सूत उवाच । (१।१)

एतस्मिन्न् एव काले तु जरत्कारुर् महातपाः । (१।२)

चचार पृथिवीं कृत्स्नां यत्रसायंगृहो मुनिः ॥ (१।३)

चरन् दीक्षां महातेजा दुश्चराम् अकृतात्मभिः । (२।१)

तीर्थेष्वाप्लवनं कुर्वन् पुण्येषु विचचार ह ॥ (२।२)

वायुभक्षो निराहारः शुष्यन्न् अहरहर् मुनिः । (३।१)

स ददर्श पितॄन् गर्ते लम्बमानान् अधोमुखान् ॥ (३।२)

एकतन्त्ववशिष्टं वै वीरणस्तम्बम् आश्रितान् । (४।१)

तं च तन्तुं शनैर् आखुम् आददानं बिलाश्रयम् ॥ (४।२)

निराहारान् कृशान् दीनान् गर्त आर्तांस्त्राणम् इच्छतः । (५।१)

उपसृत्य स तान् दीनान् दीनरूपो ऽभ्यभाषत ॥ (५।२)

के भवन्तो ऽवलम्बन्ते वीरणस्तम्बम् आश्रिताः । (६।१)

दुर्बलं खादितैर् मूलैर् आखुना बिलवासिना ॥ (६।२)

वीरणस्तम्बके मूलं यद् अप्येकम् इह स्थितम् । (७।१)

तद् अप्ययं शनैर् आखुर् आदत्ते दशनैः शितैः ॥ (७।२)

छेत्स्यते ऽल्पावशिष्टत्वाद् एतद् अप्यचिराद् इव । (८।१)

ततः स्थ पतितारो ऽत्र गर्ते अस्मिन्न् अधोमुखाः ॥ (८।२)

ततो मे दुःखम् उत्पन्नं दृष्ट्वा युष्मान् अधोमुखान् । (९।१)

कृच्छ्राम् आपदम् आपन्नान् प्रियं किं करवाणि वः ॥ (९।२)

तपसो ऽस्य चतुर्थेन तृतीयेनापि वा पुनः । (१०।१)

अर्धेन वापि निस्तर्तुम् आपदं ब्रूत माचिरम् ॥ (१०।२)

अथवापि समग्रेण तरन्तु तपसा मम । (११।१)

भवन्तः सर्व एवास्मात् कामम् एवं विधीयताम् ॥ (११।२)

पितर ऊचुः । (१२।१)

ऋद्धो भवान् ब्रह्मचारी यो नस्त्रातुम् इहेच्छति । (१२।२)

न तु विप्राग्र्य तपसा शक्यम् एतद् व्यपोहितुम् ॥ (१२।३)

अस्ति नस्तात तपसः फलं प्रवदतां वर । (१३।१)

संतानप्रक्षयाद् ब्रह्मन् पतामो निरये ऽशुचौ । (१३।२)

संतानं हि परो धर्म एवम् आह पितामहः ॥ (१३।३)

लम्बताम् इह नस्तात न ज्ञानं प्रतिभाति वै । (१४।१)

येन त्वां नाभिजानीमो लोके विख्यातपौरुषम् ॥ (१४।२)

ऋद्धो भवान् महाभागो यो नः शोच्यान् सुदुःखितान् । (१५।१)

शोच्यान् सुदुःखितान् अस्मान् कस्माद् वेदविदां वर । (१५।२)

शोचस्युपेत्य कारुण्याच्छृणु ये वै वयं द्विज ॥ (१५।३)

यायावरा नाम वयम् ऋषयः संशितव्रताः । (१६।१)

लोकात् पुण्याद् इह भ्रष्टाः संतानप्रक्षयाद् विभो ॥ (१६।२)

प्रनष्टं नस्तपः पुण्यं न हि नस्तन्तुर् अस्ति वै । (१७।१)

अस्ति त्वेको ऽद्य नस्तन्तुः सो ऽपि नास्ति यथा तथा ॥ (१७।२)

मन्दभाग्यो ऽल्पभाग्यानां बन्धुः स किल नः कुले । (१८।१)

जरत्कारुर् इति ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः । (१८।२)

नियतात्मा महात्मा च सुव्रतः सुमहातपाः ॥ (१८।३)

तेन स्म तपसो लोभात् कृच्छ्रम् आपादिता वयम् । (१९।१)

न तस्य भार्या पुत्रो वा बान्धवो वास्ति कश्चन ॥ (१९।२)

तस्माल्लम्बामहे गर्ते नष्टसंज्ञा ह्यनाथवत् । (२०।१)

स वक्तव्यस्त्वया दृष्ट्वा अस्माकं नाथवत्तया ॥ (२०।२)

पितरस्ते ऽवलम्बन्ते गर्ते दीना अधोमुखाः । (२१।१)

साधु दारान् कुरुष्वेति प्रजायस्वेति चाभिभो । (२१।२)

न तच्च कुतपोदानैः प्राप्यते फलम् उत्तमम् । (२१।३)

यच्च कुदारसंतानप्राप्तौ सम्प्राप्यते ऽमितम् । (२१।४)

क्षालनस्तात जायन्ते सर्व एव हि मानवाः । (२१।५)

पितृदेवर्षिमनुजा भर्तव्या आर्यवर्णजैः । (२१।६)

अथान्यथा वर्तमाना वार्याः स्युस्त्रिदिवौकसाम् । (२१।७)

त्वं तात सम्यग् जानीहि धर्मज्ञः सन् न वेत्सि किम् । (२१।८)

कुलतन्तुर् हि नः शिष्टस्त्वम् एवैकस्तपोधन ॥ (२१।९)

यं तु पश्यसि नो ब्रह्मन् वीरणस्तम्बम् आश्रितान् । (२२।१)

एषो ऽस्माकं कुलस्तम्ब आसीत् स्वकुलवर्धनः ॥ (२२।२)

यानि पश्यसि वै ब्रह्मन् मूलानीहास्य वीरुधः । (२३।१)

एते नस्तन्तवस्तात कालेन परिभक्षिताः ॥ (२३।२)

यत् त्वेतत् पश्यसि ब्रह्मन् मूलम् अस्यार्धभक्षितम् । (२४।१)

तत्र लम्बामहे सर्वे सो ऽप्येकस्तप आस्थितः ॥ (२४।२)

यम् आखुं पश्यसि ब्रह्मन् काल एष महाबलः । (२५।१)

स तं तपोरतं मन्दं शनैः क्षपयते तुदन् । (२५।२)

जरत्कारुं तपोलुब्धं मन्दात्मानम् अचेतसम् ॥ (२५।३)

न हि नस्तत् तपस्तस्य तारयिष्यति सत्तम । (२६।१)

छिन्नमूलान् परिभ्रष्टान् कालोपहतचेतसः । (२६।२)

नरकप्रतिष्ठान् पश्यास्मान् यथा दुष्कृतिनस्तथा ॥ (२६।३)

अस्मासु पतितेष्वत्र सह पूर्वैः पितामहैः । (२७।१)

छिन्नः कालेन सो ऽप्यत्र गन्ता वै नरकं ततः ॥ (२७।२)

तपो वाप्यथवा यज्ञो यच्चान्यत् पावनं महत् । (२८।१)

तत् सर्वं न समं तात संतत्येति सतां मतम् ॥ (२८।२)

स तात दृष्ट्वा ब्रूयास्त्वं जरत्कारुं तपस्विनम् । (२९।१)

यथादृष्टम् इदं चास्मै त्वयाख्येयम् अशेषतः ॥ (२९।२)

यथा दारान् प्रकुर्यात् स पुत्रांश्चोत्पादयेद् यथा । (३०।१)

तथा ब्रह्मंस्त्वया वाच्यः सो ऽस्माकं नाथवत्तया । (३०।२)

बान्धवानां हितस्येह यथा चात्मकुलं तथा । (३०।३)

कस्त्वं बन्धुम् इवास्माकम् अनुशोचसि सत्तम । (३०।४)

श्रोतुम् इच्छाम सर्वेषां को भवान् इह तिष्ठति ॥ (३०।५)