महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 18

316 of 1995 · 49 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वासुदेव उवाच । (१।१)

vāsudeva uvāca

1.2१.२

एवम् उक्त्वा रौक्मिणेयो यादवान् भरतर्षभ । (१।२)

evam uktvā raukmiṇeyo yādavān bharatarṣabha |

1.3१.३

दंशितैर् हरिभिर् युक्तं रथम् आस्थाय काञ्चनम् ॥ (१।३)

daṃśitair haribhir yuktaṃ ratham āsthāya kāñcanam ||

2.1२.१

उच्छ्रित्य मकरं केतुं व्यात्ताननम् अलंकृतम् । (२।१)

ucchritya makaraṃ ketuṃ vyāttānanam alaṃkṛtam |

2.2२.२

उत्पतद्भिर् इवाकाशं तैर् हयैर् अन्वयात् परान् ॥ (२।२)

utpatadbhir ivākāśaṃ tair hayair anvayāt parān ||

3.1३.१

विक्षिपन् नादयंश् चापि धनुःश्रेष्ठं महाबलः । (३।१)

vikṣipan nādayaṃś cāpi dhanuḥśreṣṭhaṃ mahābalaḥ |

3.2३.२

तूणखड्गधरः शूरो बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ॥ (३।२)

tūṇakhaḍgadharaḥ śūro baddhagodhāṅgulitravān ||

4.1४.१

स विद्युच्चलितं चापं विहरन् वै तलात् तलम् । (४।१)

sa vidyuccalitaṃ cāpaṃ viharan vai talāt talam |

4.2४.२

मोहयामास दैतेयान् सर्वान् सौभनिवासिनः ॥ (४।२)

mohayāmāsa daiteyān sarvān saubhanivāsinaḥ ||

5.1५.१

नास्य विक्षिपतश् चापं संदधानस्य चासकृत् । (५।१)

nāsya vikṣipataś cāpaṃ saṃdadhānasya cāsakṛt |

5.2५.२

अन्तरं ददृशे कश्चिन् निघ्नतः शात्रवान् रणे ॥ (५।२)

antaraṃ dadṛśe kaścin nighnataḥ śātravān raṇe ||

6.1६.१

मुखस्य वर्णो न विकल्पते ऽस्य चेलुश् च गात्राणि न चापि तस्य । (६।१)

mukhasya varṇo na vikalpate 'sya celuś ca gātrāṇi na cāpi tasya |

6.2६.२

सिंहोन्नतं चाप्य् अभिगर्जतो ऽस्य शुश्राव लोको ऽद्भुतरूपम् अग्र्यम् ॥ (६।२)

siṃhonnataṃ cāpy abhigarjato 'sya śuśrāva loko 'dbhutarūpam agryam ||

7.1७.१

जलेचरः काञ्चनयष्टिसंस्थो व्यात्ताननः सर्वतिमिप्रमाथी । (७।१)

jalecaraḥ kāñcanayaṣṭisaṃstho vyāttānanaḥ sarvatimipramāthī |

7.2७.२

वित्रासयन् राजति वाहमुख्ये शाल्वस्य सेनाप्रमुखे ध्वजाग्र्यः ॥ (७।२)

vitrāsayan rājati vāhamukhye śālvasya senāpramukhe dhvajāgryaḥ ||

8.1८.१

ततः स तूर्णं निष्पत्य प्रद्युम्नः शत्रुकर्शनः । (८।१)

tataḥ sa tūrṇaṃ niṣpatya pradyumnaḥ śatrukarśanaḥ |

8.2८.२

शाल्वम् एवाभिदुद्राव विधास्यन् कलहं नृप ॥ (८।२)

śālvam evābhidudrāva vidhāsyan kalahaṃ nṛpa ||

9.1९.१

अभियानं तु वीरेण प्रद्युम्नेन महाहवे । (९।१)

abhiyānaṃ tu vīreṇa pradyumnena mahāhave |

9.2९.२

नामर्षयत संक्रुद्धः शाल्वः कुरुकुलोद्वह ॥ (९।२)

nāmarṣayata saṃkruddhaḥ śālvaḥ kurukulodvaha ||

10.1१०.१

स रोषमदमत्तो वै कामगाद् अवरुह्य च । (१०।१)

sa roṣamadamatto vai kāmagād avaruhya ca |

10.2१०.२

प्रद्युम्नं योधयामास शाल्वः परपुरंजयः ॥ (१०।२)

pradyumnaṃ yodhayāmāsa śālvaḥ parapuraṃjayaḥ ||

11.1११.१

तयोः सुतुमुलं युद्धं शाल्ववृष्णिप्रवीरयोः । (११।१)

tayoḥ sutumulaṃ yuddhaṃ śālvavṛṣṇipravīrayoḥ |

11.2११.२

समेता ददृशुर् लोका बलिवासवयोर् इव ॥ (११।२)

sametā dadṛśur lokā balivāsavayor iva ||

12.1१२.१

तस्य मायामयो वीर रथो हेमपरिष्कृतः । (१२।१)

tasya māyāmayo vīra ratho hemapariṣkṛtaḥ |

12.2१२.२

सध्वजः सपताकश् च सानुकर्षः सतूणवान् ॥ (१२।२)

sadhvajaḥ sapatākaś ca sānukarṣaḥ satūṇavān ||

13.1१३.१

स तं रथवरं श्रीमान् समारुह्य किल प्रभो । (१३।१)

sa taṃ rathavaraṃ śrīmān samāruhya kila prabho |

13.2१३.२

मुमोच बाणान् कौरव्य प्रद्युम्नाय महाबलः ॥ (१३।२)

mumoca bāṇān kauravya pradyumnāya mahābalaḥ ||

14.1१४.१

ततो बाणमयं वर्षं व्यसृजत् तरसा रणे । (१४।१)

tato bāṇamayaṃ varṣaṃ vyasṛjat tarasā raṇe |

14.2१४.२

प्रद्युम्नो भुजवेगेन शाल्वं संमोहयन्न् इव ॥ (१४।२)

pradyumno bhujavegena śālvaṃ saṃmohayann iva ||

15.1१५.१

स तैर् अभिहतः संख्ये नामर्षयत सौभराट् । (१५।१)

sa tair abhihataḥ saṃkhye nāmarṣayata saubharāṭ |

15.2१५.२

शरान् दीप्ताग्निसंकाशान् मुमोच तनये मम ॥ (१५।२)

śarān dīptāgnisaṃkāśān mumoca tanaye mama ||

16.1१६.१

स शाल्वबाणै राजेन्द्र विद्धो रुक्मिणिनन्दनः । (१६।१)

sa śālvabāṇai rājendra viddho rukmiṇinandanaḥ |

16.2१६.२

मुमोच बाणं त्वरितो मर्मभेदिनम् आहवे ॥ (१६।२)

mumoca bāṇaṃ tvarito marmabhedinam āhave ||

17.1१७.१

तस्य वर्म विभिद्याशु स बाणो मत्सुतेरितः । (१७।१)

tasya varma vibhidyāśu sa bāṇo matsuteritaḥ |

17.2१७.२

बिभेद हृदयं पत्त्री स पपात मुमोह च ॥ (१७।२)

bibheda hṛdayaṃ pattrī sa papāta mumoha ca ||

18.1१८.१

तस्मिन् निपतिते वीरे शाल्वराजे विचेतसि । (१८।१)

tasmin nipatite vīre śālvarāje vicetasi |

18.2१८.२

सम्प्राद्रवन् दानवेन्द्रा दारयन्तो वसुंधराम् ॥ (१८।२)

samprādravan dānavendrā dārayanto vasuṃdharām ||

19.1१९.१

हाहाकृतम् अभूत् सैन्यं शाल्वस्य पृथिवीपते । (१९।१)

hāhākṛtam abhūt sainyaṃ śālvasya pṛthivīpate |

19.2१९.२

नष्टसंज्ञे निपतिते तदा सौभपतौ नृप ॥ (१९।२)

naṣṭasaṃjñe nipatite tadā saubhapatau nṛpa ||

20.1२०.१

तत उत्थाय कौरव्य प्रतिलभ्य च चेतनाम् । (२०।१)

tata utthāya kauravya pratilabhya ca cetanām |

20.2२०.२

मुमोच बाणं तरसा प्रद्युम्नाय महाबलः ॥ (२०।२)

mumoca bāṇaṃ tarasā pradyumnāya mahābalaḥ ||

21.1२१.१

तेन विद्धो महाबाहुः प्रद्युम्नः समरे स्थितः । (२१।१)

tena viddho mahābāhuḥ pradyumnaḥ samare sthitaḥ |

21.2२१.२

जत्रुदेशे भृशं वीरो व्यवासीदद् रथे तदा ॥ (२१।२)

jatrudeśe bhṛśaṃ vīro vyavāsīdad rathe tadā ||

22.1२२.१

तं स विद्ध्वा महाराज शाल्वो रुक्मिणिनन्दनम् । (२२।१)

taṃ sa viddhvā mahārāja śālvo rukmiṇinandanam |

22.2२२.२

ननाद सिंहनादं वै नादेनापूरयन्महीम् ॥ (२२।२)

nanāda siṃhanādaṃ vai nādenāpūrayanmahīm ||

23.1२३.१

ततो मोहं समापन्ने तनये मम भारत । (२३।१)

tato mohaṃ samāpanne tanaye mama bhārata |

23.2२३.२

मुमोच बाणांस् त्वरितः पुनर् अन्यान् दुरासदान् ॥ (२३।२)

mumoca bāṇāṃs tvaritaḥ punar anyān durāsadān ||

24.1२४.१

स तैर् अभिहतो बाणैर् बहुभिस् तेन मोहितः । (२४।१)

sa tair abhihato bāṇair bahubhis tena mohitaḥ |

24.2२४.२

निश्चेष्टः कौरवश्रेष्ठ प्रद्युम्नो ऽभूद् रणाजिरे ॥ (२४।२)

niśceṣṭaḥ kauravaśreṣṭha pradyumno 'bhūd raṇājire ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 18

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit