य तीर्थं सरस्वत्यां यक्षेन्द्रस्य महात्मनः । (४२।२)

tasya tīrthaṃ sarasvatyāṃ yakṣendrasya mahātmanaḥ |

42.3४२.३

तत्र स्नात्वा नरो राजन्न् अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (४२।३)

tatra snātvā naro rājann agniṣṭomaphalaṃ labhet ||

43.1४३.१

ततो गच्छेत धर्मज्ञ ब्रह्मावर्तं नराधिप । (४३।१)

tato gaccheta dharmajña brahmāvartaṃ narādhipa |

43.2४३.२

ब्रह्मावर्ते नरः स्नात्वा ब्रह्मलोकम् अवाप्नुयात् ॥ (४३।२)

brahmāvarte naraḥ snātvā brahmalokam avāpnuyāt ||

44.1४४.१

ततो गच्छेत धर्मज्ञ सुतीर्थकम् अनुत्तमम् । (४४।१)

tato gaccheta dharmajña sutīrthakam anuttamam |

44.2४४.२

यत्र संनिहिता नित्यं पितरो दैवतैः सह ॥ (४४।२)

yatra saṃnihitā nityaṃ pitaro daivataiḥ saha ||

45.1४५.१

तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः । (४५।१)

tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ |

45.2४५.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति पितृलोकं च गच्छति ॥ (४५।२)

aśvamedham avāpnoti pitṛlokaṃ ca gacchati ||

46.1४६.१

ततो ऽम्बुवश्यं धर्मज्ञ समासाद्य यथाक्रमम् । (४६।१)

tato 'mbuvaśyaṃ dharmajña samāsādya yathākramam |

46.2४६.२

कोशेश्वरस्य तीर्थेषु स्नात्वा भरतसत्तम । (४६।२)

kośeśvarasya tīrtheṣu snātvā bharatasattama |

46.3४६.३

सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते ॥ (४६।३)

sarvavyādhivinirmukto brahmaloke mahīyate ||

47.1४७.१

मातृतीर्थं च तत्रैव यत्र स्नातस्य भारत । (४७।१)

mātṛtīrthaṃ ca tatraiva yatra snātasya bhārata |

47.2४७.२

प्रजा विवर्धते राजन्न् अनन्तां चाश्नुते श्रियम् ॥ (४७।२)

prajā vivardhate rājann anantāṃ cāśnute śriyam ||

48.1४८.१

ततः शीतवनं गच्छेन् नियतो नियताशनः । (४८।१)

tataḥ śītavanaṃ gacchen niyato niyatāśanaḥ |

48.2४८.२

तीर्थं तत्र महाराज महद् अन्यत्र दुर्लभम् ॥ (४८।२)

tīrthaṃ tatra mahārāja mahad anyatra durlabham ||

49.1४९.१

पुनाति दर्शनाद् एव दण्डेनैकं नराधिप । (४९।१)

punāti darśanād eva daṇḍenaikaṃ narādhipa |

49.2४९.२

केशान् अभ्युक्ष्य वै तस्मिन् पूतो भवति भारत ॥ (४९।२)

keśān abhyukṣya vai tasmin pūto bhavati bhārata ||

50.1५०.१

तीर्थं तत्र महाराज श्वानलोमापहं स्मृतम् । (५०।१)

tīrthaṃ tatra mahārāja śvānalomāpahaṃ smṛtam |

50.2५०.२

यत्र विप्रा नरव्याघ्र विद्वांसस् तीर्थतत्पराः ॥ (५०।२)

yatra viprā naravyāghra vidvāṃsas tīrthatatparāḥ ||

51.1५१.१

श्वानलोमापनयने तीर्थे भरतसत्तम । (५१।१)

śvānalomāpanayane tīrthe bharatasattama |

51.2५१.२

प्राणायामैर् निर्हरन्ति श्वलोमानि द्विजोत्तमाः ॥ (५१।२)

prāṇāyāmair nirharanti śvalomāni dvijottamāḥ ||

52.1५२.१

पूतात्मानश् च राजेन्द्र प्रयान्ति परमां गतिम् । (५२।१)

pūtātmānaś ca rājendra prayānti paramāṃ gatim |

52.2५२.२

दशाश्वमेधिकं चैव तस्मिंस्तीर्थे महीपते । (५२।२)

daśāśvamedhikaṃ caiva tasmiṃstīrthe mahīpate |

52.3५२.३

तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र गच्छेत परमां गतिम् ॥ (५२।३)

tatra snātvā naravyāghra gaccheta paramāṃ gatim ||

53.1५३.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र मानुषं लोकविश्रुतम् । (५३।१)

tato gaccheta rājendra mānuṣaṃ lokaviśrutam |

53.2५३.२

यत्र कृष्णमृगा राजन् व्याधेन परिपीडिताः । (५३।२)

yatra kṛṣṇamṛgā rājan vyādhena paripīḍitāḥ |

53.3५३.३

अवगाह्य तस्मिन् सरसि मानुषत्वम् उपागताः ॥ (५३।३)

avagāhya tasmin sarasi mānuṣatvam upāgatāḥ ||

54.1५४.१

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः । (५४।१)

tasmiṃstīrthe naraḥ snātvā brahmacārī jitendriyaḥ |

54.2५४.२

सर्वपापविशुद्धात्मा स्वर्गलोके महीयते ॥ (५४।२)

sarvapāpaviśuddhātmā svargaloke mahīyate ||

55.1५५.१

मानुषस्य तु पूर्वेण क्रोशमात्रे महीपते । (५५।१)

mānuṣasya tu pūrveṇa krośamātre mahīpate |

55.2५५.२

आपगा नाम विख्याता नदी सिद्धनिषेविता ॥ (५५।२)

āpagā nāma vikhyātā nadī siddhaniṣevitā ||

56.1५६.१

श्यामाकभोजनं तत्र यः प्रयच्छति मानवः । (५६।१)

śyāmākabhojanaṃ tatra yaḥ prayacchati mānavaḥ |

56.2५६.२

देवान् पितॄंश् च उद्दिश्य तस्य धर्मफलं महत् । (५६।२)

devān pitṝṃś ca uddiśya tasya dharmaphalaṃ mahat |

56.3५६.३

एकस्मिन् भोजिते विप्रे कोटिर् भवति भोजिता ॥ (५६।३)

ekasmin bhojite vipre koṭir bhavati bhojitā ||

57.1५७.१

तत्र स्नात्वार्चयित्वा च दैवतानि पितॄंस् तथा । (५७।१)

tatra snātvārcayitvā ca daivatāni pitṝṃs tathā |

57.2५७.२

उषित्वा रजनीम् एकाम् अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (५७।२)

uṣitvā rajanīm ekām agniṣṭomaphalaṃ labhet ||

58.1५८.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मणः स्थानम् उत्तमम् । (५८।१)

tato gaccheta rājendra brahmaṇaḥ sthānam uttamam |

58.2५८.२

ब्रह्मोदुम्बरम् इत्येव प्रकाशं भुवि भारत ॥ (५८।२)

brahmodumbaram ityeva prakāśaṃ bhuvi bhārata ||

59.1५९.१

तत्र सप्तर्षिकुण्डेषु स्नातस्य कुरुपुंगव । (५९।१)

tatra saptarṣikuṇḍeṣu snātasya kurupuṃgava |

59.2५९.२

केदारे चैव राजेन्द्र कपिष्ठलमहात्मनः ॥ (५९।२)

kedāre caiva rājendra kapiṣṭhalamahātmanaḥ ||

60.1६०.१

ब्रह्माणम् अभिगम्याथ शुचिः प्रयतमानसः । (६०।१)

brahmāṇam abhigamyātha śuciḥ prayatamānasaḥ |

60.2६०.२

सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोकं प्रपद्यते ॥ (६०।२)

sarvapāpaviśuddhātmā brahmalokaṃ prapadyate ||

61.1६१.१

कपिष्ठलस्य केदारं समासाद्य सुदुर्लभम् । (६१।१)

kapiṣṭhalasya kedāraṃ samāsādya sudurlabham |

61.2६१.२

अन्तर्धानम् अवाप्नोति तपसा दग्धकिल्बिषः ॥ (६१।२)

antardhānam avāpnoti tapasā dagdhakilbiṣaḥ ||

62.1६२.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र सरकं लोकविश्रुतम् । (६२।१)

tato gaccheta rājendra sarakaṃ lokaviśrutam |

62.2६२.२

कृष्णपक्षे चतुर्दश्याम् अभिगम्य वृषध्वजम् । (६२।२)

kṛṣṇapakṣe caturdaśyām abhigamya vṛṣadhvajam |

62.3६२.३

लभते सर्वकामान् हि स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (६२।३)

labhate sarvakāmān hi svargalokaṃ ca gacchati ||

63.1६३.१

तिस्रः कोट्यस् तु तीर्थानां सरके कुरुनन्दन । (६३।१)

tisraḥ koṭyas tu tīrthānāṃ sarake kurunandana |

63.2६३.२

रुद्रकोटिस् तथा कूपे ह्रदेषु च महीपते । (६३।२)

rudrakoṭis tathā kūpe hradeṣu ca mahīpate |

63.3६३.३

इलास्पदं च तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम ॥ (६३।३)

ilāspadaṃ ca tatraiva tīrthaṃ bharatasattama ||

64.1६४.१

तत्र स्नात्वार्चयित्वा च पितॄन् देवांश् च भारत । (६४।१)

tatra snātvārcayitvā ca pitṝn devāṃś ca bhārata |

64.2६४.२

न दुर्गतिम् अवाप्नोति वाजपेयं च विन्दति ॥ (६४।२)

na durgatim avāpnoti vājapeyaṃ ca vindati ||

65.1६५.१

किंदाने च नरः स्नात्वा किंजप्ये च महीपते । (६५।१)

kiṃdāne ca naraḥ snātvā kiṃjapye ca mahīpate |

65.2६५.२

अप्रमेयम् अवाप्नोति दानं जप्यं च भारत ॥ (६५।२)

aprameyam avāpnoti dānaṃ japyaṃ ca bhārata ||

66.1६६.१

कलश्यां चाप्युपस्पृश्य श्रद्दधानो जितेन्द्रियः । (६६।१)

kalaśyāṃ cāpyupaspṛśya śraddadhāno jitendriyaḥ |

66.2६६.२

अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (६६।२)

agniṣṭomasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||

67.1६७.१

सरकस्य तु पूर्वेण नारदस्य महात्मनः । (६७।१)

sarakasya tu pūrveṇa nāradasya mahātmanaḥ |

67.2६७.२

तीर्थं कुरुवरश्रेष्ठ अनाजन्मेति विश्रुतम् ॥ (६७।२)

tīrthaṃ kuruvaraśreṣṭha anājanmeti viśrutam ||

68.1६८.१

तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा प्राणांश् चोत्सृज्य भारत । (६८।१)

tatra tīrthe naraḥ snātvā prāṇāṃś cotsṛjya bhārata |

68.2६८.२

नारदेनाभ्यनुज्ञातो लोकान् प्राप्नोति दुर्लभान् ॥ (६८।२)

nāradenābhyanujñāto lokān prāpnoti durlabhān ||

69.1६९.१

शुक्लपक्षे दशम्यां तु पुण्डरीकं समाविशेत् । (६९।१)

śuklapakṣe daśamyāṃ tu puṇḍarīkaṃ samāviśet |

69.2६९.२

तत्र स्नात्वा नरो राजन् पुण्डरीकफलं लभेत् ॥ (६९।२)

tatra snātvā naro rājan puṇḍarīkaphalaṃ labhet ||

70.1७०.१

ततस् त्रिविष्टपं गच्छेत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । (७०।१)

tatas triviṣṭapaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam |

70.2७०.२

तत्र वैतरणी पुण्या नदी पापप्रमोचनी ॥ (७०।२)

tatra vaitaraṇī puṇyā nadī pāpapramocanī ||

71.1७१.१

तत्र स्नात्वार्चयित्वा च शूलपाणिं वृषध्वजम् । (७१।१)

tatra snātvārcayitvā ca śūlapāṇiṃ vṛṣadhvajam |

71.2७१.२

सर्वपापविशुद्धात्मा गच्छेत परमां गतिम् ॥ (७१।२)

sarvapāpaviśuddhātmā gaccheta paramāṃ gatim ||

72.1७२.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र फलकीवनम् उत्तमम् । (७२।१)

tato gaccheta rājendra phalakīvanam uttamam |

72.2७२.२

यत्र देवाः सदा राजन् फलकीवनम् आश्रिताः । (७२।२)

yatra devāḥ sadā rājan phalakīvanam āśritāḥ |

72.3७२.३

तपश्चरन्ति विपुलं बहुवर्षसहस्रकम् ॥ (७२।३)

tapaścaranti vipulaṃ bahuvarṣasahasrakam ||

73.1७३.१

दृषद्वत्यां नरः स्नात्वा तर्पयित्वा च देवताः । (७३।१)

dṛṣadvatyāṃ naraḥ snātvā tarpayitvā ca devatāḥ |

73.2७३.२

अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं विन्दति भारत ॥ (७३।२)

agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ vindati bhārata ||

74.1७४.१

तीर्थे च सर्वदेवानां स्नात्वा भरतसत्तम । (७४।१)

tīrthe ca sarvadevānāṃ snātvā bharatasattama |

74.2७४.२

गोसहस्रस्य राजेन्द्र फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (७४।२)

gosahasrasya rājendra phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||

75.1७५.१

पाणिखाते नरः स्नात्वा तर्पयित्वा च देवताः । (७५।१)

pāṇikhāte naraḥ snātvā tarpayitvā ca devatāḥ |

75.2७५.२

राजसूयम् अवाप्नोति ऋषिलोकं च गच्छति ॥ (७५।२)

rājasūyam avāpnoti ṛṣilokaṃ ca gacchati ||

76.1७६.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र मिश्रकं तीर्थम् उत्तमम् । (७६।१)

tato gaccheta rājendra miśrakaṃ tīrtham uttamam |

76.2७६.२

तत्र तीर्थानि राजेन्द्र मिश्रितानि महात्मना ॥ (७६।२)

tatra tīrthāni rājendra miśritāni mahātmanā ||

77.1७७.१

व्यासेन नृपशार्दूल द्विजार्थम् इति नः श्रुतम् । (७७।१)

vyāsena nṛpaśārdūla dvijārtham iti naḥ śrutam |

77.2७७.२

सर्वतीर्थेषु स स्नाति मिश्रके स्नाति यो नरः ॥ (७७।२)

sarvatīrtheṣu sa snāti miśrake snāti yo naraḥ ||

78.1७८.१

ततो व्यासवनं गच्छेन् नियतो नियताशनः । (७८।१)

tato vyāsavanaṃ gacchen niyato niyatāśanaḥ |

78.2७८.२

मनोजवे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (७८।२)

manojave naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet ||

79.1७९.१

गत्वा मधुवटीं चापि देव्यास् तीर्थं नरः शुचिः । (७९।१)

gatvā madhuvaṭīṃ cāpi devyās tīrthaṃ naraḥ śuciḥ |

79.2७९.२

तत्र स्नात्वार्चयेद् देवान् पितॄंश् च प्रयतः शुचिः । (७९।२)

tatra snātvārcayed devān pitṝṃś ca prayataḥ śuciḥ |

79.3७९.३

स देव्या समनुज्ञातो गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (७९।३)

sa devyā samanujñāto gosahasraphalaṃ labhet ||

80.1८०.१

कौशिक्याः संगमे यस् तु दृषद्वत्याश् च भारत । (८०।१)

kauśikyāḥ saṃgame yas tu dṛṣadvatyāś ca bhārata |

80.2८०.२

स्नाति वै नियताहारः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (८०।२)

snāti vai niyatāhāraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate ||

81.1८१.१

ततो व्यासस्थली नाम यत्र व्यासेन धीमता । (८१।१)

tato vyāsasthalī nāma yatra vyāsena dhīmatā |

81.2८१.२

पुत्रशोकाभितप्तेन देहत्यागार्थनिश्चयः ॥ (८१।२)

putraśokābhitaptena dehatyāgārthaniścayaḥ ||

82.1८२.१

कृतो देवैश् च राजेन्द्र पुनर् उत्थापितस् तदा । (८२।१)

kṛto devaiś ca rājendra punar utthāpitas tadā |

82.2८२.२

अभिगम्य स्थलीं तस्य गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (८२।२)

abhigamya sthalīṃ tasya gosahasraphalaṃ labhet ||

83.1८३.१

किंदत्तं कूपम् आसाद्य तिलप्रस्थं प्रदाय च । (८३।१)

kiṃdattaṃ kūpam āsādya tilaprasthaṃ pradāya ca |

83.2८३.२

गच्छेत परमां सिद्धिम् ऋणैर् मुक्तः कुरूद्वह ॥ (८३।२)

gaccheta paramāṃ siddhim ṛṇair muktaḥ kurūdvaha ||

84.1८४.१

अहश् च सुदिनं चैव द्वे तीर्थे च सुदुर्लभे । (८४।१)

ahaś ca sudinaṃ caiva dve tīrthe ca sudurlabhe |

84.2८४.२

तयोः स्नात्वा नरव्याघ्र सूर्यलोकम् अवाप्नुयात् ॥ (८४।२)

tayoḥ snātvā naravyāghra sūryalokam avāpnuyāt ||

85.1८५.१

मृगधूमं ततो गच्छेत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । (८५।१)

mṛgadhūmaṃ tato gacchet triṣu lokeṣu viśrutam |

85.2८५.२

तत्र गङ्गाह्रदे स्नात्वा समभ्यर्च्य च मानवः । (८५।२)

tatra gaṅgāhrade snātvā samabhyarcya ca mānavaḥ |

85.3८५.३

शूलपाणिं महादेवम् अश्वमेधफलं लभेत् ॥ (८५।३)

śūlapāṇiṃ mahādevam aśvamedhaphalaṃ labhet ||

86.1८६.१

देवतीर्थे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् । (८६।१)

devatīrthe naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet |

86.2८६.२

अथ वामनकं गच्छेत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ (८६।२)

atha vāmanakaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam ||

87.1८७.१

तत्र विष्णुपदे स्नात्वा अर्चयित्वा च वामनम् । (८७।१)

tatra viṣṇupade snātvā arcayitvā ca vāmanam |

87.2८७.२

सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकम् अवाप्नुयात् ॥ (८७।२)

sarvapāpaviśuddhātmā viṣṇulokam avāpnuyāt ||

88.1८८.१

कुलम्पुने नरः स्नात्वा पुनाति स्वकुलं नरः । (८८।१)

kulampune naraḥ snātvā punāti svakulaṃ naraḥ |

88.2८८.२

पवनस्य ह्रदं गत्वा मरुतां तीर्थम् उत्तमम् । (८८।२)

pavanasya hradaṃ gatvā marutāṃ tīrtham uttamam |

88.3८८.३

तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र वायुलोके महीयते ॥ (८८।३)

tatra snātvā naravyāghra vāyuloke mahīyate ||

89.1८९.१

अमराणां ह्रदे स्नात्वा अमरेषु नराधिप । (८९।१)

amarāṇāṃ hrade snātvā amareṣu narādhipa |

89.2८९.२

अमराणां प्रभावेन स्वर्गलोके महीयते ॥ (८९।२)

amarāṇāṃ prabhāvena svargaloke mahīyate ||

90.1९०.१

शालिहोत्रस्य राजेन्द्र शालिशूर्पे यथाविधि । (९०।१)

śālihotrasya rājendra śāliśūrpe yathāvidhi |

90.2९०.२

स्नात्वा नरवरश्रेष्ठ गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (९०।२)

snātvā naravaraśreṣṭha gosahasraphalaṃ labhet ||

91.1९१.१

श्रीकुञ्जं च सरस्वत्यां तीर्थं भरतसत्तम । (९१।१)

śrīkuñjaṃ ca sarasvatyāṃ tīrthaṃ bharatasattama |

91.2९१.२

तत्र स्नात्वा नरो राजन्न् अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (९१।२)

tatra snātvā naro rājann agniṣṭomaphalaṃ labhet ||

92.1९२.१

ततो नैमिषकुञ्जं च समासाद्य कुरूद्वह । (९२।१)

tato naimiṣakuñjaṃ ca samāsādya kurūdvaha |

92.2९२.२

ऋषयः किल राजेन्द्र नैमिषेयास् तपोधनाः । (९२।२)

ṛṣayaḥ kila rājendra naimiṣeyās tapodhanāḥ |

92.3९२.३

तीर्थयात्रां पुरस्कृत्य कुरुक्षेत्रं गताः पुरा ॥ (९२।३)

tīrthayātrāṃ puraskṛtya kurukṣetraṃ gatāḥ purā ||

93.1९३.१

ततः कुञ्जः सरस्वत्यां कृतो भरतसत्तम । (९३।१)

tataḥ kuñjaḥ sarasvatyāṃ kṛto bharatasattama |

93.2९३.२

ऋषीणाम् अवकाशः स्याद् यथा तुष्टिकरो महान् ॥ (९३।२)

ṛṣīṇām avakāśaḥ syād yathā tuṣṭikaro mahān ||

94.1९४.१

तस्मिन् कुञ्जे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् । (९४।१)

tasmin kuñje naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet |

94.2९४.२

कन्यातीर्थे नरः स्नात्वा अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (९४।२)

kanyātīrthe naraḥ snātvā agniṣṭomaphalaṃ labhet ||

95.1९५.१

ततो गच्छेन् नरव्याघ्र ब्रह्मणः स्थानम् उत्तमम् । (९५।१)

tato gacchen naravyāghra brahmaṇaḥ sthānam uttamam |

95.2९५.२

तत्र वर्णावरः स्नात्वा ब्राह्मण्यं लभते नरः । (९५।२)

tatra varṇāvaraḥ snātvā brāhmaṇyaṃ labhate naraḥ |

95.3९५.३

ब्राह्मणश् च विशुद्धात्मा गच्छेत परमां गतिम् ॥ (९५।३)

brāhmaṇaś ca viśuddhātmā gaccheta paramāṃ gatim ||

96.1९६.१

ततो गच्छेन् नरश्रेष्ठ सोमतीर्थम् अनुत्तमम् । (९६।१)

tato gacchen naraśreṣṭha somatīrtham anuttamam |

96.2९६.२

तत्र स्नात्वा नरो राजन् सोमलोकम् अवाप्नुयात् ॥ (९६।२)

tatra snātvā naro rājan somalokam avāpnuyāt ||

97.1९७.१

सप्तसारस्वतं तीर्थं ततो गच्छेन् नराधिप । (९७।१)

saptasārasvataṃ tīrthaṃ tato gacchen narādhipa |

97.2९७.२

यत्र मङ्कणकः सिद्धो महर्षिर् लोकविश्रुतः ॥ (९७।२)

yatra maṅkaṇakaḥ siddho maharṣir lokaviśrutaḥ ||

98.1९८.१

पुरा मङ्कणको राजन् कुशाग्रेणेति नः श्रुतम् । (९८।१)

purā maṅkaṇako rājan kuśāgreṇeti naḥ śrutam |

98.2९८.२

क्षतः किल करे राजंस् तस्य शाकरसो ऽस्रवत् ॥ (९८।२)

kṣataḥ kila kare rājaṃs tasya śākaraso 'sravat ||

99.1९९.१

स वै शाकरसं दृष्ट्वा हर्षाविष्टो महातपाः । (९९।१)

sa vai śākarasaṃ dṛṣṭvā harṣāviṣṭo mahātapāḥ |

99.2९९.२

प्रनृत्तः किल विप्रर्षिर् विस्मयोत्फुल्ललोचनः ॥ (९९।२)

pranṛttaḥ kila viprarṣir vismayotphullalocanaḥ ||

100.1१००.१

ततस् तस्मिन् प्रनृत्ते वै स्थावरं जङ्गमं च यत् । (१००।१)

tatas tasmin pranṛtte vai sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca yat |

100.2१००.२

प्रनृत्तम् उभयं वीर तेजसा तस्य मोहितम् ॥ (१००।२)

pranṛttam ubhayaṃ vīra tejasā tasya mohitam ||

101.1१०१.१

ब्रह्मादिभिः सुरै राजन्न् ऋषिभिश् च तपोधनैः । (१०१।१)

brahmādibhiḥ surai rājann ṛṣibhiś ca tapodhanaiḥ |

101.2१०१.२

विज्ञप्तो वै महादेव ऋषेर् अर्थे नराधिप । (१०१।२)

vijñapto vai mahādeva ṛṣer arthe narādhipa |

101.3१०१.३

नायं नृत्येद् यथा देव तथा त्वं कर्तुम् अर्हसि ॥ (१०१।३)

nāyaṃ nṛtyed yathā deva tathā tvaṃ kartum arhasi ||

102.1१०२.१

ततः प्रनृत्तम् आसाद्य हर्षाविष्टेन चेतसा । (१०२।१)

tataḥ pranṛttam āsādya harṣāviṣṭena cetasā |

102.2१०२.२

सुराणां हितकामार्थम् ऋषिं देवो ऽभ्यभाषत ॥ (१०२।२)

surāṇāṃ hitakāmārtham ṛṣiṃ devo 'bhyabhāṣata ||

103.1१०३.१

अहो महर्षे धर्मज्ञ किमर्थं नृत्यते भवान् । (१०३।१)

aho maharṣe dharmajña kimarthaṃ nṛtyate bhavān |

103.2१०३.२

हर्षस्थानं किमर्थं वा तवाद्य मुनिपुंगव ॥ (१०३।२)

harṣasthānaṃ kimarthaṃ vā tavādya munipuṃgava ||

104.1१०४.१

ऋषिर् उवाच । (१०४।१)

ṛṣir uvāca

104.2१०४.२

किं न पश्यसि मे देव कराच्छाकरसं स्रुतम् । (१०४।२)

kiṃ na paśyasi me deva karācchākarasaṃ srutam |

104.3१०४.३

यं दृष्ट्वाहं प्रनृत्तो वै हर्षेण महतान्वितः ॥ (१०४।३)

yaṃ dṛṣṭvāhaṃ pranṛtto vai harṣeṇa mahatānvitaḥ ||

105.1१०५.१

पुलस्त्य उवाच । (१०५।१)

pulastya uvāca

105.2१०५.२

तं प्रहस्याब्रवीद् देवो मुनिं रागेण मोहितम् । (१०५।२)

taṃ prahasyābravīd devo muniṃ rāgeṇa mohitam |

105.3१०५.३

अहं वै विस्मयं विप्र न गच्छामीति पश्य माम् ॥ (१०५।३)

ahaṃ vai vismayaṃ vipra na gacchāmīti paśya mām ||

106.1१०६.१

एवम् उक्त्वा नरश्रेष्ठ महादेवेन धीमता । (१०६।१)

evam uktvā naraśreṣṭha mahādevena dhīmatā |

106.2१०६.२

अङ्गुल्यग्रेण राजेन्द्र स्वाङ्गुष्ठस् ताडितो ऽनघ ॥ (१०६।२)

aṅgulyagreṇa rājendra svāṅguṣṭhas tāḍito 'nagha ||

107.1१०७.१

ततो भस्म क्षताद् राजन् निर्गतं हिमसंनिभम् । (१०७।१)

tato bhasma kṣatād rājan nirgataṃ himasaṃnibham |

107.2१०७.२

तद् दृष्ट्वा व्रीडितो राजन् स मुनिः पादयोर् गतः ॥ (१०७।२)

tad dṛṣṭvā vrīḍito rājan sa muniḥ pādayor gataḥ ||

108.1१०८.१

नान्यं देवम् अहं मन्ये रुद्रात् परतरं महत् । (१०८।१)

nānyaṃ devam ahaṃ manye rudrāt parataraṃ mahat |

108.2१०८.२

सुरासुरस्य जगतो गतिस् त्वम् असि शूलधृक् ॥ (१०८।२)

surāsurasya jagato gatis tvam asi śūladhṛk ||

109.1१०९.१

त्वया सृष्टम् इदं विश्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । (१०९।१)

tvayā sṛṣṭam idaṃ viśvaṃ trailokyaṃ sacarācaram |

109.2१०९.२

त्वाम् एव भगवन् सर्वे प्रविशन्ति युगक्षये ॥ (१०९।२)

tvām eva bhagavan sarve praviśanti yugakṣaye ||

110.1११०.१

देवैर् अपि न शक्यस् त्वं परिज्ञातुं कुतो मया । (११०।१)

devair api na śakyas tvaṃ parijñātuṃ kuto mayā |

110.2११०.२

त्वयि सर्वे च दृश्यन्ते सुरा ब्रह्मादयो ऽनघ ॥ (११०।२)

tvayi sarve ca dṛśyante surā brahmādayo 'nagha ||

111.1१११.१

सर्वस् त्वम् असि लोकानां कर्ता कारयिता च ह । (१११।१)

sarvas tvam asi lokānāṃ kartā kārayitā ca ha |

111.2१११.२

त्वत्प्रसादात् सुराः सर्वे मोदन्तीहाकुतोभयाः । (१११।२)

tvatprasādāt surāḥ sarve modantīhākutobhayāḥ |

111.3१११.३

एवं स्तुत्वा महादेवं स ऋषिः प्रणतो ऽभवत् ॥ (१११।३)

evaṃ stutvā mahādevaṃ sa ṛṣiḥ praṇato 'bhavat ||

112.1११२.१

ऋषिर् उवाच । (११२।१)

ṛṣir uvāca

112.2११२.२

त्वत्प्रसादान् महादेव तपो मे न क्षरेत वै । (११२।२)

tvatprasādān mahādeva tapo me na kṣareta vai |

112.3११२.३

पुलस्त्य उवाच । (११२।३)

pulastya uvāca

112.4११२.४

ततो देवः प्रहृष्टात्मा ब्रह्मर्षिम् इदम् अब्रवीत् । (११२।४)

tato devaḥ prahṛṣṭātmā brahmarṣim idam abravīt |

112.5११२.५

तपस् ते वर्धतां विप्र मत्प्रसादात् सहस्रधा ॥ (११२।५)

tapas te vardhatāṃ vipra matprasādāt sahasradhā ||

113.1११३.१

आश्रमे चेह वत्स्यामि त्वया सार्धं महामुने । (११३।१)

āśrame ceha vatsyāmi tvayā sārdhaṃ mahāmune |

113.2११३.२

सप्तसारस्वते स्नात्वा अर्चयिष्यन्ति ये तु माम् ॥ (११३।२)

saptasārasvate snātvā arcayiṣyanti ye tu mām ||

114.1११४.१

न तेषां दुर्लभं किंचिद् इह लोके परत्र च । (११४।१)

na teṣāṃ durlabhaṃ kiṃcid iha loke paratra ca |

114.2११४.२

सारस्वतं च ते लोकं गमिष्यन्ति न संशयः ॥ (११४।२)

sārasvataṃ ca te lokaṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ ||

115.1११५.१

ततस् त्वौशनसं गच्छेत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । (११५।१)

tatas tvauśanasaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam |

115.2११५.२

यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश् च तपोधनाः ॥ (११५।२)

yatra brahmādayo devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ ||

116.1११६.१

कार्त्तिकेयश्च भगवांस् त्रिसंध्यं किल भारत । (११६।१)

kārttikeyaśca bhagavāṃs trisaṃdhyaṃ kila bhārata |

116.2११६.२

सांनिध्यम् अकरोत् तत्र भार्गवप्रियकाम्यया ॥ (११६।२)

sāṃnidhyam akarot tatra bhārgavapriyakāmyayā ||

117.1११७.१

कपालमोचनं तीर्थं सर्वपापप्रमोचनम् । (११७।१)

kapālamocanaṃ tīrthaṃ sarvapāpapramocanam |

117.2११७.२

तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (११७।२)

tatra snātvā naravyāghra sarvapāpaiḥ pramucyate ||

118.1११८.१

अग्नितीर्थं ततो गच्छेत् तत्र स्नात्वा नरर्षभ । (११८।१)

agnitīrthaṃ tato gacchet tatra snātvā nararṣabha |

118.2११८.२

अग्निलोकम् अवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (११८।२)

agnilokam avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||

119.1११९.१

विश्वामित्रस्य तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम । (११९।१)

viśvāmitrasya tatraiva tīrthaṃ bharatasattama |

119.2११९.२

तत्र स्नात्वा महाराज ब्राह्मण्यम् अभिजायते ॥ (११९।२)

tatra snātvā mahārāja brāhmaṇyam abhijāyate ||

120.1१२०.१

ब्रह्मयोनिं समासाद्य शुचिः प्रयतमानसः । (१२०।१)

brahmayoniṃ samāsādya śuciḥ prayatamānasaḥ |

120.2१२०.२

तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र ब्रह्मलोकं प्रपद्यते । (१२०।२)

tatra snātvā naravyāghra brahmalokaṃ prapadyate |

120.3१२०.३

पुनात्य् आसप्तमं चैव कुलं नास्त्यत्र संशयः ॥ (१२०।३)

punāty āsaptamaṃ caiva kulaṃ nāstyatra saṃśayaḥ ||

121.1१२१.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । (१२१।१)

tato gaccheta rājendra tīrthaṃ trailokyaviśrutam |

121.2१२१.२

पृथूदकम् इति ख्यातं कार्त्तिकेयस्य वै नृप । (१२१।२)

pṛthūdakam iti khyātaṃ kārttikeyasya vai nṛpa |

121.3१२१.३

तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः ॥ (१२१।३)

tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ ||

122.1१२२.१

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि स्त्रिया वा पुरुषेण वा । (१२२।१)

ajñānājjñānato vāpi striyā vā puruṣeṇa vā |

122.2१२२.२

यत् किंचिद् अशुभं कर्म कृतं मानुषबुद्धिना ॥ (१२२।२)

yat kiṃcid aśubhaṃ karma kṛtaṃ mānuṣabuddhinā ||

123.1१२३.१

तत् सर्वं नश्यते तस्य स्नातमात्रस्य भारत । (१२३।१)

tat sarvaṃ naśyate tasya snātamātrasya bhārata |

123.2१२३.२

अश्वमेधफलं चापि स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (१२३।२)

aśvamedhaphalaṃ cāpi svargalokaṃ ca gacchati ||

124.1१२४.१

पुण्यम् आहुः कुरुक्षेत्रं कुरुक्षेत्रात् सरस्वतीम् । (१२४।१)

puṇyam āhuḥ kurukṣetraṃ kurukṣetrāt sarasvatīm |

124.2१२४.२

सरस्वत्याश् च तीर्थानि तीर्थेभ्यश्च पृथूदकम् ॥ (१२४।२)

sarasvatyāś ca tīrthāni tīrthebhyaśca pṛthūdakam ||

125.1१२५.१

उत्तमे सर्वतीर्थानां यस् त्यजेद् आत्मनस् तनुम् । (१२५।१)

uttame sarvatīrthānāṃ yas tyajed ātmanas tanum |

125.2१२५.२

पृथूदके जप्यपरो नैनं श्वोमरणं तपेत् ॥ (१२५।२)

pṛthūdake japyaparo nainaṃ śvomaraṇaṃ tapet ||

126.1१२६.१

गीतं सनत्कुमारेण व्यासेन च महात्मना । (१२६।१)

gītaṃ sanatkumāreṇa vyāsena ca mahātmanā |

126.2१२६.२

वेदे च नियतं राजन् अभिगच्छेत् पृथूदकम् ॥ (१२६।२)

vede ca niyataṃ rājan abhigacchet pṛthūdakam ||

127.1१२७.१

पृथूदकात् पुण्यतमं नान्यत् तीर्थं नरोत्तम । (१२७।१)

pṛthūdakāt puṇyatamaṃ nānyat tīrthaṃ narottama |

127.2१२७.२

एतन् मेध्यं पवित्रं च पावनं च न संशयः ॥ (१२७।२)

etan medhyaṃ pavitraṃ ca pāvanaṃ ca na saṃśayaḥ ||

128.1१२८.१

तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति अपि पापकृतो जनाः । (१२८।१)

tatra snātvā divaṃ yānti api pāpakṛto janāḥ |

128.2१२८.२

पृथूदके नरश्रेष्ठ प्राहुर् एवं मनीषिणः ॥ (१२८।२)

pṛthūdake naraśreṣṭha prāhur evaṃ manīṣiṇaḥ ||

129.1१२९.१

मधुस्रवं च तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम । (१२९।१)

madhusravaṃ ca tatraiva tīrthaṃ bharatasattama |

129.2१२९.२

तत्र स्नात्वा नरो राजन् गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (१२९।२)

tatra snātvā naro rājan gosahasraphalaṃ labhet ||

130.1१३०.१

ततो गच्छेन्नरश्रेष्ठ तीर्थं देव्या यथाक्रमम् । (१३०।१)

tato gacchennaraśreṣṭha tīrthaṃ devyā yathākramam |

130.2१३०.२

सरस्वत्यारुणायाश्च संगमं लोकविश्रुतम् ॥ (१३०।२)

sarasvatyāruṇāyāśca saṃgamaṃ lokaviśrutam ||

131.1१३१.१

त्रिरात्रोपोषितः स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया । (१३१।१)

trirātropoṣitaḥ snātvā mucyate brahmahatyayā |

131.2१३१.२

अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं विन्दति मानवः ॥ (१३१।२)

agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ vindati mānavaḥ ||

132.1१३२.१

आसप्तमं कुलं चैव पुनाति भरतर्षभ । (१३२।१)

āsaptamaṃ kulaṃ caiva punāti bharatarṣabha |

132.2१३२.२

अवतीर्णं च तत्रैव तीर्थं कुरुकुलोद्वह । (१३२।२)

avatīrṇaṃ ca tatraiva tīrthaṃ kurukulodvaha |

132.3१३२.३

विप्राणाम् अनुकम्पार्थं दर्भिणा निर्मितं पुरा ॥ (१३२।३)

viprāṇām anukampārthaṃ darbhiṇā nirmitaṃ purā ||

133.1१३३.१

व्रतोपनयनाभ्यां वा उपवासेन वा द्विजः । (१३३।१)

vratopanayanābhyāṃ vā upavāsena vā dvijaḥ |

133.2१३३.२

क्रियामन्त्रैश् च संयुक्तो ब्राह्मणः स्यान्न संशयः ॥ (१३३।२)

kriyāmantraiś ca saṃyukto brāhmaṇaḥ syānna saṃśayaḥ ||

134.1१३४.१

क्रियामन्त्रविहीनो ऽपि तत्र स्नात्वा नरर्षभ । (१३४।१)

kriyāmantravihīno 'pi tatra snātvā nararṣabha |

134.2१३४.२

चीर्णव्रतो भवेद् विप्रो दृष्टम् एतत् पुरातने ॥ (१३४।२)

cīrṇavrato bhaved vipro dṛṣṭam etat purātane ||

135.1१३५.१

समुद्राश्चापि चत्वारः समानीताश् च दर्भिणा । (१३५।१)

samudrāścāpi catvāraḥ samānītāś ca darbhiṇā |

135.2१३५.२

येषु स्नातो नरव्याघ्र न दुर्गतिम् अवाप्नुयात् । (१३५।२)

yeṣu snāto naravyāghra na durgatim avāpnuyāt |

135.3१३५.३

फलानि गोसहस्राणां चतुर्णां विन्दते च सः ॥ (१३५।३)

phalāni gosahasrāṇāṃ caturṇāṃ vindate ca saḥ ||

136.1१३६.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं शतसहस्रकम् । (१३६।१)

tato gaccheta rājendra tīrthaṃ śatasahasrakam |

136.2१३६.२

साहस्रकं च तत्रैव द्वे तीर्थे लोकविश्रुते ॥ (१३६।२)

sāhasrakaṃ ca tatraiva dve tīrthe lokaviśrute ||

137.1१३७.१

उभयोर् हि नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् । (१३७।१)

ubhayor hi naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet |

137.2१३७.२

दानं वाप्युपवासो वा सहस्रगुणितं भवेत् ॥ (१३७।२)

dānaṃ vāpyupavāso vā sahasraguṇitaṃ bhavet ||

138.1१३८.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र रेणुकातीर्थम् उत्तमम् । (१३८।१)

tato gaccheta rājendra reṇukātīrtham uttamam |

138.2१३८.२

तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः । (१३८।२)

tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ |

138.3१३८.३

स्रवपापविशुद्धात्मा अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (१३८।३)

sravapāpaviśuddhātmā agniṣṭomaphalaṃ labhet ||

139.1१३९.१

विमोचनम् उपस्पृश्य जितमन्युर् जितेन्द्रियः । (१३९।१)

vimocanam upaspṛśya jitamanyur jitendriyaḥ |

139.2१३९.२

प्रतिग्रहकृतैर् दोषैः सर्वैः स परिमुच्यते ॥ (१३९।२)

pratigrahakṛtair doṣaiḥ sarvaiḥ sa parimucyate ||

140.1१४०.१

ततः पञ्चवटं गत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः । (१४०।१)

tataḥ pañcavaṭaṃ gatvā brahmacārī jitendriyaḥ |

140.2१४०.२

पुण्येन महता युक्तः सतां लोके महीयते ॥ (१४०।२)

puṇyena mahatā yuktaḥ satāṃ loke mahīyate ||

141.1१४१.१

यत्र योगेश्वरः स्थाणुः स्वयम् एव वृषध्वजः । (१४१।१)

yatra yogeśvaraḥ sthāṇuḥ svayam eva vṛṣadhvajaḥ |

141.2१४१.२

तम् अर्चयित्वा देवेशं गमनाद् एव सिध्यति ॥ (१४१।२)

tam arcayitvā deveśaṃ gamanād eva sidhyati ||

142.1१४२.१

औजसं वरुणं तीर्थं दीप्यते स्वेन तेजसा । (१४२।१)

aujasaṃ varuṇaṃ tīrthaṃ dīpyate svena tejasā |

142.2१४२.२

यत्र ब्रह्मादिभिर् देवैर् ऋषिभिश् च तपोधनैः । (१४२।२)

yatra brahmādibhir devair ṛṣibhiś ca tapodhanaiḥ |

142.3१४२.३

सेनापत्येन देवानाम् अभिषिक्तो गुहस् तदा ॥ (१४२।३)

senāpatyena devānām abhiṣikto guhas tadā ||

143.1१४३.१

औजसस्य तु पूर्वेण कुरुतीर्थं कुरूद्वह । (१४३।१)

aujasasya tu pūrveṇa kurutīrthaṃ kurūdvaha |

143.2१४३.२

कुरुतीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः । (१४३।२)

kurutīrthe naraḥ snātvā brahmacārī jitendriyaḥ |

143.3१४३.३

सर्वपापविशुद्धात्मा कुरुलोकं प्रपद्यते ॥ (१४३।३)

sarvapāpaviśuddhātmā kurulokaṃ prapadyate ||

144.1१४४.१

स्वर्गद्वारं ततो गच्छेन् नियतो नियताशनः । (१४४।१)

svargadvāraṃ tato gacchen niyato niyatāśanaḥ |

144.2१४४.२

स्वर्गलोकम् अवाप्नोति ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ (१४४।२)

svargalokam avāpnoti brahmalokaṃ ca gacchati ||

145.1१४५.१

ततो गच्छेद् अनरकं तीर्थसेवी नराधिप । (१४५।१)

tato gacched anarakaṃ tīrthasevī narādhipa |

145.2१४५.२

तत्र स्नात्वा नरो राजन् न दुर्गतिम् अवाप्नुयात् ॥ (१४५।२)

tatra snātvā naro rājan na durgatim avāpnuyāt ||

146.1१४६.१

तत्र ब्रह्मा स्वयं नित्यं देवैः सह महीपते । (१४६।१)

tatra brahmā svayaṃ nityaṃ devaiḥ saha mahīpate |

146.2१४६.२

अन्वास्यते नरश्रेष्ठ नारायणपुरोगमैः ॥ (१४६।२)

anvāsyate naraśreṣṭha nārāyaṇapurogamaiḥ ||

147.1१४७.१

सांनिध्यं चैव राजेन्द्र रुद्रपत्न्याः कुरूद्वह । (१४७।१)

sāṃnidhyaṃ caiva rājendra rudrapatnyāḥ kurūdvaha |

147.2१४७.२

अभिगम्य च तां देवीं न दुर्गतिम् अवाप्नुयात् ॥ (१४७।२)

abhigamya ca tāṃ devīṃ na durgatim avāpnuyāt ||

148.1१४८.१

तत्रैव च महाराज विश्वेश्वरम् उमापतिम् । (१४८।१)

tatraiva ca mahārāja viśveśvaram umāpatim |

148.2१४८.२

अभिगम्य महादेवं मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ (१४८।२)

abhigamya mahādevaṃ mucyate sarvakilbiṣaiḥ ||

149.1१४९.१

नारायणं चाभिगम्य पद्मनाभम् अरिंदमम् । (१४९।१)

nārāyaṇaṃ cābhigamya padmanābham ariṃdamam |

149.2१४९.२

शोभमानो महाराज विष्णुलोकं प्रपद्यते ॥ (१४९।२)

śobhamāno mahārāja viṣṇulokaṃ prapadyate ||

150.1१५०.१

तीर्थे तु सर्वदेवानां स्नातः स पुरुषर्षभ । (१५०।१)

tīrthe tu sarvadevānāṃ snātaḥ sa puruṣarṣabha |

150.2१५०.२

सर्वदुःखैः परित्यक्तो द्योतते शशिवत् सदा ॥ (१५०।२)

sarvaduḥkhaiḥ parityakto dyotate śaśivat sadā ||

151.1१५१.१

ततः स्वस्तिपुरं गच्छेत् तीर्थसेवी नराधिप । (१५१।१)

tataḥ svastipuraṃ gacchet tīrthasevī narādhipa |

151.2१५१.२

पावनं तीर्थम् आसाद्य तर्पयेत् पितृदेवताः । (१५१।२)

pāvanaṃ tīrtham āsādya tarpayet pitṛdevatāḥ |

151.3१५१.३

अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (१५१।३)

agniṣṭomasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||

152.1१५२.१

गङ्गाह्रदश् च तत्रैव कूपश् च भरतर्षभ । (१५२।१)

gaṅgāhradaś ca tatraiva kūpaś ca bharatarṣabha |

152.2१५२.२

तिस्रः कोट्यस् तु तीर्थानां तस्मिन् कूपे महीपते । (१५२।२)

tisraḥ koṭyas tu tīrthānāṃ tasmin kūpe mahīpate |

152.3१५२.३

तत्र स्नात्वा नरो राजन् स्वर्गलोकं प्रपद्यते ॥ (१५२।३)

tatra snātvā naro rājan svargalokaṃ prapadyate ||

153.1१५३.१

आपगायां नरः स्नात्वा अर्चयित्वा महेश्वरम् । (१५३।१)

āpagāyāṃ naraḥ snātvā arcayitvā maheśvaram |

153.2१५३.२

गाणपत्यम् अवाप्नोति कुलं चोद्धरते स्वकम् ॥ (१५३।२)

gāṇapatyam avāpnoti kulaṃ coddharate svakam ||

154.1१५४.१

ततः स्थाणुवटं गच्छेत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । (१५४।१)

tataḥ sthāṇuvaṭaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam |

154.2१५४.२

तत्र स्नात्वा स्थितो रात्रिं रुद्रलोकम् अवाप्नुयात् ॥ (१५४।२)

tatra snātvā sthito rātriṃ rudralokam avāpnuyāt ||

155.1१५५.१

बदरीपाचनं गच्छेद् वसिष्ठस्याश्रमं ततः । (१५५।१)

badarīpācanaṃ gacched vasiṣṭhasyāśramaṃ tataḥ |

155.2१५५.२

बदरं भक्षयेत् तत्र त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥ (१५५।२)

badaraṃ bhakṣayet tatra trirātropoṣito naraḥ ||

156.1१५६.१

सम्यग् द्वादश वर्षाणि बदरान् भक्षयेत् तु यः । (१५६।१)

samyag dvādaśa varṣāṇi badarān bhakṣayet tu yaḥ |

156.2१५६.२

त्रिरात्रोपोषितश् चैव भवेत् तुल्यो नराधिप ॥ (१५६।२)

trirātropoṣitaś caiva bhavet tulyo narādhipa ||

157.1१५७.१

इन्द्रमार्गं समासाद्य तीर्थसेवी नराधिप । (१५७।१)

indramārgaṃ samāsādya tīrthasevī narādhipa |

157.2१५७.२

अहोरात्रोपवासेन शक्रलोके महीयते ॥ (१५७।२)

ahorātropavāsena śakraloke mahīyate ||

158.1१५८.१

एकरात्रं समासाद्य एकरात्रोषितो नरः । (१५८।१)

ekarātraṃ samāsādya ekarātroṣito naraḥ |

158.2१५८.२

नियतः सत्यवादी च ब्रह्मलोके महीयते ॥ (१५८।२)

niyataḥ satyavādī ca brahmaloke mahīyate ||

159.1१५९.१

ततो गच्छेत धर्मज्ञ तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । (१५९।१)

tato gaccheta dharmajña tīrthaṃ trailokyaviśrutam |

159.2१५९.२

आदित्यस्याश्रमो यत्र तेजोराशेर् महात्मनः ॥ (१५९।२)

ādityasyāśramo yatra tejorāśer mahātmanaḥ ||

160.1१६०.१

तस्मिंस् तीर्थे नरः स्नात्वा पूजयित्वा विभावसुम् । (१६०।१)

tasmiṃs tīrthe naraḥ snātvā pūjayitvā vibhāvasum |

160.2१६०.२

आदित्यलोकं व्रजति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (१६०।२)

ādityalokaṃ vrajati kulaṃ caiva samuddharet ||

161.1१६१.१

सोमतीर्थे नरः स्नात्वा तीर्थसेवी कुरूद्वह । (१६१।१)

somatīrthe naraḥ snātvā tīrthasevī kurūdvaha |

161.2१६१.२

सोमलोकम् अवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः ॥ (१६१।२)

somalokam avāpnoti naro nāstyatra saṃśayaḥ ||

162.1१६२.१

ततो गच्छेत धर्मज्ञ दधीचस्य महात्मनः । (१६२।१)

tato gaccheta dharmajña dadhīcasya mahātmanaḥ |

162.2१६२.२

तीर्थं पुण्यतमं राजन् पावनं लोकविश्रुतम् ॥ (१६२।२)

tīrthaṃ puṇyatamaṃ rājan pāvanaṃ lokaviśrutam ||

163.1१६३.१

यत्र सारस्वतो राजन् सो ऽङ्गिरास् तपसो निधिः । (१६३।१)

yatra sārasvato rājan so 'ṅgirās tapaso nidhiḥ |

163.2१६३.२

तस्मिंस् तीर्थे नरः स्नात्वा वाजपेयफलं लभेत् । (१६३।२)

tasmiṃs tīrthe naraḥ snātvā vājapeyaphalaṃ labhet |

163.3१६३.३

सारस्वतीं गतिं चैव लभते नात्र संशयः ॥ (१६३।३)

sārasvatīṃ gatiṃ caiva labhate nātra saṃśayaḥ ||

164.1१६४.१

ततः कन्याश्रमं गच्छेन् नियतो ब्रह्मचर्यवान् । (१६४।१)

tataḥ kanyāśramaṃ gacchen niyato brahmacaryavān |

164.2१६४.२

त्रिरात्रोपोषितो राजन्न् उपवासपरायणः । (१६४।२)

trirātropoṣito rājann upavāsaparāyaṇaḥ |

164.3१६४.३

लभेत् कन्याशतं दिव्यं ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ (१६४।३)

labhet kanyāśataṃ divyaṃ brahmalokaṃ ca gacchati ||

165.1१६५.१

ततो गच्छेत धर्मज्ञ तीर्थं संनिहितीम् अपि । (१६५।१)

tato gaccheta dharmajña tīrthaṃ saṃnihitīm api |

165.2१६५.२

यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश् च तपोधनाः । (१६५।२)

yatra brahmādayo devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ |

165.3१६५.३

मासि मासि समायान्ति पुण्येन महतान्विताः ॥ (१६५।३)

māsi māsi samāyānti puṇyena mahatānvitāḥ ||

166.1१६६.१

संनिहित्याम् उपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे । (१६६।१)

saṃnihityām upaspṛśya rāhugraste divākare |

166.2१६६.२

अश्वमेधशतं तेन इष्टं भवति शाश्वतम् ॥ (१६६।२)

aśvamedhaśataṃ tena iṣṭaṃ bhavati śāśvatam ||

167.1१६७.१

पृथिव्यां यानि तीर्थानि अन्तरिक्षचराणि च । (१६७।१)

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni antarikṣacarāṇi ca |

167.2१६७.२

नद्यो नदास् तडागाश्च सर्वप्रस्रवणानि च ॥ (१६७।२)

nadyo nadās taḍāgāśca sarvaprasravaṇāni ca ||

168.1१६८.१

उदपानाश्च वप्राश् च पुण्यान्यायतनानि च । (१६८।१)

udapānāśca vaprāś ca puṇyānyāyatanāni ca |

168.2१६८.२

मासि मासि समायान्ति संनिहित्यां न संशयः ॥ (१६८।२)

māsi māsi samāyānti saṃnihityāṃ na saṃśayaḥ ||

169.1१६९.१

यत् किंचिद् दुष्कृतं कर्म स्त्रिया वा पुरुषस्य वा । (१६९।१)

yat kiṃcid duṣkṛtaṃ karma striyā vā puruṣasya vā |

169.2१६९.२

स्नातमात्रस्य तत् सर्वं नश्यते नात्र संशयः । (१६९।२)

snātamātrasya tat sarvaṃ naśyate nātra saṃśayaḥ |

169.3१६९.३

पद्मवर्णेन यानेन ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ (१६९।३)

padmavarṇena yānena brahmalokaṃ sa gacchati ||

170.1१७०.१

अभिवाद्य ततो यक्षं द्वारपालम् अरन्तुकम् । (१७०।१)

abhivādya tato yakṣaṃ dvārapālam arantukam |

170.2१७०.२

कोटिरूपम् उपस्पृश्य लभेद् बहु सुवर्णकम् ॥ (१७०।२)

koṭirūpam upaspṛśya labhed bahu suvarṇakam ||

171.1१७१.१

गङ्गाह्रदश् च तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम । (१७१।१)

gaṅgāhradaś ca tatraiva tīrthaṃ bharatasattama |

171.2१७१.२

तत्र स्नातस् तु धर्मज्ञ ब्रह्मचारी समाहितः । (१७१।२)

tatra snātas tu dharmajña brahmacārī samāhitaḥ |

171.3१७१.३

राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं विन्दति शाश्वतम् ॥ (१७१।३)

rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ vindati śāśvatam ||

172.1१७२.१

पृथिव्यां नैमिषं पुण्यम् अन्तरिक्षे च पुष्करम् । (१७२।१)

pṛthivyāṃ naimiṣaṃ puṇyam antarikṣe ca puṣkaram |

172.2१७२.२

त्रयाणाम् अपि लोकानां कुरुक्षेत्रं विशिष्यते ॥ (१७२।२)

trayāṇām api lokānāṃ kurukṣetraṃ viśiṣyate ||

173.1१७३.१

पांसवो ऽपि कुरुक्षेत्रे वायुना समुदीरिताः । (१७३।१)

pāṃsavo 'pi kurukṣetre vāyunā samudīritāḥ |

173.2१७३.२

अपि दुष्कृतकर्माणं नयन्ति परमां गतिम् ॥ (१७३।२)

api duṣkṛtakarmāṇaṃ nayanti paramāṃ gatim ||

174.1१७४.१

दक्षिणेन सरस्वत्या उत्तरेण दृषद्वतीम् । (१७४।१)

dakṣiṇena sarasvatyā uttareṇa dṛṣadvatīm |

174.2१७४.२

ये वसन्ति कुरुक्षेत्रे ते वसन्ति त्रिविष्टपे ॥ (१७४।२)

ye vasanti kurukṣetre te vasanti triviṣṭape ||

175.1१७५.१

कुरुक्षेत्रं गमिष्यामि कुरुक्षेत्रे वसाम्यहम् । (१७५।१)

kurukṣetraṃ gamiṣyāmi kurukṣetre vasāmyaham |

175.2१७५.२

अप्येकां वाचम् उत्सृज्य सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (१७५।२)

apyekāṃ vācam utsṛjya sarvapāpaiḥ pramucyate ||

176.1१७६.१

ब्रह्मवेदी कुरुक्षेत्रं पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम् । (१७६।१)

brahmavedī kurukṣetraṃ puṇyaṃ brahmarṣisevitam |

176.2१७६.२

तदावसन्ति ये राजन् न ते शोच्याः कथंचन ॥ (१७६।२)

tadāvasanti ye rājan na te śocyāḥ kathaṃcana ||

177.1१७७.१

तरन्तुकारन्तुकयोर् यद् अन्तरं रामह्रदानां च मचक्रुकस्य । (१७७।१)

tarantukārantukayor yad antaraṃ rāmahradānāṃ ca macakrukasya |

177.2१७७.२

एतत् कुरुक्षेत्रसमन्तपञ्चकं पितामहस्योत्तरवेदिर् उच्यते ॥ (१७७।२)

etat kurukṣetrasamantapañcakaṃ pitāmahasyottaravedir ucyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 81

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit