MBh, 5, 195
Select a line for its word-by-word analysis.
एतच्छ्रुत्वा तु कौन्तेयः सर्वान् भ्रातॄन् उपह्वरे । (१।२)
etacchrutvā tu kaunteyaḥ sarvān bhrātṝn upahvare |
ते प्रवृत्तिं प्रयच्छन्ति ममेमां व्युषितां निशाम् ॥ (२।२)
te pravṛttiṃ prayacchanti mamemāṃ vyuṣitāṃ niśām ||
केन कालेन पाण्डूनां हन्याः सैन्यम् इति प्रभो ॥ (३।२)
kena kālena pāṇḍūnāṃ hanyāḥ sainyam iti prabho ||
मासेनेति च तेनोक्तो धार्तराष्ट्रः सुदुर्मतिः । (४।१)
māseneti ca tenokto dhārtarāṣṭraḥ sudurmatiḥ |
गौतमो द्विगुणं कालम् उक्तवान् इति नः श्रुतम् । (५।१)
gautamo dviguṇaṃ kālam uktavān iti naḥ śrutam |
द्रौणिस्तु दशरात्रेण प्रतिजज्ञे महास्त्रवित् ॥ (५।२)
drauṇistu daśarātreṇa pratijajñe mahāstravit ||
तथा दिव्यास्त्रवित् कर्णः संपृष्टः कुरुसंसदि । (६।१)
tathā divyāstravit karṇaḥ saṃpṛṣṭaḥ kurusaṃsadi |
पञ्चभिर् दिवसैर् हन्तुं स सैन्यं प्रतिजज्ञिवान् ॥ (६।२)
pañcabhir divasair hantuṃ sa sainyaṃ pratijajñivān ||
तस्माद् अहम् अपीच्छामि श्रोतुम् अर्जुन ते वचः । (७।१)
tasmād aham apīcchāmi śrotum arjuna te vacaḥ |
सर्व एते महात्मानः कृतास्त्राश्चित्रयोधिनः । (९।१)
sarva ete mahātmānaḥ kṛtāstrāścitrayodhinaḥ |
अपैतु ते मनस्तापो यथासत्यं ब्रवीम्यहम् । (१०।१)
apaitu te manastāpo yathāsatyaṃ bravīmyaham |
सामरान् अपि लोकांस्त्रीन् सहस्थावरजङ्गमान् । (११।१)
sāmarān api lokāṃstrīn sahasthāvarajaṅgamān |
भूतं भव्यं भविष्यच्च निमेषाद् इति मे मतिः ॥ (११।२)
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca nimeṣād iti me matiḥ ||
यत् तद् घोरं पशुपतिः प्रादाद् अस्त्रं महन्मम । (१२।१)
yat tad ghoraṃ paśupatiḥ prādād astraṃ mahanmama |
कैराते द्वन्द्वयुद्धे वै तद् इदं मयि वर्तते ॥ (१२।२)
kairāte dvandvayuddhe vai tad idaṃ mayi vartate ||
यद् युगान्ते पशुपतिः सर्वभूतानि संहरन् । (१३।१)
yad yugānte paśupatiḥ sarvabhūtāni saṃharan |
प्रयुङ्क्ते पुरुषव्याघ्र तद् इदं मयि वर्तते ॥ (१३।२)
prayuṅkte puruṣavyāghra tad idaṃ mayi vartate ||
तन्न जानाति गाङ्गेयो न द्रोणो न च गौतमः । (१४।१)
tanna jānāti gāṅgeyo na droṇo na ca gautamaḥ |
न तु युक्तं रणे हन्तुं दिव्यैर् अस्त्रैः पृथग्जनम् । (१५।१)
na tu yuktaṃ raṇe hantuṃ divyair astraiḥ pṛthagjanam |
आर्जवेनैव युद्धेन विजेष्यामो वयं परान् ॥ (१५।२)
ārjavenaiva yuddhena vijeṣyāmo vayaṃ parān ||
तथेमे पुरुषव्याघ्राः सहायास्तव पार्थिव । (१६।१)
tatheme puruṣavyāghrāḥ sahāyāstava pārthiva |
सर्वे दिव्यास्त्रविदुषः सर्वे युद्धाभिनन्दिनः ॥ (१६।२)
sarve divyāstraviduṣaḥ sarve yuddhābhinandinaḥ ||
निहन्युः समरे सेनां देवानाम् अपि पाण्डव ॥ (१७।२)
nihanyuḥ samare senāṃ devānām api pāṇḍava ||
शिखण्डी युयुधानश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः । (१८।१)
śikhaṇḍī yuyudhānaśca dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ |
स्वयं चापि समर्थो ऽसि त्रैलोक्योत्सादने अपि ॥ (१९।२)
svayaṃ cāpi samartho 'si trailokyotsādane api ||
क्रोधाद् यं पुरुषं पश्येस्त्वं वासवसमद्युते । (२०।१)
krodhād yaṃ puruṣaṃ paśyestvaṃ vāsavasamadyute |
क्षिप्रं न स भवेद् व्यक्तम् इति त्वां वेद्मि कौरव ॥ (२०।२)
kṣipraṃ na sa bhaved vyaktam iti tvāṃ vedmi kaurava ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.