MBh, 3, 15
Select a line for its word-by-word analysis.
असांनिध्यं कथं कृष्ण तवासीद् वृष्णिनन्दन । (१।२)
asāṃnidhyaṃ kathaṃ kṛṣṇa tavāsīd vṛṣṇinandana |
क्व चासीद् विप्रवासस् ते किं वाकार्षीः प्रवासकः ॥ (१।३)
kva cāsīd vipravāsas te kiṃ vākārṣīḥ pravāsakaḥ ||
विनिहन्तुं नरश्रेष्ठ तत्र मे शृणु कारणम् ॥ (२।३)
vinihantuṃ naraśreṣṭha tatra me śṛṇu kāraṇam ||
यज्ञे ते भरतश्रेष्ठ राजसूये ऽर्हणां प्रति । (४।१)
yajñe te bharataśreṣṭha rājasūye 'rhaṇāṃ prati |
श्रुत्वा तं निहतं शाल्वस् तीव्ररोषसमन्वितः । (५।१)
śrutvā taṃ nihataṃ śālvas tīvraroṣasamanvitaḥ |
उपायाद् द्वारकां शून्याम् इहस्थे मयि भारत ॥ (५।२)
upāyād dvārakāṃ śūnyām ihasthe mayi bhārata ||
स तत्र योधितो राजन् बालकैर् वृष्णिपुंगवैः । (६।१)
sa tatra yodhito rājan bālakair vṛṣṇipuṃgavaiḥ |
ततो वृष्णिप्रवीरांस् तान् बालान् हत्वा बहूंस् तदा । (७।१)
tato vṛṣṇipravīrāṃs tān bālān hatvā bahūṃs tadā |
तस्य युद्धार्थिनो दर्पं युद्धे नाशयितास्म्यहम् । (९।१)
tasya yuddhārthino darpaṃ yuddhe nāśayitāsmyaham |
आनर्ताः सत्यम् आख्यात तत्र गन्तास्मि यत्र सः ॥ (९।२)
ānartāḥ satyam ākhyāta tatra gantāsmi yatra saḥ ||
क्वासौ क्वासाव् इति पुनस् तत्र तत्र विधावति । (११।१)
kvāsau kvāsāv iti punas tatra tatra vidhāvati |
मया किल रणे युद्धं काङ्क्षमाणः स सौभराट् ॥ (११।२)
mayā kila raṇe yuddhaṃ kāṅkṣamāṇaḥ sa saubharāṭ ||
अद्य तं पापकर्माणं क्षुद्रं विश्वासघातिनम् । (१२।१)
adya taṃ pāpakarmāṇaṃ kṣudraṃ viśvāsaghātinam |
भ्राता बालश् च राजा च न च संग्राममूर्धनि । (१४।१)
bhrātā bālaś ca rājā ca na ca saṃgrāmamūrdhani |
प्रमत्तश् च हतो वीरस् तं हनिष्ये जनार्दनम् ॥ (१४।२)
pramattaś ca hato vīras taṃ haniṣye janārdanam ||
कामगेन स सौभेन क्षिप्त्वा मां कुरुनन्दन ॥ (१५।२)
kāmagena sa saubhena kṣiptvā māṃ kurunandana ||
तम् अश्रौषम् अहं गत्वा यथा वृत्तः सुदुर्मतिः । (१६।१)
tam aśrauṣam ahaṃ gatvā yathā vṛttaḥ sudurmatiḥ |
मयि कौरव्य दुष्टात्मा मार्त्तिकावतको नृपः ॥ (१६।२)
mayi kauravya duṣṭātmā mārttikāvatako nṛpaḥ ||
निश्चित्य मनसा राजन् वधायास्य मनो दधे ॥ (१७।२)
niścitya manasā rājan vadhāyāsya mano dadhe ||
आनर्तेषु विमर्दं च क्षेपं चात्मनि कौरव । (१८।१)
ānarteṣu vimardaṃ ca kṣepaṃ cātmani kaurava |
प्रवृद्धम् अवलेपं च तस्य दुष्कृतकर्मणः ॥ (१८।२)
pravṛddham avalepaṃ ca tasya duṣkṛtakarmaṇaḥ ||
ततः प्रध्माप्य जलजं पाञ्चजन्यम् अहं नृप । (२०।१)
tataḥ pradhmāpya jalajaṃ pāñcajanyam ahaṃ nṛpa |
सुमुहूर्तम् अभूद् युद्धं तत्र मे दानवैः सह । (२१।१)
sumuhūrtam abhūd yuddhaṃ tatra me dānavaiḥ saha |
वशीभूताश् च मे सर्वे भूतले च निपातिताः ॥ (२१।२)
vaśībhūtāś ca me sarve bhūtale ca nipātitāḥ ||
श्रुत्वैव हास्तिनपुरं द्यूतं चाविनयोत्थितम् ॥ (२२।२)
śrutvaiva hāstinapuraṃ dyūtaṃ cāvinayotthitam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.