महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 15

313 of 1995 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

असांनिध्यं कथं कृष्ण तवासीद् वृष्णिनन्दन । (१।२)

asāṃnidhyaṃ kathaṃ kṛṣṇa tavāsīd vṛṣṇinandana |

1.3१.३

क्व चासीद् विप्रवासस् ते किं वाकार्षीः प्रवासकः ॥ (१।३)

kva cāsīd vipravāsas te kiṃ vākārṣīḥ pravāsakaḥ ||

2.1२.१

कृष्ण उवाच । (२।१)

kṛṣṇa uvāca

2.2२.२

शाल्वस्य नगरं सौभं गतो ऽहं भरतर्षभ । (२।२)

śālvasya nagaraṃ saubhaṃ gato 'haṃ bharatarṣabha |

2.3२.३

विनिहन्तुं नरश्रेष्ठ तत्र मे शृणु कारणम् ॥ (२।३)

vinihantuṃ naraśreṣṭha tatra me śṛṇu kāraṇam ||

3.1३.१

महातेजा महाबाहुर् यः स राजा महायशाः । (३।१)

mahātejā mahābāhur yaḥ sa rājā mahāyaśāḥ |

3.2३.२

दमघोषात्मजो वीरः शिशुपालो मया हतः ॥ (३।२)

damaghoṣātmajo vīraḥ śiśupālo mayā hataḥ ||

4.1४.१

यज्ञे ते भरतश्रेष्ठ राजसूये ऽर्हणां प्रति । (४।१)

yajñe te bharataśreṣṭha rājasūye 'rhaṇāṃ prati |

4.2४.२

स रोषवशसम्प्राप्तो नामृष्यत दुरात्मवान् ॥ (४।२)

sa roṣavaśasamprāpto nāmṛṣyata durātmavān ||

5.1५.१

श्रुत्वा तं निहतं शाल्वस् तीव्ररोषसमन्वितः । (५।१)

śrutvā taṃ nihataṃ śālvas tīvraroṣasamanvitaḥ |

5.2५.२

उपायाद् द्वारकां शून्याम् इहस्थे मयि भारत ॥ (५।२)

upāyād dvārakāṃ śūnyām ihasthe mayi bhārata ||

6.1६.१

स तत्र योधितो राजन् बालकैर् वृष्णिपुंगवैः । (६।१)

sa tatra yodhito rājan bālakair vṛṣṇipuṃgavaiḥ |

6.2६.२

आगतः कामगं सौभम् आरुह्यैव नृशंसकृत् ॥ (६।२)

āgataḥ kāmagaṃ saubham āruhyaiva nṛśaṃsakṛt ||

7.1७.१

ततो वृष्णिप्रवीरांस् तान् बालान् हत्वा बहूंस् तदा । (७।१)

tato vṛṣṇipravīrāṃs tān bālān hatvā bahūṃs tadā |

7.2७.२

पुरोद्यानानि सर्वाणि भेदयामास दुर्मतिः ॥ (७।२)

purodyānāni sarvāṇi bhedayāmāsa durmatiḥ ||

8.1८.१

उक्तवांश् च महाबाहो क्वासौ वृष्णिकुलाधमः । (८।१)

uktavāṃś ca mahābāho kvāsau vṛṣṇikulādhamaḥ |

8.2८.२

वासुदेवः सुमन्दात्मा वसुदेवसुतो गतः ॥ (८।२)

vāsudevaḥ sumandātmā vasudevasuto gataḥ ||

9.1९.१

तस्य युद्धार्थिनो दर्पं युद्धे नाशयितास्म्यहम् । (९।१)

tasya yuddhārthino darpaṃ yuddhe nāśayitāsmyaham |

9.2९.२

आनर्ताः सत्यम् आख्यात तत्र गन्तास्मि यत्र सः ॥ (९।२)

ānartāḥ satyam ākhyāta tatra gantāsmi yatra saḥ ||

10.1१०.१

तं हत्वा विनिवर्तिष्ये कंसकेशिनिषूदनम् । (१०।१)

taṃ hatvā vinivartiṣye kaṃsakeśiniṣūdanam |

10.2१०.२

अहत्वा न निवर्तिष्ये सत्येनायुधम् आलभे ॥ (१०।२)

ahatvā na nivartiṣye satyenāyudham ālabhe ||

11.1११.१

क्वासौ क्वासाव् इति पुनस् तत्र तत्र विधावति । (११।१)

kvāsau kvāsāv iti punas tatra tatra vidhāvati |

11.2११.२

मया किल रणे युद्धं काङ्क्षमाणः स सौभराट् ॥ (११।२)

mayā kila raṇe yuddhaṃ kāṅkṣamāṇaḥ sa saubharāṭ ||

12.1१२.१

अद्य तं पापकर्माणं क्षुद्रं विश्वासघातिनम् । (१२।१)

adya taṃ pāpakarmāṇaṃ kṣudraṃ viśvāsaghātinam |

12.2१२.२

शिशुपालवधामर्षाद् गमयिष्ये यमक्षयम् ॥ (१२।२)

śiśupālavadhāmarṣād gamayiṣye yamakṣayam ||

13.1१३.१

मम पापस्वभावेन भ्राता येन निपातितः । (१३।१)

mama pāpasvabhāvena bhrātā yena nipātitaḥ |

13.2१३.२

शिशुपालो महीपालस् तं वधिष्ये महीतले ॥ (१३।२)

śiśupālo mahīpālas taṃ vadhiṣye mahītale ||

14.1१४.१

भ्राता बालश् च राजा च न च संग्राममूर्धनि । (१४।१)

bhrātā bālaś ca rājā ca na ca saṃgrāmamūrdhani |

14.2१४.२

प्रमत्तश् च हतो वीरस् तं हनिष्ये जनार्दनम् ॥ (१४।२)

pramattaś ca hato vīras taṃ haniṣye janārdanam ||

15.1१५.१

एवमादि महाराज विलप्य दिवम् आस्थितः । (१५।१)

evamādi mahārāja vilapya divam āsthitaḥ |

15.2१५.२

कामगेन स सौभेन क्षिप्त्वा मां कुरुनन्दन ॥ (१५।२)

kāmagena sa saubhena kṣiptvā māṃ kurunandana ||

16.1१६.१

तम् अश्रौषम् अहं गत्वा यथा वृत्तः सुदुर्मतिः । (१६।१)

tam aśrauṣam ahaṃ gatvā yathā vṛttaḥ sudurmatiḥ |

16.2१६.२

मयि कौरव्य दुष्टात्मा मार्त्तिकावतको नृपः ॥ (१६।२)

mayi kauravya duṣṭātmā mārttikāvatako nṛpaḥ ||

17.1१७.१

ततो ऽहम् अपि कौरव्य रोषव्याकुललोचनः । (१७।१)

tato 'ham api kauravya roṣavyākulalocanaḥ |

17.2१७.२

निश्चित्य मनसा राजन् वधायास्य मनो दधे ॥ (१७।२)

niścitya manasā rājan vadhāyāsya mano dadhe ||

18.1१८.१

आनर्तेषु विमर्दं च क्षेपं चात्मनि कौरव । (१८।१)

ānarteṣu vimardaṃ ca kṣepaṃ cātmani kaurava |

18.2१८.२

प्रवृद्धम् अवलेपं च तस्य दुष्कृतकर्मणः ॥ (१८।२)

pravṛddham avalepaṃ ca tasya duṣkṛtakarmaṇaḥ ||

19.1१९.१

ततः सौभवधायाहं प्रतस्थे पृथिवीपते । (१९।१)

tataḥ saubhavadhāyāhaṃ pratasthe pṛthivīpate |

19.2१९.२

स मया सागरावर्ते दृष्ट आसीत् परीप्सता ॥ (१९।२)

sa mayā sāgarāvarte dṛṣṭa āsīt parīpsatā ||

20.1२०.१

ततः प्रध्माप्य जलजं पाञ्चजन्यम् अहं नृप । (२०।१)

tataḥ pradhmāpya jalajaṃ pāñcajanyam ahaṃ nṛpa |

20.2२०.२

आहूय शाल्वं समरे युद्धाय समवस्थितः ॥ (२०।२)

āhūya śālvaṃ samare yuddhāya samavasthitaḥ ||

21.1२१.१

सुमुहूर्तम् अभूद् युद्धं तत्र मे दानवैः सह । (२१।१)

sumuhūrtam abhūd yuddhaṃ tatra me dānavaiḥ saha |

21.2२१.२

वशीभूताश् च मे सर्वे भूतले च निपातिताः ॥ (२१।२)

vaśībhūtāś ca me sarve bhūtale ca nipātitāḥ ||

22.1२२.१

एतत् कार्यं महाबाहो येनाहं नागमं तदा । (२२।१)

etat kāryaṃ mahābāho yenāhaṃ nāgamaṃ tadā |

22.2२२.२

श्रुत्वैव हास्तिनपुरं द्यूतं चाविनयोत्थितम् ॥ (२२।२)

śrutvaiva hāstinapuraṃ dyūtaṃ cāvinayotthitam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 15

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit