शौनक उवाच । (१।१)

किमर्थं राजशार्दूलः स राजा जनमेजयः । (१।२)

सर्पसत्रेण सर्पाणां गतो ऽन्तं तद् वदस्व मे । (१।३)

निखिलेन यथातत्त्वं सौते सर्वम् अशेषतः ॥ (१।४)

आस्तीकश्च द्विजश्रेष्ठः किमर्थं जपतां वरः । (२।१)

मोक्षयामास भुजगान् दीप्तात् तस्माद्धुताशनात् ॥ (२।२)

कस्य पुत्रः स राजासीत् सर्पसत्रं य आहरत् । (३।१)

स च द्विजातिप्रवरः कस्य पुत्रो वदस्व मे ॥ (३।२)

सूत उवाच । (४।१)

महद् आख्यानम् आस्तीकं यत्रैतत् प्रोच्यते द्विज । (४।२)

सर्वम् एतद् अशेषेण शृणु मे वदतां वर ॥ (४।३)

शौनक उवाच । (५।१)

श्रोतुम् इच्छाम्यशेषेण कथाम् एतां मनोरमाम् । (५।२)

आस्तीकस्य पुराणस्य ब्राह्मणस्य यशस्विनः ॥ (५।३)

सूत उवाच । (६।१)

इतिहासम् इमं वृद्धाः पुराणं परिचक्षते । (६।२)

कृष्णद्वैपायनप्रोक्तं नैमिषारण्यवासिनः ॥ (६।३)

पूर्वं प्रचोदितः सूतः पिता मे लोमहर्षणः । (७।१)

शिष्यो व्यासस्य मेधावी ब्राह्मणैर् इदम् उक्तवान् ॥ (७।२)

तस्माद् अहम् उपश्रुत्य प्रवक्ष्यामि यथातथम् । (८।१)

इदम् आस्तीकम् आख्यानं तुभ्यं शौनक पृच्छते । (८।२)

कथयिष्याम्यशेषेण सर्वपापप्रणाशनम् ॥ (८।३)

आस्तीकस्य पिता ह्यासीत् प्रजापतिसमः प्रभुः । (९।१)

ब्रह्मचारी यताहारस्तपस्युग्रे रतः सदा ॥ (९।२)

जरत्कारुर् इति ख्यात ऊर्ध्वरेता महान् ऋषिः । (१०।१)

यायावराणां धर्मज्ञः प्रवरः संशितव्रतः । (१०।२)

स कदाचिन् महाभागस्तपोबलसमन्वितः । (१०।३)

चचार पृथिवीं सर्वां यत्र सायंगृहो मुनिः । (१०।४)

तीर्थेषु च समाप्लावं कुर्वन्न् अटति सर्वशः । (१०।५)

चरन् दीक्षां महातेजा दुश्चराम् अकृतात्मभिः । (१०।६)

वायुभक्षो निराहारः शुष्यन्न् अनिमिषो मुनिः । (१०।७)

इतस्ततः परिचरन् दीप्तपावकसप्रभः ॥ (१०।८)

अटमानः कदाचित् स स्वान् ददर्श पितामहान् । (११।१)

लम्बमानान् महागर्ते पादैर् ऊर्ध्वैर् अधोमुखान् ॥ (११।२)

तान् अब्रवीत् स दृष्ट्वैव जरत्कारुः पितामहान् । (१२।१)

के भवन्तो ऽवलम्बन्ते गर्ते ऽस्मिन् वा अधोमुखाः ॥ (१२।२)

वीरणस्तम्बके लग्नाः सर्वतः परिभक्षिते । (१३।१)

मूषकेन निगूढेन गर्ते ऽस्मिन् नित्यवासिना ॥ (१३।२)

पितर ऊचुः । (१४।१)

यायावरा नाम वयम् ऋषयः संशितव्रताः । (१४।२)

संतानप्रक्षयाद् ब्रह्मन्न् अधो गच्छाम मेदिनीम् । (१४।३)

येषां तु संततिर् नास्ति मर्त्यलोके सुखावहा । (१४।४)

न ते लभन्ते वसतिं स्वर्गे पुण्यव्रता अपि ॥ (१४।५)

अस्माकं संततिस्त्वेको जरत्कारुर् इति श्रुतः । (१५।१)

मन्दभाग्यो ऽल्पभाग्यानां तप एव समास्थितः ॥ (१५।२)

न स पुत्राञ्जनयितुं दारान् मूढश्चिकीर्षति । (१६।१)

तेन लम्बामहे गर्ते संतानप्रक्षयाद् इह ॥ (१६।२)

अनाथास्तेन नाथेन यथा दुष्कृतिनस्तथा । (१७।१)

कस्त्वं बन्धुर् इवास्माकम् अनुशोचसि सत्तम ॥ (१७।२)

ज्ञातुम् इच्छामहे ब्रह्मन् को भवान् इह धिष्ठितः । (१८।१)

किमर्थं चैव नः शोच्यान् अनुकम्पितुम् अर्हसि ॥ (१८।२)

जरत्कारुर् उवाच । (१९।१)

मम पूर्वे भवन्तो वै पितरः सपितामहाः । (१९।२)

ब्रूत किं करवाण्यद्य जरत्कारुर् अहं स्वयम् ॥ (१९।३)

पितर ऊचुः । (२०।१)

पितरस्ते वयं तात संतारय कुलं स्वयम् । (२०।२)

यतस्व यत्नवांस्तात संतानाय कुलस्य नः । (२०।३)

आत्मनो ऽर्थे ऽस्मदर्थे च धर्म इत्येव चाभिभो ॥ (२०।४)

न हि धर्मफलैस्तात न तपोभिः सुसंचितैः । (२१।१)

तां गतिं प्राप्नुवन्तीह पुत्रिणो यां व्रजन्ति ह ॥ (२१।२)

तद् दारग्रहणे यत्नं संतत्यां च मनः कुरु । (२२।१)

पुत्रकास्मन्नियोगात् त्वम् एतन् नः परमं हितम् ॥ (२२।२)

जरत्कारुर् उवाच । (२३।१)

न दारान् वै करिष्यामि सदा मे भावितं मनः । (२३।२)

भवतां तु हितार्थाय करिष्ये दारसंग्रहम् ॥ (२३।३)

समयेन च कर्ताहम् अनेन विधिपूर्वकम् । (२४।१)

तथा यद्युपलप्स्यामि करिष्ये नान्यथा त्वहम् ॥ (२४।२)

सनाम्नी या भवित्री मे दित्सिता चैव बन्धुभिः । (२५।१)

भैक्षवत् ताम् अहं कन्याम् उपयंस्ये विधानतः ॥ (२५।२)

दरिद्राय हि मे भार्यां को दास्यति विशेषतः । (२६।१)

प्रतिग्रहीष्ये भिक्षां तु यदि कश्चित् प्रदास्यति ॥ (२६।२)

एवं दारक्रियाहेतोः प्रयतिष्ये पितामहाः । (२७।१)

अनेन विधिना शश्वन् न करिष्ये ऽहम् अन्यथा ॥ (२७।२)

तत्र चोत्पत्स्यते जन्तुर् भवतां तारणाय वै । (२८।१)

शाश्वतं स्थानम् आसाद्य मोदन्तां पितरो मम ॥ (२८।२)

सूत उवाच । (२९।१)

इत्युक्तमात्रे वचने तथेत्युक्त्वा पितामहाः । (२९।२)

अन्तर्धानं गताः सर्वे विस्मयं स ययौ मुनिः । (२९।३)

ततो निवेशाय तदा स विप्रः संशितव्रतः । (२९।४)

महीं चचार दारार्थी न च दारान् अविन्दत ॥ (२९।५)

स कदाचिद् वनं गत्वा विप्रः पितृवचः स्मरन् । (३०।१)

चुक्रोश कन्याभिक्षार्थी तिस्रो वाचः शनैर् इव ॥ (३०।२)

तं वासुकिः प्रत्यगृह्णाद् उद्यम्य भगिनीं तदा । (३१।१)

न स तां प्रतिजग्राह न सनाम्नीति चिन्तयन् ॥ (३१।२)

सनाम्नीम् उद्यतां भार्यां गृह्णीयाम् इति तस्य हि । (३२।१)

मनो निविष्टम् अभवज्जरत्कारोर् महात्मनः ॥ (३२।२)

तम् उवाच महाप्राज्ञो जरत्कारुर् महातपाः । (३३।१)

किंनाम्नी भगिनीयं ते ब्रूहि सत्यं भुजंगम ॥ (३३।२)

वासुकिर् उवाच । (३४।१)

जरत्कारो जरत्कारुः स्वसेयम् अनुजा मम । (३४।२)

प्रतिगृह्णीष्व भार्यार्थे मया दत्तां सुमध्यमाम् । (३४।३)

त्वदर्थं रक्षिता पूर्वं प्रतीच्छेमां द्विजोत्तम । (३४।४)

एवम् उक्त्वा ततः प्रादाद् भार्यार्थे वरवर्णिनीम् ॥ (३४।५)

सूत उवाच । (३५।१)

मात्रा हि भुजगाः शप्ताः पूर्वं ब्रह्मविदां वर । (३५।२)

जनमेजयस्य वो यज्ञे धक्ष्यत्यनिलसारथिः ॥ (३५।३)

तस्य शापस्य शान्त्यर्थं प्रददौ पन्नगोत्तमः । (३६।१)

स्वसारम् ऋषये तस्मै सुव्रताय तपस्विने ॥ (३६।२)

स च तां प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा । (३७।१)

आस्तीको नाम पुत्रश्च तस्यां जज्ञे महात्मनः ॥ (३७।२)

तपस्वी च महात्मा च वेदवेदाङ्गपारगः । (३८।१)

समः सर्वस्य लोकस्य पितृमातृभयापहः ॥ (३८।२)

अथ कालस्य महतः पाण्डवेयो नराधिपः । (३९।१)

आजहार महायज्ञं सर्पसत्रम् इति श्रुतिः ॥ (३९।२)

तस्मिन् प्रवृत्ते सत्रे तु सर्पाणाम् अन्तकाय वै । (४०।१)

मोचयामास तं शापम् आस्तीकः सुमहायशाः ॥ (४०।२)

नागांश्च मातुलांश्चैव तथा चान्यान् स बान्धवान् । (४१।१)

पितॄंश्च तारयामास संतत्या तपसा तथा । (४१।२)

व्रतैश्च विविधैर् ब्रह्मन् स्वाध्यायैश्चानृणो ऽभवत् ॥ (४१।३)

देवांश्च तर्पयामास यज्ञैर् विविधदक्षिणैः । (४२।१)

ऋषींश्च ब्रह्मचर्येण संतत्या च पितामहान् ॥ (४२।२)

अपहृत्य गुरुं भारं पितॄणां संशितव्रतः । (४३।१)

जरत्कारुर् गतः स्वर्गं सहितः स्वैः पितामहैः ॥ (४३।२)

आस्तीकं च सुतं प्राप्य धर्मं चानुत्तमं मुनिः । (४४।१)

जरत्कारुः सुमहता कालेन स्वर्गम् ईयिवान् ॥ (४४।२)

एतद् आख्यानम् आस्तीकं यथावत् कीर्तितं मया । (४५।१)

प्रब्रूहि भृगुशार्दूल किं भूयः कथ्यताम् इति ॥ (४५।२)