MBh, 3, 81
Select a line for its word-by-word analysis.
ततो गच्छेत राजेन्द्र कुरुक्षेत्रम् अभिष्टुतम् । (१।२)
tato gaccheta rājendra kurukṣetram abhiṣṭutam |
पापेभ्यो विप्रमुच्यन्ते तद्गताः सर्वजन्तवः ॥ (१।३)
pāpebhyo vipramucyante tadgatāḥ sarvajantavaḥ ||
कुरुक्षेत्रं गमिष्यामि कुरुक्षेत्रे वसाम्यहम् । (२।१)
kurukṣetraṃ gamiṣyāmi kurukṣetre vasāmyaham |
य एवं सततं ब्रूयात् सो ऽपि पापैः प्रमुच्यते ॥ (२।२)
ya evaṃ satataṃ brūyāt so 'pi pāpaiḥ pramucyate ||
तत्र मासं वसेद् वीर सरस्वत्यां युधिष्ठिर । (३।१)
tatra māsaṃ vased vīra sarasvatyāṃ yudhiṣṭhira |
ब्रह्मक्षेत्रं महापुण्यम् अभिगच्छन्ति भारत ॥ (४।२)
brahmakṣetraṃ mahāpuṇyam abhigacchanti bhārata ||
पापानि विप्रणश्यन्ति ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ (५।२)
pāpāni vipraṇaśyanti brahmalokaṃ ca gacchati ||
गत्वा हि श्रद्धया युक्तः कुरुक्षेत्रं कुरूद्वह । (६।१)
gatvā hi śraddhayā yuktaḥ kurukṣetraṃ kurūdvaha |
राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (६।२)
rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||
ततो गच्छेत धर्मज्ञ विष्णोः स्थानम् अनुत्तमम् । (८।१)
tato gaccheta dharmajña viṣṇoḥ sthānam anuttamam |
तत्र स्नात्वार्चयित्वा च त्रिलोकप्रभवं हरिम् । (९।१)
tatra snātvārcayitvā ca trilokaprabhavaṃ harim |
ततः पारिप्लवं गच्छेत् तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । (१०।१)
tataḥ pāriplavaṃ gacchet tīrthaṃ trailokyaviśrutam |
अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (१०।२)
agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||
पृथिव्यास् तीर्थम् आसाद्य गोसहस्रफलं लभेत् । (११।१)
pṛthivyās tīrtham āsādya gosahasraphalaṃ labhet |
दशाश्वमेधिके स्नात्वा तद् एव लभते फलम् ॥ (११।३)
daśāśvamedhike snātvā tad eva labhate phalam ||
सर्पदर्वीं समासाद्य नागानां तीर्थम् उत्तमम् । (१२।१)
sarpadarvīṃ samāsādya nāgānāṃ tīrtham uttamam |
अग्निष्टोमम् अवाप्नोति नागलोकं च विन्दति ॥ (१२।२)
agniṣṭomam avāpnoti nāgalokaṃ ca vindati ||
ततो गच्छेत धर्मज्ञ द्वारपालं तरन्तुकम् । (१३।१)
tato gaccheta dharmajña dvārapālaṃ tarantukam |
तत्रोष्य रजनीम् एकां गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (१३।२)
tatroṣya rajanīm ekāṃ gosahasraphalaṃ labhet ||
अश्विनोस् तीर्थम् आसाद्य रूपवान् अभिजायते ॥ (१४।३)
aśvinos tīrtham āsādya rūpavān abhijāyate ||
ततो गच्छेत धर्मज्ञ वाराहं तीर्थम् उत्तमम् । (१५।१)
tato gaccheta dharmajña vārāhaṃ tīrtham uttamam |
विष्णुर् वाराहरूपेण पूर्वं यत्र स्थितो ऽभवत् । (१५।२)
viṣṇur vārāharūpeṇa pūrvaṃ yatra sthito 'bhavat |
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (१५।३)
tatra snātvā naravyāghra agniṣṭomaphalaṃ labhet ||
ततो जयन्त्या राजेन्द्र सोमतीर्थं समाविशेत् । (१६।१)
tato jayantyā rājendra somatīrthaṃ samāviśet |
स्नात्वा फलम् अवाप्नोति राजसूयस्य मानवः ॥ (१६।२)
snātvā phalam avāpnoti rājasūyasya mānavaḥ ||
पुण्डरीकम् अवाप्नोति कृतशौचो भवेन् नरः ॥ (१७।३)
puṇḍarīkam avāpnoti kṛtaśauco bhaven naraḥ ||
तत्रोष्य रजनीम् एकां गाणपत्यम् अवाप्नुयात् ॥ (१८।२)
tatroṣya rajanīm ekāṃ gāṇapatyam avāpnuyāt ||
तां चाभिगम्य राजेन्द्र पुण्यांल्लोकान् अवाप्नुयात् ॥ (१९।२)
tāṃ cābhigamya rājendra puṇyāṃllokān avāpnuyāt ||
कुरुक्षेत्रस्य तद् द्वारं विश्रुतं भरतर्षभ । (२०।१)
kurukṣetrasya tad dvāraṃ viśrutaṃ bharatarṣabha |
संमिते पुष्कराणां च स्नात्वार्च्य पितृदेवताः । (२१।१)
saṃmite puṣkarāṇāṃ ca snātvārcya pitṛdevatāḥ |
कृतकृत्यो भवेद् राजन्न् अश्वमेधं च विन्दति ॥ (२१।३)
kṛtakṛtyo bhaved rājann aśvamedhaṃ ca vindati ||
ततो रामह्रदान् गच्छेत् तीर्थसेवी नराधिप । (२२।१)
tato rāmahradān gacchet tīrthasevī narādhipa |
क्षत्रम् उत्साद्य वीर्येण ह्रदाः पञ्च निवेशिताः ॥ (२२।३)
kṣatram utsādya vīryeṇa hradāḥ pañca niveśitāḥ ||
पूरयित्वा नरव्याघ्र रुधिरेणेति नः श्रुतम् । (२३।१)
pūrayitvā naravyāghra rudhireṇeti naḥ śrutam |
पितरस् तर्पिताः सर्वे तथैव च पितामहाः । (२३।२)
pitaras tarpitāḥ sarve tathaiva ca pitāmahāḥ |
ततस् ते पितरः प्रीता रामम् ऊचुर् महीपते ॥ (२३।३)
tatas te pitaraḥ prītā rāmam ūcur mahīpate ||
वरं वृणीष्व भद्रं ते किम् इच्छसि महाद्युते ॥ (२४।३)
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te kim icchasi mahādyute ||
एवम् उक्तः स राजेन्द्र रामः प्रहरतां वरः । (२५।१)
evam uktaḥ sa rājendra rāmaḥ praharatāṃ varaḥ |
अब्रवीत् प्राञ्जलिर् वाक्यं पितॄन् स गगने स्थितान् ॥ (२५।२)
abravīt prāñjalir vākyaṃ pitṝn sa gagane sthitān ||
भवन्तो यदि मे प्रीता यद्यनुग्राह्यता मयि । (२६।१)
bhavanto yadi me prītā yadyanugrāhyatā mayi |
पितृप्रसादाद् इच्छेयं तपसाप्यायनं पुनः ॥ (२६।२)
pitṛprasādād iccheyaṃ tapasāpyāyanaṃ punaḥ ||
यच्च रोषाभिभूतेन क्षत्रम् उत्सादितं मया । (२७।१)
yacca roṣābhibhūtena kṣatram utsāditaṃ mayā |
ततश् च पापान् मुच्येयं युष्माकं तेजसा ह्यहम् । (२७।२)
tataś ca pāpān mucyeyaṃ yuṣmākaṃ tejasā hyaham |
ह्रदाश् च तीर्थभूता मे भवेयुर् भुवि विश्रुताः ॥ (२७।३)
hradāś ca tīrthabhūtā me bhaveyur bhuvi viśrutāḥ ||
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं रामस्य पितरस् तदा । (२८।१)
etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ rāmasya pitaras tadā |
प्रत्यूचुः परमप्रीता रामं हर्षसमन्विताः ॥ (२८।२)
pratyūcuḥ paramaprītā rāmaṃ harṣasamanvitāḥ ||
तपस् ते वर्धतां भूयः पितृभक्त्या विशेषतः । (२९।१)
tapas te vardhatāṃ bhūyaḥ pitṛbhaktyā viśeṣataḥ |
यच्च रोषाभिभूतेन क्षत्रम् उत्सादितं त्वया ॥ (२९।२)
yacca roṣābhibhūtena kṣatram utsāditaṃ tvayā ||
ततश् च पापान् मुक्तस् त्वं कर्मभिस् ते च पातिताः । (३०।१)
tataś ca pāpān muktas tvaṃ karmabhis te ca pātitāḥ |
ह्रदाश् च तव तीर्थत्वं गमिष्यन्ति न संशयः ॥ (३०।२)
hradāś ca tava tīrthatvaṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ ||
ह्रदेष्वेतेषु यः स्नात्वा पितॄन् संतर्पयिष्यति । (३१।१)
hradeṣveteṣu yaḥ snātvā pitṝn saṃtarpayiṣyati |
पितरस् तस्य वै प्रीता दास्यन्ति भुवि दुर्लभम् । (३१।२)
pitaras tasya vai prītā dāsyanti bhuvi durlabham |
ईप्सितं मनसः कामं स्वर्गलोकं च शाश्वतम् ॥ (३१।३)
īpsitaṃ manasaḥ kāmaṃ svargalokaṃ ca śāśvatam ||
एवं दत्त्वा वरान् राजन् रामस्य पितरस् तदा । (३२।१)
evaṃ dattvā varān rājan rāmasya pitaras tadā |
आमन्त्र्य भार्गवं प्रीतास् तत्रैवान्तर्दधुस् तदा ॥ (३२।२)
āmantrya bhārgavaṃ prītās tatraivāntardadhus tadā ||
एवं रामह्रदाः पुण्या भार्गवस्य महात्मनः । (३३।१)
evaṃ rāmahradāḥ puṇyā bhārgavasya mahātmanaḥ |
स्नात्वा ह्रदेषु रामस्य ब्रह्मचारी शुभव्रतः । (३३।२)
snātvā hradeṣu rāmasya brahmacārī śubhavrataḥ |
रामम् अभ्यर्च्य राजेन्द्र लभेद् बहु सुवर्णकम् ॥ (३३।३)
rāmam abhyarcya rājendra labhed bahu suvarṇakam ||
स्ववंशम् उद्धरेद् राजन् स्नात्वा वै वंशमूलके ॥ (३४।२)
svavaṃśam uddhared rājan snātvā vai vaṃśamūlake ||
शरीरशुद्धिः स्नातस्य तस्मिंस् तीर्थे न संशयः । (३५।२)
śarīraśuddhiḥ snātasya tasmiṃs tīrthe na saṃśayaḥ |
शुद्धदेहश्च संयाति शुभांल्लोकान् अनुत्तमान् ॥ (३५।३)
śuddhadehaśca saṃyāti śubhāṃllokān anuttamān ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । (३६।१)
tato gaccheta rājendra tīrthaṃ trailokyaviśrutam |
लोका यत्रोद्धृताः पूर्वं विष्णुना प्रभविष्णुना ॥ (३६।२)
lokā yatroddhṛtāḥ pūrvaṃ viṣṇunā prabhaviṣṇunā ||
लोकोद्धारं समासाद्य तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । (३७।१)
lokoddhāraṃ samāsādya tīrthaṃ trailokyaviśrutam |
स्नात्वा तीर्थवरे राजंल्लोकान् उद्धरते स्वकान् । (३७।२)
snātvā tīrthavare rājaṃllokān uddharate svakān |
श्रीतीर्थं च समासाद्य विन्दते श्रियम् उत्तमाम् ॥ (३७।३)
śrītīrthaṃ ca samāsādya vindate śriyam uttamām ||
तत्र स्नात्वार्चयित्वा च दैवतानि पितॄंस् तथा । (३८।२)
tatra snātvārcayitvā ca daivatāni pitṝṃs tathā |
सूर्यतीर्थं समासाद्य स्नात्वा नियतमानसः । (३९।१)
sūryatīrthaṃ samāsādya snātvā niyatamānasaḥ |
अग्निष्टोमम् अवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति ॥ (३९।३)
agniṣṭomam avāpnoti sūryalokaṃ ca gacchati ||
तत्राभिषेकं कुर्वाणो गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (४०।२)
tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo gosahasraphalaṃ labhet ||
शङ्खिनीं तत्र आसाद्य तीर्थसेवी कुरूद्वह । (४१।१)
śaṅkhinīṃ tatra āsādya tīrthasevī kurūdvaha |
देव्यास् तीर्थे नरः स्नात्वा लभते रूपम् उत्तमम् ॥ (४१।२)
devyās tīrthe naraḥ snātvā labhate rūpam uttamam ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र द्वारपालम् अरन्तुकम् । (४२।१)
tato gaccheta rājendra dvārapālam arantukam |
तस्य तीर्थं सरस्वत्यां यक्षेन्द्रस्य महात्मनः । (४२।२)
tasya tīrthaṃ sarasvatyāṃ yakṣendrasya mahātmanaḥ |
तत्र स्नात्वा नरो राजन्न् अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (४२।३)
tatra snātvā naro rājann agniṣṭomaphalaṃ labhet ||
ततो गच्छेत धर्मज्ञ ब्रह्मावर्तं नराधिप । (४३।१)
tato gaccheta dharmajña brahmāvartaṃ narādhipa |
ब्रह्मावर्ते नरः स्नात्वा ब्रह्मलोकम् अवाप्नुयात् ॥ (४३।२)
brahmāvarte naraḥ snātvā brahmalokam avāpnuyāt ||
ततो गच्छेत धर्मज्ञ सुतीर्थकम् अनुत्तमम् । (४४।१)
tato gaccheta dharmajña sutīrthakam anuttamam |
यत्र संनिहिता नित्यं पितरो दैवतैः सह ॥ (४४।२)
yatra saṃnihitā nityaṃ pitaro daivataiḥ saha ||
ततो ऽम्बुवश्यं धर्मज्ञ समासाद्य यथाक्रमम् । (४६।१)
tato 'mbuvaśyaṃ dharmajña samāsādya yathākramam |
कोशेश्वरस्य तीर्थेषु स्नात्वा भरतसत्तम । (४६।२)
kośeśvarasya tīrtheṣu snātvā bharatasattama |
सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते ॥ (४६।३)
sarvavyādhivinirmukto brahmaloke mahīyate ||
मातृतीर्थं च तत्रैव यत्र स्नातस्य भारत । (४७।१)
mātṛtīrthaṃ ca tatraiva yatra snātasya bhārata |
प्रजा विवर्धते राजन्न् अनन्तां चाश्नुते श्रियम् ॥ (४७।२)
prajā vivardhate rājann anantāṃ cāśnute śriyam ||
तीर्थं तत्र महाराज महद् अन्यत्र दुर्लभम् ॥ (४८।२)
tīrthaṃ tatra mahārāja mahad anyatra durlabham ||
केशान् अभ्युक्ष्य वै तस्मिन् पूतो भवति भारत ॥ (४९।२)
keśān abhyukṣya vai tasmin pūto bhavati bhārata ||
तीर्थं तत्र महाराज श्वानलोमापहं स्मृतम् । (५०।१)
tīrthaṃ tatra mahārāja śvānalomāpahaṃ smṛtam |
यत्र विप्रा नरव्याघ्र विद्वांसस् तीर्थतत्पराः ॥ (५०।२)
yatra viprā naravyāghra vidvāṃsas tīrthatatparāḥ ||
प्राणायामैर् निर्हरन्ति श्वलोमानि द्विजोत्तमाः ॥ (५१।२)
prāṇāyāmair nirharanti śvalomāni dvijottamāḥ ||
पूतात्मानश् च राजेन्द्र प्रयान्ति परमां गतिम् । (५२।१)
pūtātmānaś ca rājendra prayānti paramāṃ gatim |
दशाश्वमेधिकं चैव तस्मिंस्तीर्थे महीपते । (५२।२)
daśāśvamedhikaṃ caiva tasmiṃstīrthe mahīpate |
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र गच्छेत परमां गतिम् ॥ (५२।३)
tatra snātvā naravyāghra gaccheta paramāṃ gatim ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र मानुषं लोकविश्रुतम् । (५३।१)
tato gaccheta rājendra mānuṣaṃ lokaviśrutam |
यत्र कृष्णमृगा राजन् व्याधेन परिपीडिताः । (५३।२)
yatra kṛṣṇamṛgā rājan vyādhena paripīḍitāḥ |
अवगाह्य तस्मिन् सरसि मानुषत्वम् उपागताः ॥ (५३।३)
avagāhya tasmin sarasi mānuṣatvam upāgatāḥ ||
तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः । (५४।१)
tasmiṃstīrthe naraḥ snātvā brahmacārī jitendriyaḥ |
श्यामाकभोजनं तत्र यः प्रयच्छति मानवः । (५६।१)
śyāmākabhojanaṃ tatra yaḥ prayacchati mānavaḥ |
देवान् पितॄंश् च उद्दिश्य तस्य धर्मफलं महत् । (५६।२)
devān pitṝṃś ca uddiśya tasya dharmaphalaṃ mahat |
एकस्मिन् भोजिते विप्रे कोटिर् भवति भोजिता ॥ (५६।३)
ekasmin bhojite vipre koṭir bhavati bhojitā ||
तत्र स्नात्वार्चयित्वा च दैवतानि पितॄंस् तथा । (५७।१)
tatra snātvārcayitvā ca daivatāni pitṝṃs tathā |
उषित्वा रजनीम् एकाम् अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (५७।२)
uṣitvā rajanīm ekām agniṣṭomaphalaṃ labhet ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मणः स्थानम् उत्तमम् । (५८।१)
tato gaccheta rājendra brahmaṇaḥ sthānam uttamam |
ब्रह्मोदुम्बरम् इत्येव प्रकाशं भुवि भारत ॥ (५८।२)
brahmodumbaram ityeva prakāśaṃ bhuvi bhārata ||
तत्र सप्तर्षिकुण्डेषु स्नातस्य कुरुपुंगव । (५९।१)
tatra saptarṣikuṇḍeṣu snātasya kurupuṃgava |
सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोकं प्रपद्यते ॥ (६०।२)
sarvapāpaviśuddhātmā brahmalokaṃ prapadyate ||
अन्तर्धानम् अवाप्नोति तपसा दग्धकिल्बिषः ॥ (६१।२)
antardhānam avāpnoti tapasā dagdhakilbiṣaḥ ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र सरकं लोकविश्रुतम् । (६२।१)
tato gaccheta rājendra sarakaṃ lokaviśrutam |
कृष्णपक्षे चतुर्दश्याम् अभिगम्य वृषध्वजम् । (६२।२)
kṛṣṇapakṣe caturdaśyām abhigamya vṛṣadhvajam |
लभते सर्वकामान् हि स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (६२।३)
labhate sarvakāmān hi svargalokaṃ ca gacchati ||
तिस्रः कोट्यस् तु तीर्थानां सरके कुरुनन्दन । (६३।१)
tisraḥ koṭyas tu tīrthānāṃ sarake kurunandana |
तत्र स्नात्वार्चयित्वा च पितॄन् देवांश् च भारत । (६४।१)
tatra snātvārcayitvā ca pitṝn devāṃś ca bhārata |
न दुर्गतिम् अवाप्नोति वाजपेयं च विन्दति ॥ (६४।२)
na durgatim avāpnoti vājapeyaṃ ca vindati ||
किंदाने च नरः स्नात्वा किंजप्ये च महीपते । (६५।१)
kiṃdāne ca naraḥ snātvā kiṃjapye ca mahīpate |
कलश्यां चाप्युपस्पृश्य श्रद्दधानो जितेन्द्रियः । (६६।१)
kalaśyāṃ cāpyupaspṛśya śraddadhāno jitendriyaḥ |
अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (६६।२)
agniṣṭomasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||
तीर्थं कुरुवरश्रेष्ठ अनाजन्मेति विश्रुतम् ॥ (६७।२)
tīrthaṃ kuruvaraśreṣṭha anājanmeti viśrutam ||
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा प्राणांश् चोत्सृज्य भारत । (६८।१)
tatra tīrthe naraḥ snātvā prāṇāṃś cotsṛjya bhārata |
नारदेनाभ्यनुज्ञातो लोकान् प्राप्नोति दुर्लभान् ॥ (६८।२)
nāradenābhyanujñāto lokān prāpnoti durlabhān ||
शुक्लपक्षे दशम्यां तु पुण्डरीकं समाविशेत् । (६९।१)
śuklapakṣe daśamyāṃ tu puṇḍarīkaṃ samāviśet |
तत्र स्नात्वा नरो राजन् पुण्डरीकफलं लभेत् ॥ (६९।२)
tatra snātvā naro rājan puṇḍarīkaphalaṃ labhet ||
ततस् त्रिविष्टपं गच्छेत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । (७०।१)
tatas triviṣṭapaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam |
तत्र स्नात्वार्चयित्वा च शूलपाणिं वृषध्वजम् । (७१।१)
tatra snātvārcayitvā ca śūlapāṇiṃ vṛṣadhvajam |
सर्वपापविशुद्धात्मा गच्छेत परमां गतिम् ॥ (७१।२)
sarvapāpaviśuddhātmā gaccheta paramāṃ gatim ||
यत्र देवाः सदा राजन् फलकीवनम् आश्रिताः । (७२।२)
yatra devāḥ sadā rājan phalakīvanam āśritāḥ |
दृषद्वत्यां नरः स्नात्वा तर्पयित्वा च देवताः । (७३।१)
dṛṣadvatyāṃ naraḥ snātvā tarpayitvā ca devatāḥ |
अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं विन्दति भारत ॥ (७३।२)
agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ vindati bhārata ||
तीर्थे च सर्वदेवानां स्नात्वा भरतसत्तम । (७४।१)
tīrthe ca sarvadevānāṃ snātvā bharatasattama |
गोसहस्रस्य राजेन्द्र फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (७४।२)
gosahasrasya rājendra phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||
पाणिखाते नरः स्नात्वा तर्पयित्वा च देवताः । (७५।१)
pāṇikhāte naraḥ snātvā tarpayitvā ca devatāḥ |
ततो गच्छेत राजेन्द्र मिश्रकं तीर्थम् उत्तमम् । (७६।१)
tato gaccheta rājendra miśrakaṃ tīrtham uttamam |
तत्र तीर्थानि राजेन्द्र मिश्रितानि महात्मना ॥ (७६।२)
tatra tīrthāni rājendra miśritāni mahātmanā ||
व्यासेन नृपशार्दूल द्विजार्थम् इति नः श्रुतम् । (७७।१)
vyāsena nṛpaśārdūla dvijārtham iti naḥ śrutam |
सर्वतीर्थेषु स स्नाति मिश्रके स्नाति यो नरः ॥ (७७।२)
sarvatīrtheṣu sa snāti miśrake snāti yo naraḥ ||
मनोजवे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (७८।२)
manojave naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet ||
गत्वा मधुवटीं चापि देव्यास् तीर्थं नरः शुचिः । (७९।१)
gatvā madhuvaṭīṃ cāpi devyās tīrthaṃ naraḥ śuciḥ |
तत्र स्नात्वार्चयेद् देवान् पितॄंश् च प्रयतः शुचिः । (७९।२)
tatra snātvārcayed devān pitṝṃś ca prayataḥ śuciḥ |
कौशिक्याः संगमे यस् तु दृषद्वत्याश् च भारत । (८०।१)
kauśikyāḥ saṃgame yas tu dṛṣadvatyāś ca bhārata |
स्नाति वै नियताहारः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (८०।२)
snāti vai niyatāhāraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate ||
कृतो देवैश् च राजेन्द्र पुनर् उत्थापितस् तदा । (८२।१)
kṛto devaiś ca rājendra punar utthāpitas tadā |
अभिगम्य स्थलीं तस्य गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (८२।२)
abhigamya sthalīṃ tasya gosahasraphalaṃ labhet ||
किंदत्तं कूपम् आसाद्य तिलप्रस्थं प्रदाय च । (८३।१)
kiṃdattaṃ kūpam āsādya tilaprasthaṃ pradāya ca |
गच्छेत परमां सिद्धिम् ऋणैर् मुक्तः कुरूद्वह ॥ (८३।२)
gaccheta paramāṃ siddhim ṛṇair muktaḥ kurūdvaha ||
अहश् च सुदिनं चैव द्वे तीर्थे च सुदुर्लभे । (८४।१)
ahaś ca sudinaṃ caiva dve tīrthe ca sudurlabhe |
तयोः स्नात्वा नरव्याघ्र सूर्यलोकम् अवाप्नुयात् ॥ (८४।२)
tayoḥ snātvā naravyāghra sūryalokam avāpnuyāt ||
मृगधूमं ततो गच्छेत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । (८५।१)
mṛgadhūmaṃ tato gacchet triṣu lokeṣu viśrutam |
तत्र गङ्गाह्रदे स्नात्वा समभ्यर्च्य च मानवः । (८५।२)
tatra gaṅgāhrade snātvā samabhyarcya ca mānavaḥ |
देवतीर्थे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् । (८६।१)
devatīrthe naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet |
अथ वामनकं गच्छेत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ (८६।२)
atha vāmanakaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam ||
तत्र विष्णुपदे स्नात्वा अर्चयित्वा च वामनम् । (८७।१)
tatra viṣṇupade snātvā arcayitvā ca vāmanam |
सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकम् अवाप्नुयात् ॥ (८७।२)
sarvapāpaviśuddhātmā viṣṇulokam avāpnuyāt ||
कुलम्पुने नरः स्नात्वा पुनाति स्वकुलं नरः । (८८।१)
kulampune naraḥ snātvā punāti svakulaṃ naraḥ |
पवनस्य ह्रदं गत्वा मरुतां तीर्थम् उत्तमम् । (८८।२)
pavanasya hradaṃ gatvā marutāṃ tīrtham uttamam |
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र वायुलोके महीयते ॥ (८८।३)
tatra snātvā naravyāghra vāyuloke mahīyate ||
शालिहोत्रस्य राजेन्द्र शालिशूर्पे यथाविधि । (९०।१)
śālihotrasya rājendra śāliśūrpe yathāvidhi |
स्नात्वा नरवरश्रेष्ठ गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (९०।२)
snātvā naravaraśreṣṭha gosahasraphalaṃ labhet ||
श्रीकुञ्जं च सरस्वत्यां तीर्थं भरतसत्तम । (९१।१)
śrīkuñjaṃ ca sarasvatyāṃ tīrthaṃ bharatasattama |
तत्र स्नात्वा नरो राजन्न् अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (९१।२)
tatra snātvā naro rājann agniṣṭomaphalaṃ labhet ||
तीर्थयात्रां पुरस्कृत्य कुरुक्षेत्रं गताः पुरा ॥ (९२।३)
tīrthayātrāṃ puraskṛtya kurukṣetraṃ gatāḥ purā ||
ऋषीणाम् अवकाशः स्याद् यथा तुष्टिकरो महान् ॥ (९३।२)
ṛṣīṇām avakāśaḥ syād yathā tuṣṭikaro mahān ||
तस्मिन् कुञ्जे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् । (९४।१)
tasmin kuñje naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet |
कन्यातीर्थे नरः स्नात्वा अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (९४।२)
kanyātīrthe naraḥ snātvā agniṣṭomaphalaṃ labhet ||
ततो गच्छेन् नरव्याघ्र ब्रह्मणः स्थानम् उत्तमम् । (९५।१)
tato gacchen naravyāghra brahmaṇaḥ sthānam uttamam |
तत्र वर्णावरः स्नात्वा ब्राह्मण्यं लभते नरः । (९५।२)
tatra varṇāvaraḥ snātvā brāhmaṇyaṃ labhate naraḥ |
ब्राह्मणश् च विशुद्धात्मा गच्छेत परमां गतिम् ॥ (९५।३)
brāhmaṇaś ca viśuddhātmā gaccheta paramāṃ gatim ||
ततो गच्छेन् नरश्रेष्ठ सोमतीर्थम् अनुत्तमम् । (९६।१)
tato gacchen naraśreṣṭha somatīrtham anuttamam |
तत्र स्नात्वा नरो राजन् सोमलोकम् अवाप्नुयात् ॥ (९६।२)
tatra snātvā naro rājan somalokam avāpnuyāt ||
सप्तसारस्वतं तीर्थं ततो गच्छेन् नराधिप । (९७।१)
saptasārasvataṃ tīrthaṃ tato gacchen narādhipa |
यत्र मङ्कणकः सिद्धो महर्षिर् लोकविश्रुतः ॥ (९७।२)
yatra maṅkaṇakaḥ siddho maharṣir lokaviśrutaḥ ||
पुरा मङ्कणको राजन् कुशाग्रेणेति नः श्रुतम् । (९८।१)
purā maṅkaṇako rājan kuśāgreṇeti naḥ śrutam |
क्षतः किल करे राजंस् तस्य शाकरसो ऽस्रवत् ॥ (९८।२)
kṣataḥ kila kare rājaṃs tasya śākaraso 'sravat ||
स वै शाकरसं दृष्ट्वा हर्षाविष्टो महातपाः । (९९।१)
sa vai śākarasaṃ dṛṣṭvā harṣāviṣṭo mahātapāḥ |
प्रनृत्तः किल विप्रर्षिर् विस्मयोत्फुल्ललोचनः ॥ (९९।२)
pranṛttaḥ kila viprarṣir vismayotphullalocanaḥ ||
ततस् तस्मिन् प्रनृत्ते वै स्थावरं जङ्गमं च यत् । (१००।१)
tatas tasmin pranṛtte vai sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca yat |
प्रनृत्तम् उभयं वीर तेजसा तस्य मोहितम् ॥ (१००।२)
pranṛttam ubhayaṃ vīra tejasā tasya mohitam ||
ब्रह्मादिभिः सुरै राजन्न् ऋषिभिश् च तपोधनैः । (१०१।१)
brahmādibhiḥ surai rājann ṛṣibhiś ca tapodhanaiḥ |
विज्ञप्तो वै महादेव ऋषेर् अर्थे नराधिप । (१०१।२)
vijñapto vai mahādeva ṛṣer arthe narādhipa |
नायं नृत्येद् यथा देव तथा त्वं कर्तुम् अर्हसि ॥ (१०१।३)
nāyaṃ nṛtyed yathā deva tathā tvaṃ kartum arhasi ||
ततः प्रनृत्तम् आसाद्य हर्षाविष्टेन चेतसा । (१०२।१)
tataḥ pranṛttam āsādya harṣāviṣṭena cetasā |
सुराणां हितकामार्थम् ऋषिं देवो ऽभ्यभाषत ॥ (१०२।२)
surāṇāṃ hitakāmārtham ṛṣiṃ devo 'bhyabhāṣata ||
अहो महर्षे धर्मज्ञ किमर्थं नृत्यते भवान् । (१०३।१)
aho maharṣe dharmajña kimarthaṃ nṛtyate bhavān |
हर्षस्थानं किमर्थं वा तवाद्य मुनिपुंगव ॥ (१०३।२)
harṣasthānaṃ kimarthaṃ vā tavādya munipuṃgava ||
किं न पश्यसि मे देव कराच्छाकरसं स्रुतम् । (१०४।२)
kiṃ na paśyasi me deva karācchākarasaṃ srutam |
यं दृष्ट्वाहं प्रनृत्तो वै हर्षेण महतान्वितः ॥ (१०४।३)
yaṃ dṛṣṭvāhaṃ pranṛtto vai harṣeṇa mahatānvitaḥ ||
तं प्रहस्याब्रवीद् देवो मुनिं रागेण मोहितम् । (१०५।२)
taṃ prahasyābravīd devo muniṃ rāgeṇa mohitam |
अहं वै विस्मयं विप्र न गच्छामीति पश्य माम् ॥ (१०५।३)
ahaṃ vai vismayaṃ vipra na gacchāmīti paśya mām ||
एवम् उक्त्वा नरश्रेष्ठ महादेवेन धीमता । (१०६।१)
evam uktvā naraśreṣṭha mahādevena dhīmatā |
अङ्गुल्यग्रेण राजेन्द्र स्वाङ्गुष्ठस् ताडितो ऽनघ ॥ (१०६।२)
aṅgulyagreṇa rājendra svāṅguṣṭhas tāḍito 'nagha ||
ततो भस्म क्षताद् राजन् निर्गतं हिमसंनिभम् । (१०७।१)
tato bhasma kṣatād rājan nirgataṃ himasaṃnibham |
तद् दृष्ट्वा व्रीडितो राजन् स मुनिः पादयोर् गतः ॥ (१०७।२)
tad dṛṣṭvā vrīḍito rājan sa muniḥ pādayor gataḥ ||
नान्यं देवम् अहं मन्ये रुद्रात् परतरं महत् । (१०८।१)
nānyaṃ devam ahaṃ manye rudrāt parataraṃ mahat |
सुरासुरस्य जगतो गतिस् त्वम् असि शूलधृक् ॥ (१०८।२)
surāsurasya jagato gatis tvam asi śūladhṛk ||
त्वया सृष्टम् इदं विश्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । (१०९।१)
tvayā sṛṣṭam idaṃ viśvaṃ trailokyaṃ sacarācaram |
त्वाम् एव भगवन् सर्वे प्रविशन्ति युगक्षये ॥ (१०९।२)
tvām eva bhagavan sarve praviśanti yugakṣaye ||
देवैर् अपि न शक्यस् त्वं परिज्ञातुं कुतो मया । (११०।१)
devair api na śakyas tvaṃ parijñātuṃ kuto mayā |
त्वयि सर्वे च दृश्यन्ते सुरा ब्रह्मादयो ऽनघ ॥ (११०।२)
tvayi sarve ca dṛśyante surā brahmādayo 'nagha ||
सर्वस् त्वम् असि लोकानां कर्ता कारयिता च ह । (१११।१)
sarvas tvam asi lokānāṃ kartā kārayitā ca ha |
त्वत्प्रसादात् सुराः सर्वे मोदन्तीहाकुतोभयाः । (१११।२)
tvatprasādāt surāḥ sarve modantīhākutobhayāḥ |
एवं स्तुत्वा महादेवं स ऋषिः प्रणतो ऽभवत् ॥ (१११।३)
evaṃ stutvā mahādevaṃ sa ṛṣiḥ praṇato 'bhavat ||
त्वत्प्रसादान् महादेव तपो मे न क्षरेत वै । (११२।२)
tvatprasādān mahādeva tapo me na kṣareta vai |
ततो देवः प्रहृष्टात्मा ब्रह्मर्षिम् इदम् अब्रवीत् । (११२।४)
tato devaḥ prahṛṣṭātmā brahmarṣim idam abravīt |
तपस् ते वर्धतां विप्र मत्प्रसादात् सहस्रधा ॥ (११२।५)
tapas te vardhatāṃ vipra matprasādāt sahasradhā ||
आश्रमे चेह वत्स्यामि त्वया सार्धं महामुने । (११३।१)
āśrame ceha vatsyāmi tvayā sārdhaṃ mahāmune |
सप्तसारस्वते स्नात्वा अर्चयिष्यन्ति ये तु माम् ॥ (११३।२)
saptasārasvate snātvā arcayiṣyanti ye tu mām ||
न तेषां दुर्लभं किंचिद् इह लोके परत्र च । (११४।१)
na teṣāṃ durlabhaṃ kiṃcid iha loke paratra ca |
सारस्वतं च ते लोकं गमिष्यन्ति न संशयः ॥ (११४।२)
sārasvataṃ ca te lokaṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ ||
ततस् त्वौशनसं गच्छेत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । (११५।१)
tatas tvauśanasaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam |
यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश् च तपोधनाः ॥ (११५।२)
yatra brahmādayo devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ ||
कार्त्तिकेयश्च भगवांस् त्रिसंध्यं किल भारत । (११६।१)
kārttikeyaśca bhagavāṃs trisaṃdhyaṃ kila bhārata |
सांनिध्यम् अकरोत् तत्र भार्गवप्रियकाम्यया ॥ (११६।२)
sāṃnidhyam akarot tatra bhārgavapriyakāmyayā ||
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (११७।२)
tatra snātvā naravyāghra sarvapāpaiḥ pramucyate ||
अग्नितीर्थं ततो गच्छेत् तत्र स्नात्वा नरर्षभ । (११८।१)
agnitīrthaṃ tato gacchet tatra snātvā nararṣabha |
अग्निलोकम् अवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (११८।२)
agnilokam avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||
विश्वामित्रस्य तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम । (११९।१)
viśvāmitrasya tatraiva tīrthaṃ bharatasattama |
तत्र स्नात्वा महाराज ब्राह्मण्यम् अभिजायते ॥ (११९।२)
tatra snātvā mahārāja brāhmaṇyam abhijāyate ||
ब्रह्मयोनिं समासाद्य शुचिः प्रयतमानसः । (१२०।१)
brahmayoniṃ samāsādya śuciḥ prayatamānasaḥ |
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र ब्रह्मलोकं प्रपद्यते । (१२०।२)
tatra snātvā naravyāghra brahmalokaṃ prapadyate |
पुनात्य् आसप्तमं चैव कुलं नास्त्यत्र संशयः ॥ (१२०।३)
punāty āsaptamaṃ caiva kulaṃ nāstyatra saṃśayaḥ ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । (१२१।१)
tato gaccheta rājendra tīrthaṃ trailokyaviśrutam |
पृथूदकम् इति ख्यातं कार्त्तिकेयस्य वै नृप । (१२१।२)
pṛthūdakam iti khyātaṃ kārttikeyasya vai nṛpa |
तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः ॥ (१२१।३)
tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ ||
अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि स्त्रिया वा पुरुषेण वा । (१२२।१)
ajñānājjñānato vāpi striyā vā puruṣeṇa vā |
यत् किंचिद् अशुभं कर्म कृतं मानुषबुद्धिना ॥ (१२२।२)
yat kiṃcid aśubhaṃ karma kṛtaṃ mānuṣabuddhinā ||
तत् सर्वं नश्यते तस्य स्नातमात्रस्य भारत । (१२३।१)
tat sarvaṃ naśyate tasya snātamātrasya bhārata |
अश्वमेधफलं चापि स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (१२३।२)
aśvamedhaphalaṃ cāpi svargalokaṃ ca gacchati ||
पुण्यम् आहुः कुरुक्षेत्रं कुरुक्षेत्रात् सरस्वतीम् । (१२४।१)
puṇyam āhuḥ kurukṣetraṃ kurukṣetrāt sarasvatīm |
सरस्वत्याश् च तीर्थानि तीर्थेभ्यश्च पृथूदकम् ॥ (१२४।२)
sarasvatyāś ca tīrthāni tīrthebhyaśca pṛthūdakam ||
उत्तमे सर्वतीर्थानां यस् त्यजेद् आत्मनस् तनुम् । (१२५।१)
uttame sarvatīrthānāṃ yas tyajed ātmanas tanum |
पृथूदके जप्यपरो नैनं श्वोमरणं तपेत् ॥ (१२५।२)
pṛthūdake japyaparo nainaṃ śvomaraṇaṃ tapet ||
वेदे च नियतं राजन् अभिगच्छेत् पृथूदकम् ॥ (१२६।२)
vede ca niyataṃ rājan abhigacchet pṛthūdakam ||
पृथूदकात् पुण्यतमं नान्यत् तीर्थं नरोत्तम । (१२७।१)
pṛthūdakāt puṇyatamaṃ nānyat tīrthaṃ narottama |
एतन् मेध्यं पवित्रं च पावनं च न संशयः ॥ (१२७।२)
etan medhyaṃ pavitraṃ ca pāvanaṃ ca na saṃśayaḥ ||
तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति अपि पापकृतो जनाः । (१२८।१)
tatra snātvā divaṃ yānti api pāpakṛto janāḥ |
पृथूदके नरश्रेष्ठ प्राहुर् एवं मनीषिणः ॥ (१२८।२)
pṛthūdake naraśreṣṭha prāhur evaṃ manīṣiṇaḥ ||
मधुस्रवं च तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम । (१२९।१)
madhusravaṃ ca tatraiva tīrthaṃ bharatasattama |
तत्र स्नात्वा नरो राजन् गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (१२९।२)
tatra snātvā naro rājan gosahasraphalaṃ labhet ||
ततो गच्छेन्नरश्रेष्ठ तीर्थं देव्या यथाक्रमम् । (१३०।१)
tato gacchennaraśreṣṭha tīrthaṃ devyā yathākramam |
सरस्वत्यारुणायाश्च संगमं लोकविश्रुतम् ॥ (१३०।२)
sarasvatyāruṇāyāśca saṃgamaṃ lokaviśrutam ||
त्रिरात्रोपोषितः स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया । (१३१।१)
trirātropoṣitaḥ snātvā mucyate brahmahatyayā |
अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं विन्दति मानवः ॥ (१३१।२)
agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ vindati mānavaḥ ||
अवतीर्णं च तत्रैव तीर्थं कुरुकुलोद्वह । (१३२।२)
avatīrṇaṃ ca tatraiva tīrthaṃ kurukulodvaha |
विप्राणाम् अनुकम्पार्थं दर्भिणा निर्मितं पुरा ॥ (१३२।३)
viprāṇām anukampārthaṃ darbhiṇā nirmitaṃ purā ||
क्रियामन्त्रैश् च संयुक्तो ब्राह्मणः स्यान्न संशयः ॥ (१३३।२)
kriyāmantraiś ca saṃyukto brāhmaṇaḥ syānna saṃśayaḥ ||
क्रियामन्त्रविहीनो ऽपि तत्र स्नात्वा नरर्षभ । (१३४।१)
kriyāmantravihīno 'pi tatra snātvā nararṣabha |
चीर्णव्रतो भवेद् विप्रो दृष्टम् एतत् पुरातने ॥ (१३४।२)
cīrṇavrato bhaved vipro dṛṣṭam etat purātane ||
समुद्राश्चापि चत्वारः समानीताश् च दर्भिणा । (१३५।१)
samudrāścāpi catvāraḥ samānītāś ca darbhiṇā |
येषु स्नातो नरव्याघ्र न दुर्गतिम् अवाप्नुयात् । (१३५।२)
yeṣu snāto naravyāghra na durgatim avāpnuyāt |
फलानि गोसहस्राणां चतुर्णां विन्दते च सः ॥ (१३५।३)
phalāni gosahasrāṇāṃ caturṇāṃ vindate ca saḥ ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं शतसहस्रकम् । (१३६।१)
tato gaccheta rājendra tīrthaṃ śatasahasrakam |
साहस्रकं च तत्रैव द्वे तीर्थे लोकविश्रुते ॥ (१३६।२)
sāhasrakaṃ ca tatraiva dve tīrthe lokaviśrute ||
उभयोर् हि नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् । (१३७।१)
ubhayor hi naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet |
दानं वाप्युपवासो वा सहस्रगुणितं भवेत् ॥ (१३७।२)
dānaṃ vāpyupavāso vā sahasraguṇitaṃ bhavet ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र रेणुकातीर्थम् उत्तमम् । (१३८।१)
tato gaccheta rājendra reṇukātīrtham uttamam |
तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः । (१३८।२)
tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ |
स्रवपापविशुद्धात्मा अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (१३८।३)
sravapāpaviśuddhātmā agniṣṭomaphalaṃ labhet ||
विमोचनम् उपस्पृश्य जितमन्युर् जितेन्द्रियः । (१३९।१)
vimocanam upaspṛśya jitamanyur jitendriyaḥ |
प्रतिग्रहकृतैर् दोषैः सर्वैः स परिमुच्यते ॥ (१३९।२)
pratigrahakṛtair doṣaiḥ sarvaiḥ sa parimucyate ||
ततः पञ्चवटं गत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः । (१४०।१)
tataḥ pañcavaṭaṃ gatvā brahmacārī jitendriyaḥ |
पुण्येन महता युक्तः सतां लोके महीयते ॥ (१४०।२)
puṇyena mahatā yuktaḥ satāṃ loke mahīyate ||
यत्र योगेश्वरः स्थाणुः स्वयम् एव वृषध्वजः । (१४१।१)
yatra yogeśvaraḥ sthāṇuḥ svayam eva vṛṣadhvajaḥ |
तम् अर्चयित्वा देवेशं गमनाद् एव सिध्यति ॥ (१४१।२)
tam arcayitvā deveśaṃ gamanād eva sidhyati ||
औजसं वरुणं तीर्थं दीप्यते स्वेन तेजसा । (१४२।१)
aujasaṃ varuṇaṃ tīrthaṃ dīpyate svena tejasā |
यत्र ब्रह्मादिभिर् देवैर् ऋषिभिश् च तपोधनैः । (१४२।२)
yatra brahmādibhir devair ṛṣibhiś ca tapodhanaiḥ |
सेनापत्येन देवानाम् अभिषिक्तो गुहस् तदा ॥ (१४२।३)
senāpatyena devānām abhiṣikto guhas tadā ||
औजसस्य तु पूर्वेण कुरुतीर्थं कुरूद्वह । (१४३।१)
aujasasya tu pūrveṇa kurutīrthaṃ kurūdvaha |
कुरुतीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः । (१४३।२)
kurutīrthe naraḥ snātvā brahmacārī jitendriyaḥ |
सर्वपापविशुद्धात्मा कुरुलोकं प्रपद्यते ॥ (१४३।३)
sarvapāpaviśuddhātmā kurulokaṃ prapadyate ||
स्वर्गद्वारं ततो गच्छेन् नियतो नियताशनः । (१४४।१)
svargadvāraṃ tato gacchen niyato niyatāśanaḥ |
स्वर्गलोकम् अवाप्नोति ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ (१४४।२)
svargalokam avāpnoti brahmalokaṃ ca gacchati ||
तत्र स्नात्वा नरो राजन् न दुर्गतिम् अवाप्नुयात् ॥ (१४५।२)
tatra snātvā naro rājan na durgatim avāpnuyāt ||
तत्र ब्रह्मा स्वयं नित्यं देवैः सह महीपते । (१४६।१)
tatra brahmā svayaṃ nityaṃ devaiḥ saha mahīpate |
सांनिध्यं चैव राजेन्द्र रुद्रपत्न्याः कुरूद्वह । (१४७।१)
sāṃnidhyaṃ caiva rājendra rudrapatnyāḥ kurūdvaha |
अभिगम्य च तां देवीं न दुर्गतिम् अवाप्नुयात् ॥ (१४७।२)
abhigamya ca tāṃ devīṃ na durgatim avāpnuyāt ||
तत्रैव च महाराज विश्वेश्वरम् उमापतिम् । (१४८।१)
tatraiva ca mahārāja viśveśvaram umāpatim |
अभिगम्य महादेवं मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ (१४८।२)
abhigamya mahādevaṃ mucyate sarvakilbiṣaiḥ ||
तीर्थे तु सर्वदेवानां स्नातः स पुरुषर्षभ । (१५०।१)
tīrthe tu sarvadevānāṃ snātaḥ sa puruṣarṣabha |
सर्वदुःखैः परित्यक्तो द्योतते शशिवत् सदा ॥ (१५०।२)
sarvaduḥkhaiḥ parityakto dyotate śaśivat sadā ||
ततः स्वस्तिपुरं गच्छेत् तीर्थसेवी नराधिप । (१५१।१)
tataḥ svastipuraṃ gacchet tīrthasevī narādhipa |
पावनं तीर्थम् आसाद्य तर्पयेत् पितृदेवताः । (१५१।२)
pāvanaṃ tīrtham āsādya tarpayet pitṛdevatāḥ |
अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (१५१।३)
agniṣṭomasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||
गङ्गाह्रदश् च तत्रैव कूपश् च भरतर्षभ । (१५२।१)
gaṅgāhradaś ca tatraiva kūpaś ca bharatarṣabha |
तिस्रः कोट्यस् तु तीर्थानां तस्मिन् कूपे महीपते । (१५२।२)
tisraḥ koṭyas tu tīrthānāṃ tasmin kūpe mahīpate |
तत्र स्नात्वा नरो राजन् स्वर्गलोकं प्रपद्यते ॥ (१५२।३)
tatra snātvā naro rājan svargalokaṃ prapadyate ||
आपगायां नरः स्नात्वा अर्चयित्वा महेश्वरम् । (१५३।१)
āpagāyāṃ naraḥ snātvā arcayitvā maheśvaram |
गाणपत्यम् अवाप्नोति कुलं चोद्धरते स्वकम् ॥ (१५३।२)
gāṇapatyam avāpnoti kulaṃ coddharate svakam ||
ततः स्थाणुवटं गच्छेत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । (१५४।१)
tataḥ sthāṇuvaṭaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam |
तत्र स्नात्वा स्थितो रात्रिं रुद्रलोकम् अवाप्नुयात् ॥ (१५४।२)
tatra snātvā sthito rātriṃ rudralokam avāpnuyāt ||
बदरीपाचनं गच्छेद् वसिष्ठस्याश्रमं ततः । (१५५।१)
badarīpācanaṃ gacched vasiṣṭhasyāśramaṃ tataḥ |
बदरं भक्षयेत् तत्र त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥ (१५५।२)
badaraṃ bhakṣayet tatra trirātropoṣito naraḥ ||
सम्यग् द्वादश वर्षाणि बदरान् भक्षयेत् तु यः । (१५६।१)
samyag dvādaśa varṣāṇi badarān bhakṣayet tu yaḥ |
त्रिरात्रोपोषितश् चैव भवेत् तुल्यो नराधिप ॥ (१५६।२)
trirātropoṣitaś caiva bhavet tulyo narādhipa ||
इन्द्रमार्गं समासाद्य तीर्थसेवी नराधिप । (१५७।१)
indramārgaṃ samāsādya tīrthasevī narādhipa |
ततो गच्छेत धर्मज्ञ तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । (१५९।१)
tato gaccheta dharmajña tīrthaṃ trailokyaviśrutam |
आदित्यस्याश्रमो यत्र तेजोराशेर् महात्मनः ॥ (१५९।२)
ādityasyāśramo yatra tejorāśer mahātmanaḥ ||
तस्मिंस् तीर्थे नरः स्नात्वा पूजयित्वा विभावसुम् । (१६०।१)
tasmiṃs tīrthe naraḥ snātvā pūjayitvā vibhāvasum |
आदित्यलोकं व्रजति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (१६०।२)
ādityalokaṃ vrajati kulaṃ caiva samuddharet ||
सोमतीर्थे नरः स्नात्वा तीर्थसेवी कुरूद्वह । (१६१।१)
somatīrthe naraḥ snātvā tīrthasevī kurūdvaha |
सोमलोकम् अवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः ॥ (१६१।२)
somalokam avāpnoti naro nāstyatra saṃśayaḥ ||
ततो गच्छेत धर्मज्ञ दधीचस्य महात्मनः । (१६२।१)
tato gaccheta dharmajña dadhīcasya mahātmanaḥ |
तीर्थं पुण्यतमं राजन् पावनं लोकविश्रुतम् ॥ (१६२।२)
tīrthaṃ puṇyatamaṃ rājan pāvanaṃ lokaviśrutam ||
यत्र सारस्वतो राजन् सो ऽङ्गिरास् तपसो निधिः । (१६३।१)
yatra sārasvato rājan so 'ṅgirās tapaso nidhiḥ |
तस्मिंस् तीर्थे नरः स्नात्वा वाजपेयफलं लभेत् । (१६३।२)
tasmiṃs tīrthe naraḥ snātvā vājapeyaphalaṃ labhet |
सारस्वतीं गतिं चैव लभते नात्र संशयः ॥ (१६३।३)
sārasvatīṃ gatiṃ caiva labhate nātra saṃśayaḥ ||
ततः कन्याश्रमं गच्छेन् नियतो ब्रह्मचर्यवान् । (१६४।१)
tataḥ kanyāśramaṃ gacchen niyato brahmacaryavān |
लभेत् कन्याशतं दिव्यं ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ (१६४।३)
labhet kanyāśataṃ divyaṃ brahmalokaṃ ca gacchati ||
ततो गच्छेत धर्मज्ञ तीर्थं संनिहितीम् अपि । (१६५।१)
tato gaccheta dharmajña tīrthaṃ saṃnihitīm api |
यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश् च तपोधनाः । (१६५।२)
yatra brahmādayo devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ |
मासि मासि समायान्ति पुण्येन महतान्विताः ॥ (१६५।३)
māsi māsi samāyānti puṇyena mahatānvitāḥ ||
संनिहित्याम् उपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे । (१६६।१)
saṃnihityām upaspṛśya rāhugraste divākare |
पृथिव्यां यानि तीर्थानि अन्तरिक्षचराणि च । (१६७।१)
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni antarikṣacarāṇi ca |
नद्यो नदास् तडागाश्च सर्वप्रस्रवणानि च ॥ (१६७।२)
nadyo nadās taḍāgāśca sarvaprasravaṇāni ca ||
उदपानाश्च वप्राश् च पुण्यान्यायतनानि च । (१६८।१)
udapānāśca vaprāś ca puṇyānyāyatanāni ca |
मासि मासि समायान्ति संनिहित्यां न संशयः ॥ (१६८।२)
māsi māsi samāyānti saṃnihityāṃ na saṃśayaḥ ||
यत् किंचिद् दुष्कृतं कर्म स्त्रिया वा पुरुषस्य वा । (१६९।१)
yat kiṃcid duṣkṛtaṃ karma striyā vā puruṣasya vā |
स्नातमात्रस्य तत् सर्वं नश्यते नात्र संशयः । (१६९।२)
snātamātrasya tat sarvaṃ naśyate nātra saṃśayaḥ |
पद्मवर्णेन यानेन ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ (१६९।३)
padmavarṇena yānena brahmalokaṃ sa gacchati ||
अभिवाद्य ततो यक्षं द्वारपालम् अरन्तुकम् । (१७०।१)
abhivādya tato yakṣaṃ dvārapālam arantukam |
कोटिरूपम् उपस्पृश्य लभेद् बहु सुवर्णकम् ॥ (१७०।२)
koṭirūpam upaspṛśya labhed bahu suvarṇakam ||
गङ्गाह्रदश् च तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम । (१७१।१)
gaṅgāhradaś ca tatraiva tīrthaṃ bharatasattama |
तत्र स्नातस् तु धर्मज्ञ ब्रह्मचारी समाहितः । (१७१।२)
tatra snātas tu dharmajña brahmacārī samāhitaḥ |
राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं विन्दति शाश्वतम् ॥ (१७१।३)
rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ vindati śāśvatam ||
पृथिव्यां नैमिषं पुण्यम् अन्तरिक्षे च पुष्करम् । (१७२।१)
pṛthivyāṃ naimiṣaṃ puṇyam antarikṣe ca puṣkaram |
त्रयाणाम् अपि लोकानां कुरुक्षेत्रं विशिष्यते ॥ (१७२।२)
trayāṇām api lokānāṃ kurukṣetraṃ viśiṣyate ||
पांसवो ऽपि कुरुक्षेत्रे वायुना समुदीरिताः । (१७३।१)
pāṃsavo 'pi kurukṣetre vāyunā samudīritāḥ |
अपि दुष्कृतकर्माणं नयन्ति परमां गतिम् ॥ (१७३।२)
api duṣkṛtakarmāṇaṃ nayanti paramāṃ gatim ||
ये वसन्ति कुरुक्षेत्रे ते वसन्ति त्रिविष्टपे ॥ (१७४।२)
ye vasanti kurukṣetre te vasanti triviṣṭape ||
कुरुक्षेत्रं गमिष्यामि कुरुक्षेत्रे वसाम्यहम् । (१७५।१)
kurukṣetraṃ gamiṣyāmi kurukṣetre vasāmyaham |
अप्येकां वाचम् उत्सृज्य सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (१७५।२)
apyekāṃ vācam utsṛjya sarvapāpaiḥ pramucyate ||
ब्रह्मवेदी कुरुक्षेत्रं पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम् । (१७६।१)
brahmavedī kurukṣetraṃ puṇyaṃ brahmarṣisevitam |
तदावसन्ति ये राजन् न ते शोच्याः कथंचन ॥ (१७६।२)
tadāvasanti ye rājan na te śocyāḥ kathaṃcana ||
तरन्तुकारन्तुकयोर् यद् अन्तरं रामह्रदानां च मचक्रुकस्य । (१७७।१)
tarantukārantukayor yad antaraṃ rāmahradānāṃ ca macakrukasya |
एतत् कुरुक्षेत्रसमन्तपञ्चकं पितामहस्योत्तरवेदिर् उच्यते ॥ (१७७।२)
etat kurukṣetrasamantapañcakaṃ pitāmahasyottaravedir ucyate ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.