धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

किं तस्यां मम सेनायां नासन् केचिन्महारथाः । (१।२)

ये तथा सात्यकिं यान्तं नैवाघ्नन्नाप्यवारयन् ॥ (१।३)

एको हि समरे कर्म कृतवान् सत्यविक्रमः । (२।१)

शक्रतुल्यबलो युद्धे महेन्द्रो दानवेष्विव ॥ (२।२)

अथ वा शून्यम् आसीत् तद् येन यातः स सात्यकिः । (३।१)

एको वै बहुलाः सेनाः प्रमृद्नन् पुरुषर्षभः ॥ (३।२)

कथं च युध्यमानानाम् अपक्रान्तो महात्मनाम् । (४।१)

एको बहूनां शैनेयस्तन्ममाचक्ष्व संजय ॥ (४।२)

संजय उवाच । (५।१)

राजन् सेनासमुद्योगो रथनागाश्वपत्तिमान् । (५।२)

तुमुलस्तव सैन्यानां युगान्तसदृशो ऽभवत् ॥ (५।३)

आह्णिकेषु समूहेषु तव सैन्यस्य मानद । (६।१)

नास्ति लोके समः कश्चित् समूह इति मे मतिः ॥ (६।२)

तत्र देवाः स्म भाषन्ते चारणाश्च समागताः । (७।१)

एतदन्ताः समूहा वै भविष्यन्ति महीतले ॥ (७।२)

न चैव तादृशः कश्चिद् व्यूह आसीद् विशां पते । (८।१)

यादृग् जयद्रथवधे द्रोणेन विहितो ऽभवत् ॥ (८।२)

चण्डवाताभिपन्नानां समुद्राणाम् इव स्वनः । (९।१)

रणे ऽभवद् बलौघानाम् अन्योन्यम् अभिधावताम् ॥ (९।२)

पार्थिवानां समेतानां बहून्यासन्नरोत्तम । (१०।१)

त्वद्बले पाण्डवानां च सहस्राणि शतानि च ॥ (१०।२)

संरब्धानां प्रवीराणां समरे दृढकर्मणाम् । (११।१)

तत्रासीत् सुमहाञ् शब्दस्तुमुलो लोमहर्षणः ॥ (११।२)

अथाक्रन्दद् भीमसेनो धृष्टद्युम्नश्च मारिष । (१२।१)

नकुलः सहदेवश्च धर्मराजश्च पाण्डवः ॥ (१२।२)

आगच्छत प्रहरत बलवत् परिधावत । (१३।१)

प्रविष्टावरिसेनां हि वीरौ माधवपाण्डवौ ॥ (१३।२)

यथा सुखेन गच्छेतां जयद्रथवधं प्रति । (१४।१)

तथा प्रकुरुत क्षिप्रम् इति सैन्यान्यचोदयत् । (१४।२)

तयोर् अभावे कुरवः कृतार्थाः स्युर् वयं जिताः ॥ (१४।३)

ते यूयं सहिता भूत्वा तूर्णम् एव बलार्णवम् । (१५।१)

क्षोभयध्वं महावेगाः पवनाः सागरं यथा ॥ (१५।२)

भीमसेनेन ते राजन् पाञ्चाल्येन च चोदिताः । (१६।१)

आजघ्नुः कौरवान् संख्ये त्यक्त्वासून् आत्मनः प्रियान् ॥ (१६।२)

इच्छन्तो निधनं युद्धे शस्त्रैर् उत्तमतेजसः । (१७।१)

स्वर्गार्थं मित्रकार्यार्थं नाभ्यरक्षन्त जीवितम् ॥ (१७।२)

तथैव तावका राजन् प्रार्थयन्तो महद् यशः । (१८।१)

आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा युद्धायैवोपतस्थिरे ॥ (१८।२)

तस्मिंस्तु तुमुले युद्धे वर्तमाने महाभये । (१९।१)

हत्वा सर्वाणि सैन्यानि प्रायात् सात्यकिर् अर्जुनम् ॥ (१९।२)

कवचानां प्रभास्तत्र सूर्यरश्मिविचित्रिताः । (२०।१)

दृष्टीः संख्ये सैनिकानां प्रतिजघ्नुः समन्ततः ॥ (२०।२)

तथा प्रयतमानेषु पाण्डवेयेषु निर्भयः । (२१।१)

दुर्योधनो महाराज व्यगाहत महद् बलम् ॥ (२१।२)

स संनिपातस्तुमुलस्तेषां तस्य च भारत । (२२।१)

अभवत् सर्वसैन्यानाम् अभावकरणो महान् ॥ (२२।२)

धृतराष्ट्र उवाच । (२३।१)

तथा गतेषु सैन्येषु तथा कृच्छ्रगतः स्वयम् । (२३।२)

कच्चिद् दुर्योधनः सूत नाकार्षीत् पृष्ठतो रणम् ॥ (२३।३)

एकस्य च बहूनां च संनिपातो महाहवे । (२४।१)

विशेषतो नृपतिना विषमः प्रतिभाति मे ॥ (२४।२)

सो ऽत्यन्तसुखसंवृद्धो लक्ष्म्या लोकस्य चेश्वरः । (२५।१)

एको बहून् समासाद्य कच्चिन्नासीत् पराङ्मुखः ॥ (२५।२)

संजय उवाच । (२६।१)

राजन् संग्रामम् आश्चर्यं तव पुत्रस्य भारत । (२६।२)

एकस्य च बहूनां च शृणुष्व गदतो ऽद्भुतम् ॥ (२६।३)

दुर्योधनेन सहसा पाण्डवी पृतना रणे । (२७।१)

नलिनी द्विरदेनेव समन्ताद् विप्रलोडिता ॥ (२७।२)

तथा सेनां कृतां दृष्ट्वा तव पुत्रेण कौरव । (२८।१)

भीमसेनपुरोगास्तं पाञ्चालाः समुपाद्रवन् ॥ (२८।२)

स भीमसेनं दशभिर् माद्रीपुत्रौ त्रिभिस्त्रिभिः । (२९।१)

विराटद्रुपदौ षड्भिः शतेन च शिखण्डिनम् ॥ (२९।२)

धृष्टद्युम्नं च विंशत्या धर्मपुत्रं च सप्तभिः । (३०।१)

केकयान् दशभिर् विद्ध्वा द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ (३०।२)

शतशश्चापरान् योधान् सद्विपांश्च रथान् रणे । (३१।१)

शरैर् अवचकर्तोग्रैः क्रुद्धो ऽन्तक इव प्रजाः ॥ (३१।२)

न संदधन् विमुञ्चन् वा मण्डलीकृतकार्मुकः । (३२।१)

अदृश्यत रिपून्निघ्नञ् शिक्षयास्त्रबलेन च ॥ (३२।२)

तस्य तान्निघ्नतः शत्रून् हेमपृष्ठं महद् धनुः । (३३।१)

भल्लाभ्यां पाण्डवो ज्येष्ठस्त्रिधा चिछेद मारिष ॥ (३३।२)

विव्याध चैनं बहुभिः सम्यग् अस्तैः शितैः शरैः । (३४।१)

वर्माण्याशु समासाद्य ते भग्नाः क्षितिम् आविशन् ॥ (३४।२)

ततः प्रमुदिताः पार्थाः परिवव्रुर् युधिष्ठिरम् । (३५।१)

यथा वृत्रवधे देवा मुदा शक्रं महर्षिभिः ॥ (३५।२)

अथ दुर्योधनो राजा दृढम् आदाय कार्मुकम् । (३६।१)

तिष्ठ तिष्ठेति राजानं ब्रुवन् पाण्डवम् अभ्ययात् ॥ (३६।२)

तं तथा वादिनं राजंस्तव पुत्रं महारथम् । (३७।१)

प्रत्युद्ययुः प्रमुदिताः पाञ्चाला जयगृद्धिनः ॥ (३७।२)

तान् द्रोणः प्रतिजग्राह परीप्सन् युधि पाण्डवम् । (३८।१)

चण्डवातोद्धुतान्मेघान् सजलान् अचलो यथा ॥ (३८।२)

तत्र राजन्महान् आसीत् संग्रामो भूरिवर्धनः । (३९।१)

रुद्रस्याक्रीडसंकाशः संहारः सर्वदेहिनाम् ॥ (३९।२)