वैशंपायन उवाच । (१।१)

मार्कण्डेयम् ऋषयः पाण्डवाश्च पर्यपृच्छन् । (१।२)

अस्ति कश्चिद् भवतश्चिरजाततर इति ॥ (१।३)

स तान् उवाच । (२।१)

अस्ति खलु राजर्षिर् इन्द्रद्युम्नो नाम क्षीणपुण्यस्त्रिदिवात् प्रच्युतः । (२।२)

कीर्तिस्ते व्युच्छिन्नेति । (२।३)

स माम् उपातिष्ठत् । (२।४)

अथ प्रत्यभिजानाति मां भवान् इति ॥ (२।५)

तम् अहम् अब्रुवम् । (३।१)

न वयं रासायनिकाः शरीरोपतापेनात्मनः समारभामहे ऽर्थानाम् अनुष्ठानम् ॥ (३।२)

अस्ति खलु हिमवति प्राकारकर्णो नामोलूकः । (४।१)

स भवन्तं यदि जानीयात् । (४।२)

प्रकृष्टे चाध्वनि हिमवान् । (४।३)

तत्रासौ प्रतिवसतीति ॥ (४।४)

स माम् अश्वो भूत्वा तत्रावहद् यत्र बभूवोलूकः ॥ (५।१)

अथैनं स राजर्षिः पर्यपृच्छत् । (६।१)

प्रत्यभिजानाति मां भवान् इति ॥ (६।२)

स मुहूर्तं ध्यात्वाब्रवीद् एनम् । (७।१)

नाभिजाने भवन्तम् इति ॥ (७।२)

स एवम् उक्तो राजर्षिर् इन्द्रद्युम्नः पुनस्तम् उलूकम् अब्रवीत् । (८।१)

अस्ति कश्चिद् भवतश्चिरजाततर इति ॥ (८।२)

स एवम् उक्तो ऽब्रवीद् एनम् । (९।१)

अस्ति खल्विन्द्रद्युम्नसरो नाम । (९।२)

तस्मिन्नाडीजङ्घो नाम बकः प्रतिवसति । (९।३)

सो ऽस्मत्तश्चिरजाततरः । (९।४)

तं पृच्छेति ॥ (९।५)

तत इन्द्रद्युम्नो मां चोलूकं चादाय तत् सरो ऽगच्छद् यत्रासौ नाडीजङ्घो नाम बको बभूव ॥ (१०।१)

सो ऽस्माभिः पृष्टः । (११।१)

भवान् इन्द्रद्युम्नं राजानं प्रत्यभिजानातीति ॥ (११।२)

स एवम् उक्तो ऽब्रवीन्मुहूर्तं ध्यात्वा । (१२।१)

नाभिजानाम्यहम् इन्द्रद्युम्नं राजानम् इति ॥ (१२।२)

ततः सो ऽस्माभिः पृष्टः । (१३।१)

अस्ति कश्चिद् अन्यो भवतश्चिरजाततर इति ॥ (१३।२)

स नो ऽब्रवीद् अस्ति खल्विहैव सरस्यकूपारो नाम कच्छपः प्रतिवसति । (१४।१)

स मत्तश्चिरजाततर इति । (१४।२)

स यदि कथंचिद् अभिजानीयाद् इमं राजानं तम् अकूपारं पृच्छाम इति ॥ (१४।३)

ततः स बकस्तम् अकूपारं कच्छपं विज्ञापयामास । (१५।१)

अस्त्यस्माकम् अभिप्रेतं भवन्तं कंचिद् अर्थम् अभिप्रष्टुम् । (१५।२)

साध्वागम्यतां तावद् इति ॥ (१५।३)

एतच्छ्रुत्वा स कच्छपस्तस्मात् सरस उत्थायाभ्यगच्छद् यत्र तिष्ठामो वयं तस्य सरसस्तीरे ॥ (१६।१)

आगतं चैनं वयम् अपृच्छाम । (१७।१)

भवान् इन्द्रद्युम्नं राजानम् अभिजानातीति ॥ (१७।२)

स मुहूर्तं ध्यात्वा बाष्पपूर्णनयन उद्विग्नहृदयो वेपमानो विसंज्ञकल्पः प्राञ्जलिर् अब्रवीत् । (१८।१)

किम् अहम् एनं न प्रत्यभिजानामि । (१८।२)

अहं ह्यनेन सहस्रकृत्वः पूर्वम् अग्निचितिषूपहितपूर्वः । (१८।३)

सरश्चेदम् अस्य दक्षिणादत्ताभिर् गोभिर् अतिक्रममाणाभिः कृतम् । (१८।४)

अत्र चाहं प्रतिवसामीति ॥ (१८।५)

अथैतत् कच्छपेनोदाहृतं श्रुत्वा समनन्तरं देवलोकाद् देवरथः प्रादुरासीत् ॥ (१९।१)

वाचश्चाश्रूयन्तेन्द्रद्युम्नं प्रति । (२०।१)

प्रस्तुतस्ते स्वर्गः । (२०।२)

यथोचितं स्थानम् अभिपद्यस्व । (२०।३)

कीर्तिमान् असि । (२०।४)

अव्यग्रो याहीति ॥ (२०।५)

दिवं स्पृशति भूमिं च शब्दः पुण्यस्य कर्मणः । (२१।१)

यावत् स शब्दो भवति तावत् पुरुष उच्यते ॥ (२१।२)

अकीर्तिः कीर्त्यते यस्य लोके भूतस्य कस्यचित् । (२२।१)

पतत्येवाधमांल्लोकान् यावच्छब्दः स कीर्त्यते ॥ (२२।२)

तस्मात् कल्याणवृत्तः स्याद् अत्यन्ताय नरो भुवि । (२३।१)

विहाय वृत्तं पापिष्ठं धर्मम् एवाभिसंश्रयेत् ॥ (२३।२)

इत्येतच्छ्रुत्वा स राजाब्रवीत् । (२४।१)

तिष्ठ तावद् यावद् इदानीम् इमौ वृद्धौ यथास्थानं प्रतिपादयामीति ॥ (२४।२)

स मां प्राकारकर्णं चोलूकं यथोचिते स्थाने प्रतिपाद्य तेनैव यानेन संसिद्धो यथोचितं स्थानं प्रतिपन्नः ॥ (२५।१)

एतन्मयानुभूतं चिरजीविना दृष्टम् इति पाण्डवान् उवाच मार्कण्डेयः ॥ (२६।१)

पाण्डवाश्चोचुः प्रीताः । (२७।१)

साधु । (२७।२)

शोभनं कृतं भवता राजानम् इन्द्रद्युम्नं स्वर्गलोकाच्च्युतं स्वे स्थाने स्वर्गे पुनः प्रतिपादयतेति ॥ (२७।३)

अथैनान् अब्रवीद् असौ । (२८।१)

ननु देवकीपुत्रेणापि कृष्णेन नरके मज्जमानो राजर्षिर् नृगस्तस्मात् कृच्छ्रात् समुद्धृत्य पुनः स्वर्गं प्रतिपादित इति ॥ (२८।२)