जनमेजय उवाच । (१।१)

तथा व्यूढेष्वनीकेषु कुरुक्षेत्रे द्विजर्षभ । (१।२)

किम् अकुर्वन्त कुरवः कालेनाभिप्रचोदिताः ॥ (१।३)

वैशंपायन उवाच । (२।१)

तथा व्यूढेष्वनीकेषु यत् तेषु भरतर्षभ । (२।२)

धृतराष्ट्रो महाराज संजयं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (२।३)

एहि संजय मे सर्वम् आचक्ष्वानवशेषतः । (३।१)

सेनानिवेशे यद्वृत्तं कुरुपाण्डवसेनयोः ॥ (३।२)

दिष्टम् एव परं मन्ये पौरुषं चाप्यनर्थकम् । (४।१)

यद् अहं जानमानो ऽपि युद्धदोषान् क्षयोदयान् ॥ (४।२)

तथापि निकृतिप्रज्ञं पुत्रं दुर्द्यूतदेविनम् । (५।१)

न शक्नोमि नियन्तुं वा कर्तुं वा हितम् आत्मनः ॥ (५।२)

भवत्येव हि मे सूत बुद्धिर् दोषानुदर्शिनी । (६।१)

दुर्योधनं समासाद्य पुनः सा परिवर्तते ॥ (६।२)

एवं गते वै यद् भावि तद् भविष्यति संजय । (७।१)

क्षत्रधर्मः किल रणे तनुत्यागो ऽभिपूजितः ॥ (७।२)

संजय उवाच । (८।१)

त्वद्युक्तो ऽयम् अनुप्रश्नो महाराज यथार्हसि । (८।२)

न तु दुर्योधने दोषम् इमम् आसक्तुम् अर्हसि । (८।३)

शृणुष्वानवशेषेण वदतो मम पार्थिव ॥ (८।४)

य आत्मनो दुश्चरिताद् अशुभं प्राप्नुयान्नरः । (९।१)

एनसा न स दैवं वा कालं वा गन्तुम् अर्हति ॥ (९।२)

महाराज मनुष्येषु निन्द्यं यः सर्वम् आचरेत् । (१०।१)

स वध्यः सर्वलोकस्य निन्दितानि समाचरन् ॥ (१०।२)

निकारा मनुजश्रेष्ठ पाण्डवैस्त्वत्प्रतीक्षया । (११।१)

अनुभूताः सहामात्यैर् निकृतैर् अधिदेवने ॥ (११।२)

हयानां च गजानां च राज्ञां चामिततेजसाम् । (१२।१)

वैशसं समरे वृत्तं यत् तन्मे शृणु सर्वशः ॥ (१२।२)

स्थिरो भूत्वा महाराज सर्वलोकक्षयोदयम् । (१३।१)

यथाभूतं महायुद्धे श्रुत्वा मा विमना भव ॥ (१३।२)

न ह्येव कर्ता पुरुषः कर्मणोः शुभपापयोः । (१४।१)

अस्वतन्त्रो हि पुरुषः कार्यते दारुयन्त्रवत् ॥ (१४।२)

केचिद् ईश्वरनिर्दिष्टाः केचिद् एव यदृच्छया । (१५।१)

पूर्वकर्मभिर् अप्यन्ये त्रैधम् एतद् विकृष्यते ॥ (१५।२)