वैशंपायन उवाच । (१।१)

स एवं शंतनुर् धीमान् देवराजर्षिसत्कृतः । (१।२)

धर्मात्मा सर्वलोकेषु सत्यवाग् इति विश्रुतः । (१।३)

शंतनोः कीर्तयिष्यामि सर्वान् एव गुणान् अहम् ॥ (१।४)

दमो दानं क्षमा बुद्धिर् ह्रीर् धृतिस्तेज उत्तमम् । (२।१)

नित्यान्यासन् महासत्त्वे शंतनौ पुरुषर्षभे ॥ (२।२)

एवं स गुणसम्पन्नो धर्मार्थकुशलो नृपः । (३।१)

आसीद् भरतवंशस्य गोप्ता साधुजनस्य च ॥ (३।२)

कम्बुग्रीवः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः । (४।१)

अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर् नृपतिलक्षणैः । (४।२)

तस्य कीर्तिमतो वृत्तम् अवेक्ष्य सततं नराः । (४।३)

धर्म एव परः कामाद् अर्थाच्चेति व्यवस्थितः ॥ (४।४)

एतान्यासन् महासत्त्वे शंतनौ भरतर्षभ । (५।१)

न चास्य सदृशः कश्चित् क्षत्रियो धर्मतो ऽभवत् ॥ (५।२)

वर्तमानं हि धर्मे स्वे सर्वधर्मविदां वरम् । (६।१)

तं महीपा महीपालं राजराज्ये ऽभ्यषेचयन् ॥ (६।२)

वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्नविबोधनाः । (७।१)

प्रति भारतगोप्तारं समपद्यन्त भूमिपाः । (७।२)

तेन कीर्तिमता शिष्टाः शक्रप्रतिमतेजसा । (७।३)

यज्ञदानतपःशीलाः समपद्यन्त पार्थिवाः ॥ (७।४)

शंतनुप्रमुखैर् गुप्ते लोके नृपतिभिस्तदा । (८।१)

नियमात् सर्ववर्णानां ब्रह्मोत्तरम् अवर्तत ॥ (८।२)

ब्रह्म पर्यचरत् क्षत्रं विशः क्षत्रम् अनुव्रताः । (९।१)

ब्रह्मक्षत्रानुरक्ताश्च शूद्राः पर्यचरन् विशः ॥ (९।२)

स हास्तिनपुरे रम्ये कुरूणां पुटभेदने । (१०।१)

वसन् सागरपर्यन्ताम् अन्वशाद् वै वसुंधराम् ॥ (१०।२)

स देवराजसदृशो धर्मज्ञः सत्यवाग् ऋजुः । (११।१)

दानधर्मतपोयोगाच्छ्रिया परमया युतः ॥ (११।२)

अरागद्वेषसंयुक्तः सोमवत् प्रियदर्शनः । (१२।१)

तेजसा सूर्यसंकाशो वायुवेगसमो जवे । (१२।२)

अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः ॥ (१२।३)

वधः पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम् । (१३।१)

शंतनौ पृथिवीपाले नावर्तत वृथा नृप ॥ (१३।२)

धर्मब्रह्मोत्तरे राज्ये शंतनुर् विनयात्मवान् । (१४।१)

समं शशास भूतानि कामरागविवर्जितः । (१४।२)

चकोरनेत्रस्ताम्रास्यः सिंहर्षभगतिर् युवा । (१४।३)

गुणैर् अनुपमैर् युक्तः समस्तैर् अभिकामिकैः । (१४।४)

गम्भीरः सत्त्वसम्पन्नः पूर्णचन्द्रनिभाननः ॥ (१४।५)

देवर्षिपितृयज्ञार्थम् आरभ्यन्त तदा क्रियाः । (१५।१)

न चाधर्मेण केषांचित् प्राणिनाम् अभवद् वधः ॥ (१५।२)

असुखानाम् अनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम् । (१६।१)

स एव राजा भूतानां सर्वेषाम् अभवत् पिता ॥ (१६।२)

तस्मिन् कुरुपतिश्रेष्ठे राजराजेश्वरे सति । (१७।१)

श्रिता वाग् अभवत् सत्यं दानधर्माश्रितं मनः । (१७।२)

यज्ञार्थं पशवः सृष्टाः संतानार्थं च मैथुनम् ॥ (१७।३)

स समाः षोडशाष्टौ च चतस्रो ऽष्टौ तथापराः । (१८।१)

रतिम् अप्राप्नुवन् स्त्रीषु बभूव वनगोचरः । (१८।२)

तपसा कर्षितोग्रेण जपध्यानरतः सदा ॥ (१८।३)

तथारूपस्तथाचारस्तथावृत्तस्तथाश्रुतः । (१९।१)

गाङ्गेयस्तस्य पुत्रो ऽभून् नाम्ना देवव्रतो वसुः ॥ (१९।२)

सर्वास्त्रेषु स निष्णातः पार्थिवेष्वितरेषु च । (२०।१)

महाबलो महासत्त्वो महावीर्यो महारथः ॥ (२०।२)

स कदाचिन् मृगं विद्ध्वा गङ्गाम् अनुसरन् नदीम् । (२१।१)

भागीरथीम् अल्पजलां शंतनुर् दृष्टवान् नृपः ॥ (२१।२)

तां दृष्ट्वा चिन्तयामास शंतनुः पुरुषर्षभः । (२२।१)

स्यन्दते किं न्वियं नाद्य सरिच्छ्रेष्ठा यथा पुरा ॥ (२२।२)

ततो निमित्तम् अन्विच्छन् ददर्श स महामनाः । (२३।१)

कुमारं रूपसम्पन्नं बृहन्तं चारुदर्शनम् ॥ (२३।२)

दिव्यम् अस्त्रं विकुर्वाणं यथा देवं पुरंदरम् । (२४।१)

कृत्स्नां गङ्गां समावृत्य शरैस्तीक्ष्णैर् अवस्थितम् ॥ (२४।२)

तां शरैर् आवृतां दृष्ट्वा नदीं गङ्गां तदन्तिके । (२५।१)

अभवद् विस्मितो राजा कर्म दृष्ट्वातिमानुषम् ॥ (२५।२)

जातमात्रं पुरा दृष्टं तं पुत्रं शंतनुस्तदा । (२६।१)

नोपलेभे स्मृतिं धीमान् अभिज्ञातुं तम् आत्मजम् । (२६।२)

न स्मृतिः शंतनोर् आसीद् अभिज्ञातुं स्वम् आत्मजम् ॥ (२६।३)

स तु तं पितरं दृष्ट्वा मोहयामास मायया । (२७।१)

संमोह्य तु ततः क्षिप्रं तत्रैवान्तरधीयत ॥ (२७।२)

तद् अद्भुतं तदा दृष्ट्वा तत्र राजा स शंतनुः । (२८।१)

शङ्कमानः सुतं गङ्गाम् अब्रवीद् दर्शयेति ह । (२८।२)

शङ्कमानः सुतं प्राप्य गङ्गा वचनम् अब्रवीत् ॥ (२८।३)

दर्शयामास तं गङ्गा बिभ्रती रूपम् उत्तमम् । (२९।१)

गृहीत्वा दक्षिणे पाणौ तं कुमारम् अलंकृतम् ॥ (२९।२)

अलंकृताम् आभरणैर् अरजोऽम्बरधारिणीम् । (३०।१)

दृष्टपूर्वाम् अपि सतीं नाभ्यजानात् स शंतनुः ॥ (३०।२)

गङ्गोवाच । (३१।१)

यं पुत्रम् अष्टमं राजंस्त्वं पुरा मय्यजायिथाः । (३१।२)

स ते ऽयं पुरुषव्याघ्र नयस्वैनं गृहान्तिकम् । (३१।३)

सर्वास्त्रविद् अनुत्तमः । (३१।४)

गृहाणेमं महाराज मया संवर्धितं सुतम् । (३१।५)

आदाय पुरुषव्याघ्र ॥ (३१।६)

वेदान् अधिजगे साङ्गान् वसिष्ठाद् एव वीर्यवान् । (३२।१)

स खिलान् सोपनिषदान् साङ्गोपाङ्गान् यथाविधि । (३२।२)

कृतास्त्रः परमेष्वासो देवराजसमो युधि ॥ (३२।३)

सुराणां संमतो नित्यम् असुराणां च भारत । (३३।१)

उशना वेद यच्छास्त्रम् अयं तद् वेद सर्वशः ॥ (३३।२)

तथैवाङ्गिरसः पुत्रः सुरासुरनमस्कृतः । (३४।१)

यद् वेद शास्त्रं तच्चापि कृत्स्नम् अस्मिन् प्रतिष्ठितम् । (३४।२)

तव पुत्रे महाबाहौ साङ्गोपाङ्गं महात्मनि ॥ (३४।३)

ऋषिः परैर् अनाधृष्यो जामदग्न्यः प्रतापवान् । (३५।१)

सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञः स्मृतिमान् प्रतिभानवान् । (३५।२)

यद् अस्त्रं वेद रामश्च तद् अप्यस्मिन् प्रतिष्ठितम् ॥ (३५।३)

महेष्वासम् इमं राजन् राजधर्मार्थकोविदम् । (३६।१)

मया दत्तं निजं पुत्रं वीरं वीर गृहान् नय ॥ (३६।२)

वैशंपायन उवाच । (३७।१)

तयैवं समनुज्ञातः पुत्रम् आदाय शंतनुः । (३७।२)

भ्राजमानं यथादित्यम् आययौ स्वपुरं प्रति । (३७।३)

इत्युक्त्वा सा महाभागा तत्रैवान्तरधीयत ॥ (३७।४)

पौरवः स्वपुरं गत्वा पुरंदरपुरोपमम् । (३८।१)

सर्वकामसमृद्धार्थं मेने आत्मानम् आत्मना । (३८।२)

पौरवेषु ततः पुत्रं यौवराज्ये ऽभ्यषेचयत् । (३८।३)

राज्यार्थम् अभयप्रदम् । (३८।४)

गुणवन्तं महात्मानम् ॥ (३८।५)

पौरवाञ् शंतनोः पुत्रः पितरं च महायशाः । (३९।१)

राष्ट्रं च रञ्जयामास वृत्तेन भरतर्षभ । (३९।२)

तथावृत्तसमाचारस्तथाधर्मस्तथाश्रुतः । (३९।३)

पुत्रो देवव्रतो नाम शंतनोर् अधिको गुणैः । (३९।४)

सर्वास्त्रेष्वभ्यनुज्ञातः पार्थिवेष्वितरेषु च । (३९।५)

गुणैर् विशिष्टो बहुभिः पुत्रो देवव्रतो ऽभवत् ॥ (३९।६)

स तथा सह पुत्रेण रममाणो महीपतिः । (४०।१)

वर्तयामास वर्षाणि चत्वार्यमितविक्रमः ॥ (४०।२)

स कदाचिद् वनं यातो यमुनाम् अभितो नदीम् । (४१।१)

महीपतिर् अनिर्देश्यम् आजिघ्रद् गन्धम् उत्तमम् ॥ (४१।२)

तस्य प्रभवम् अन्विच्छन् विचचार समन्ततः । (४२।१)

स ददर्श तदा कन्यां दाशानां देवरूपिणीम् ॥ (४२।२)

ताम् अपृच्छत् स दृष्ट्वैव कन्याम् असितलोचनाम् । (४३।१)

कस्य त्वम् असि का चासि किं च भीरु चिकीर्षसि ॥ (४३।२)

साब्रवीद् दाशकन्यास्मि धर्मार्थं वाहये तरीम् । (४४।१)

पितुर् नियोगाद् भद्रं ते दाशराज्ञो महात्मनः ॥ (४४।२)

रूपमाधुर्यगन्धैस्तां संयुक्तां देवरूपिणीम् । (४५।१)

समीक्ष्य राजा दाशेयीं कामयामास शंतनुः ॥ (४५।२)

स गत्वा पितरं तस्या वरयामास तां तदा । (४६।१)

पर्यपृच्छत् ततस्तस्याः पितरं चात्मकारणात् । (४६।२)

इच्छामि दाशदत्तां मे सुतां भार्याम् अनिन्दिताम् ॥ (४६।३)

स च तं प्रत्युवाचेदं दाशराजो महीपतिम् । (४७।१)

जातमात्रैव मे देया वराय वरवर्णिनी । (४७।२)

हृदि कामस्तु मे कश्चित् तं निबोध जनेश्वर ॥ (४७।३)

यदीमां धर्मपत्नीं त्वं मत्तः प्रार्थयसे ऽनघ । (४८।१)

सत्यवाग् असि सत्येन समयं कुरु मे ततः ॥ (४८।२)

समयेन प्रदद्यां ते कन्याम् अहम् इमां नृप । (४९।१)

न हि मे त्वत्समः कश्चिद् वरो जातु भविष्यति ॥ (४९।२)

शंतनुर् उवाच । (५०।१)

श्रुत्वा तव वरं दाश व्यवस्येयम् अहं न वा । (५०।२)

दातव्यं चेत् प्रदास्यामि न त्वदेयं कथंचन ॥ (५०।३)

दाश उवाच । (५१।१)

अस्यां जायेत यः पुत्रः स राजा पृथिवीपतिः । (५१।२)

त्वद् ऊर्ध्वम् अभिषेक्तव्यो नान्यः कश्चन पार्थिव ॥ (५१।३)

वैशंपायन उवाच । (५२।१)

नाकामयत तं दातुं वरं दाशाय शंतनुः । (५२।२)

शरीरजेन तीव्रेण दह्यमानो ऽपि भारत ॥ (५२।३)

स चिन्तयन्न् एव तदा दाशकन्यां महीपतिः । (५३।१)

प्रत्ययाद्धास्तिनपुरं शोकोपहतचेतनः ॥ (५३।२)

ततः कदाचिच् छोचन्तं शंतनुं ध्यानम् आस्थितम् । (५४।१)

पुत्रो देवव्रतो ऽभ्येत्य पितरं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (५४।२)

सर्वतो भवतः क्षेमं विधेयाः सर्वपार्थिवाः । (५५।१)

स कस्माद् राजशार्दूल शोचंस्तु परिदह्यसे । (५५।२)

तत् किमर्थम् इहाभीक्ष्णं परिशोचसि दुःखितः । (५५।३)

ध्यायन्न् इव च किं राजन् नाभिभाषसि किंचन । (५५।४)

न चाश्वेन विनिर्यासि विवर्णो हरिणः कृशः । (५५।५)

व्याधिम् इच्छामि ते ज्ञातुं प्रतिकुर्यां हि तत्र वै । (५५।६)

वैशंपायनः । (५५।७)

स तं कामम् अवाच्यं वै दाशकन्यां प्रतीदृशम् । (५५।८)

विवृतं नाशकत् तस्मै पिता पुत्राय शंसितुम् ॥ (५५।९)

एवम् उक्तः स पुत्रेण शंतनुः प्रत्यभाषत । (५६।१)

असंशयं ध्यानपरं यथा मात्थ तथास्म्युत ॥ (५६।२)

अपत्यं नस्त्वम् एवैकः कुले महति भारत । (५७।१)

शस्त्रनित्यश्च सततं पौरुषे धुर्यवस्थितः । (५७।२)

अनित्यता च मर्त्यानाम् अतः शोचामि पुत्रक ॥ (५७।३)

कथंचित् तव गाङ्गेय विपत्तौ नास्ति नः कुलम् । (५८।१)

असंशयं त्वम् एवैकः शताद् अपि वरः सुतः ॥ (५८।२)

न चाप्यहं वृथा भूयो दारान् कर्तुम् इहोत्सहे । (५९।१)

संतानस्याविनाशाय कामये भद्रम् अस्तु ते । (५९।२)

अनपत्यतैकपुत्रत्वम् इत्याहुर् धर्मवादिनः । (५९।३)

चक्षुर् एकं च पुत्रं च अस्ति नास्ति च भारत । (५९।४)

चक्षुर्नाशे तनोर् नाशः पुत्रनाशे कुलक्षयः ॥ (५९।५)

अग्निहोत्रं त्रयो वेदा यज्ञाश्च सहदक्षिणाः । (६०।१)

सर्वाण्येतान्यपत्यस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ (६०।२)

एवम् एव मनुष्येषु स्याच्च सर्वप्रजास्वपि । (६१।१)

यद् अपत्यं महाप्राज्ञ तत्र मे नास्ति संशयः । (६१।२)

अपत्येनानृणो लोके पितॄणां नास्ति संशयः । (६१।३)

एषा त्रयी पुराणानाम् उत्तमानां च शाश्वती । (६१।४)

अपत्यं कर्म विद्या च त्रीणि ज्योतींषि भारत । (६१।५)

यद् इदं कारणं तात सर्वम् आख्यातम् अञ्जसा ॥ (६१।६)

त्वं च शूरः सदामर्षी शस्त्रनित्यश्च भारत । (६२।१)

नान्यत्र शस्त्रात् तस्मात् ते निधनं विद्यते ऽनघ ॥ (६२।२)

सो ऽस्मि संशयम् आपन्नस्त्वयि शान्ते कथं भवेत् । (६३।१)

इति ते कारणं तात दुःखस्योक्तम् अशेषतः ॥ (६३।२)

ततस्तत् कारणं ज्ञात्वा कृत्स्नं चैवम् अशेषतः । (६४।१)

देवव्रतो महाबुद्धिः प्रययावनुचिन्तयन् । (६४।२)

सूतः । (६४।३)

वैशंपायनः । (६४।४)

अपत्यफलसंयुक्तम् एतच्छ्रुत्वा पितुर् वचः । (६४।५)

सूतं भूयो ऽपि संतप्त आह्वयामास वै पितुः । (६४।६)

सूतस्तु कुरुमुख्यस्य उपयातस्तदाज्ञया । (६४।७)

तम् उवाच महाप्राज्ञो भीष्मो वै सारथिं पितुः । (६४।८)

त्वं सारथे पितुर् मह्यं सखासि रथधूर्गतः । (६४।९)

अभिजानासि यदि वै कस्यां भावो नृपस्य तु । (६४।१०)

एतद् आचक्ष्व मे पृष्टः करिष्ये न तदन्यथा । (६४।११)

दाशकन्या नरश्रेष्ठ तत्र भावः पितुर् गतः । (६४।१२)

वृतः स नरदेवेन तदा वचनम् अब्रवीत् । (६४।१३)

यो ऽस्यां पुमान् भवेद् गर्भः स राजा त्वदनन्तरम् । (६४।१४)

नाकामयत तं दातुं पिता तव वरं तदा । (६४।१५)

स चापि निश्चयस्तस्य न च दद्याम् अतो ऽन्यथा । (६४।१६)

एवं ते कथितं वीर कुरुष्व यद् अनन्तरम् । (६४।१७)

ततः स पितुर् आज्ञाय मतं सम्यग् अवेक्ष्य च । (६४।१८)

ज्ञात्वा विमनसं पुत्रः प्रययौ यमुनां प्रति ॥ (६४।१९)

अभ्यगच्छत् तदैवाशु वृद्धामात्यं पितुर् हितम् । (६५।१)

तम् अपृच्छत् तदाभ्येत्य पितुस्तच्छोककारणम् ॥ (६५।२)

तस्मै स कुरुमुख्याय यथावत् परिपृच्छते । (६६।१)

वरं शशंस कन्यां ताम् उद्दिश्य भरतर्षभ ॥ (६६।२)

ततो देवव्रतो वृद्धैः क्षत्रियैः सहितस्तदा । (६७।१)

अभिगम्य दाशराजानं कन्यां वव्रे पितुः स्वयम् ॥ (६७।२)

तं दाशः प्रतिजग्राह विधिवत् प्रतिपूज्य च । (६८।१)

अब्रवीच्चैनम् आसीनं राजसंसदि भारत । (६८।२)

उच्चैःश्रवाः । (६८।३)

राज्यशुल्का प्रदातव्या कन्येयं याचतां वर । (६८।४)

अपत्यं यद् भवेद् अस्याः स राजास्तु पितुः परम् ॥ (६८।५)

त्वम् एव नाथः पर्याप्तः शंतनोः पुरुषर्षभ । (६९।१)

पुत्रः पुत्रवतां श्रेष्ठः किं नु वक्ष्यामि ते वचः । (६९।२)

कुमारिकायाः शुल्केन किंचिद् वक्ष्यामि भारत ॥ (६९।३)

को हि संबन्धकं श्लाघ्यम् ईप्सितं यौनम् ईदृशम् । (७०।१)

अतिक्रामन् न तप्येत साक्षाद् अपि शतक्रतुः ॥ (७०।२)

अपत्यं चैतद् आर्यस्य यो युष्माकं समो गुणैः । (७१।१)

यस्य शुक्रात् सत्यवती प्रादुर्भूता यशस्विनी ॥ (७१।२)

तेन मे बहुशस्तात पिता ते परिकीर्तितः । (७२।१)

अर्हः सत्यवतीं वोढुं सर्वराजसु भारत ॥ (७२।२)

असितो ह्यपि देवर्षिः प्रत्याख्यातः पुरा मया । (७३।१)

सत्यवत्या भृशं ह्यर्थी स आसीद् ऋषिसत्तमः ॥ (७३।२)

कन्यापितृत्वात् किंचित् तु वक्ष्यामि भरतर्षभ । (७४।१)

बलवत् सपत्नताम् अत्र दोषं पश्यामि केवलम् । (७४।२)

भूयांसं त्वयि पश्यामि तं दोषम् अपराजित ॥ (७४।३)

यस्य हि त्वं सपत्नः स्या गन्धर्वस्यासुरस्य वा । (७५।१)

न स जातु सुखं जीवेत् त्वयि क्रुद्धे परंतप ॥ (७५।२)

एतावान् अत्र दोषो हि नान्यः कश्चन पार्थिव । (७६।१)

एतज्जानीहि भद्रं ते दानादाने परंतप ॥ (७६।२)

एवम् उक्तस्तु गाङ्गेयस्तद्युक्तं प्रत्यभाषत । (७७।१)

शृण्वतां भूमिपालानां पितुर् अर्थाय भारत ॥ (७७।२)

इदं मे मतम् आदत्स्व सत्यं सत्यवतां वर । (७८।१)

नैव जातो न वाजात ईदृशं वक्तुम् उत्सहेत् ॥ (७८।२)

एवम् एतत् करिष्यामि यथा त्वम् अनुभाषसे । (७९।१)

यो ऽस्यां जनिष्यते पुत्रः स नो राजा भविष्यति ॥ (७९।२)

इत्युक्तः पुनर् एवाथ तं दाशः प्रत्यभाषत । (८०।१)

चिकीर्षुर् दुष्करं कर्म राज्यार्थे भरतर्षभ ॥ (८०।२)

त्वम् एव नाथः पर्याप्तः शंतनोर् अमितद्युतेः । (८१।१)

कन्यायाश्चैव धर्मात्मन् प्रभुर् दानाय चेश्वरः ॥ (८१।२)

इदं तु वचनं सौम्य कार्यं चैव निबोध मे । (८२।१)

कौमारिकाणां शीलेन वक्ष्याम्यहम् अरिंदम ॥ (८२।२)

यत् त्वया सत्यवत्यर्थे सत्यधर्मपरायण । (८३।१)

राजमध्ये प्रतिज्ञातम् अनुरूपं तवैव तत् ॥ (८३।२)

नान्यथा तन् महाबाहो संशयो ऽत्र न कश्चन । (८४।१)

नास्ति तस्यान्यथा भावस्त्वत्तो रिपुनिबर्हणः । (८४।२)

विद्यते पुरुषव्याघ्र त्वयि सत्यं महाव्रत । (८४।३)

तवापत्यं भवेद् यत् तु तत्र नः संशयो महान् ॥ (८४।४)

तस्य तन् मतम् आज्ञाय सत्यधर्मपरायणः । (८५।१)

प्रत्यजानात् तदा राजन् पितुः प्रियचिकीर्षया ॥ (८५।२)

देवव्रत उवाच । (८६।१)

दाशराज निबोधेदं वचनं मे नृपोत्तम । (८६।२)

ऋषयो वाथ वा देवा भूतान्यन्तर्हितानि च । (८६।३)

यानि तानीह शृण्वन्तु नास्ति वक्तास्य मत्समः । (८६।४)

इदं वचनम् आधत्स्व सत्येन मम जल्पतः । (८६।५)

शृण्वतां भूमिपालानां यद् ब्रवीमि पितुः कृते ॥ (८६।६)

राज्यं तावत् पूर्वम् एव मया त्यक्तं नराधिप । (८७।१)

अपत्यहेतोर् अपि च करोम्येष विनिश्चयम् ॥ (८७।२)

अद्य प्रभृति मे दाश ब्रह्मचर्यं भविष्यति । (८८।१)

अपुत्रस्यापि मे लोका भविष्यन्त्यक्षया दिवि । (८८।२)

न हि जन्मप्रभृत्युक्तं मया किंचिद् इहानृतम् । (८८।३)

यावत् प्राणा ध्रियन्ते वै मम देहं समाश्रिताः । (८८।४)

तावन् न जनयिष्यामि पित्रे कन्यां प्रयच्छ मे । (८८।५)

परित्यजाम्यहं राज्यं मैथुनं चापि सर्वशः । (८८।६)

ऊर्ध्वरेता भविष्यामि दाश सत्यं ब्रवीमि ते ॥ (८८।७)

वैशंपायन उवाच । (८९।१)

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा सम्प्रहृष्टतनूरुहः । (८९।२)

ददानीत्येव तं दाशो धर्मात्मा प्रत्यभाषत ॥ (८९।३)

ततो ऽन्तरिक्षे ऽप्सरसो देवाः सर्षिगणास्तथा । (९०।१)

तं दृष्ट्वा दुष्करं कर्म प्रशशंसुश्च पार्थिवाः । (९०।२)

अभ्यवर्षन्त कुसुमैर् भीष्मो ऽयम् इति चाब्रुवन् ॥ (९०।३)

ततः स पितुर् अर्थाय ताम् उवाच यशस्विनीम् । (९१।१)

अधिरोह रथं मातर् गच्छावः स्वगृहान् इति ॥ (९१।२)

एवम् उक्त्वा तु भीष्मस्तां रथम् आरोप्य भामिनीम् । (९२।१)

आगम्य हास्तिनपुरं शंतनोः संन्यवेदयत् ॥ (९२।२)

तस्य तद् दुष्करं कर्म प्रशशंसुर् नराधिपाः । (९३।१)

समेताश्च पृथक् चैव भीष्मो ऽयम् इति चाब्रुवन् ॥ (९३।२)

तद् दृष्ट्वा दुष्करं कर्म कृतं भीष्मेण शंतनुः । (९४।१)

बभूव दुःखितो राजा चिररात्राय भारत । (९४।२)

स तेन कर्मणा सूनोः प्रीतस्तस्मै वरं ददौ । (९४।३)

स्वच्छन्दमरणं तस्मै ददौ तुष्टः पिता स्वयम् । (९४।४)

न ते प्रभविता मृत्युर् यावद् इच्छसि जीवितुम् । (९४।५)

त्वत्तो ह्यनुज्ञां सम्प्राप्य मृत्युः प्रभवितानघ । (९४।६)

स्वेन कामेन कर्तासि नाकामस्त्वं कथंचन ॥ (९४।७)