वैशंपायन उवाच । (१।१)

प्रजापतेस्तु दक्षस्य मनोर् वैवस्वतस्य च । (१।२)

भरतस्य कुरोः पूरोर् अजमीढस्य चान्वये ॥ (१।३)

यादवानाम् इमं वंशं पौरवाणां च सर्वशः । (२।१)

तथैव भारतानां च पुण्यं स्वस्त्ययनं महत् । (२।२)

धन्यं यशस्यम् आयुष्यं कीर्तयिष्यामि ते ऽनघ ॥ (२।३)

तेजोभिर् उदिताः सर्वे महर्षिसमतेजसः । (३।१)

दश प्रचेतसः पुत्राः सन्तः पूर्वजनाः स्मृताः । (३।२)

मेघजेनाग्निना ये ते पूर्वं दग्धा महौजसः ॥ (३।३)

तेभ्यः प्राचेतसो जज्ञे दक्षो दक्षाद् इमाः प्रजाः । (४।१)

सम्भूताः पुरुषव्याघ्र स हि लोकपितामहः ॥ (४।२)

वीरिण्या सह संगम्य दक्षः प्राचेतसो मुनिः । (५।१)

आत्मतुल्यान् अजनयत् सहस्रं संशितव्रतान् ॥ (५।२)

सहस्रसंख्यान् समितान् सुतान् दक्षस्य नारदः । (६।१)

मोक्षम् अध्यापयामास सांख्यज्ञानम् अनुत्तमम् । (६।२)

नाशार्थं योजयामास दिगन्तज्ञानकर्मसु ॥ (६।३)

ततः पञ्चाशतं कन्याः पुत्रिका अभिसंदधे । (७।१)

प्रजापतिः प्रजा दक्षः सिसृक्षुर् जनमेजय ॥ (७।२)

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । (८।१)

कालस्य नयने युक्ताः सप्तविंशतिम् इन्दवे ॥ (८।२)

त्रयोदशानां पत्नीनां या तु दाक्षायणी वरा । (९।१)

मारीचः कश्यपस्तस्याम् आदित्यान् समजीजनत् । (९।२)

इन्द्रादीन् वीर्यसम्पन्नान् विवस्वन्तम् अथापि च ॥ (९।३)

विवस्वतः सुतो जज्ञे यमो वैवस्वतः प्रभुः । (१०।१)

मार्तण्डश्च यमस्यापि पुत्रो राजन्न् अजायत ॥ (१०।२)

मार्तण्डस्य मनुर् धीमान् अजायत सुतः प्रभुः । (११।१)

यमश्चापि सुतो जज्ञे ख्यातस्तस्यानुजः प्रभुः । (११।२)

धर्मात्मा स मनुर् धीमान् यत्र वंशः प्रतिष्ठितः । (११।३)

मनोर् वंशो मानवानां ततो ऽयं प्रथितो ऽभवत् । (११।४)

ब्रह्मक्षत्रादयस्तस्मान् मनोर् जातास्तु मानवाः ॥ (११।५)

तत्राभवत् तदा राजन् ब्रह्म क्षत्रेण संगतम् । (१२।१)

ब्राह्मणा मानवास्तेषां साङ्गं वेदम् अदीधरन् ॥ (१२।२)

वेनं धृष्णुं नरिष्यन्तं नाभागेक्ष्वाकुम् एव च । (१३।१)

करूषम् अथ शर्यातिं तथैवात्राष्टमीम् इलाम् ॥ (१३।२)

पृषध्रनवमान् आहुः क्षत्रधर्मपरायणान् । (१४।१)

नाभागारिष्टदशमान् मनोः पुत्रान् महाबलान् ॥ (१४।२)

पञ्चाशतं मनोः पुत्रास्तथैवान्ये ऽभवन् क्षितौ । (१५।१)

अन्योन्यभेदात् ते सर्वे विनेशुर् इति नः श्रुतम् ॥ (१५।२)

पुरूरवास्ततो विद्वान् इलायां समपद्यत । (१६।१)

सा वै तस्याभवन् माता पिता चेति हि नः श्रुतम् ॥ (१६।२)

त्रयोदश समुद्रस्य द्वीपान् अश्नन् पुरूरवाः । (१७।१)

अमानुषैर् वृतः सत्त्वैर् मानुषः सन् महायशाः । (१७।२)

तुतोष नैव रत्नानां लोभाद् इति च नः श्रुतम् ॥ (१७।३)

विप्रैः स विग्रहं चक्रे वीर्योन्मत्तः पुरूरवाः । (१८।१)

जहार च स विप्राणां रत्नान्युत्क्रोशताम् अपि ॥ (१८।२)

सनत्कुमारस्तं राजन् ब्रह्मलोकाद् उपेत्य ह । (१९।१)

अनुदर्शयां ततश्चक्रे प्रत्यगृह्णान् न चाप्यसौ ॥ (१९।२)

ततो महर्षिभिः क्रुद्धैः शप्तः सद्यो व्यनश्यत । (२०।१)

लोभान्वितो मदबलान् नष्टसंज्ञो नराधिपः ॥ (२०।२)

स हि गन्धर्वलोकस्थ उर्वश्या सहितो विराट् । (२१।१)

आनिनाय क्रियार्थे ऽग्नीन् यथावद् विहितांस्त्रिधा ॥ (२१।२)

षट् पुत्रा जज्ञिरे ऽथैलाद् आयुर् धीमान् अमावसुः । (२२।१)

दृढायुश्च वनायुश्च श्रुतायुश्चोर्वशीसुताः ॥ (२२।२)

नहुषं वृद्धशर्माणं रजिं रम्भम् अनेनसम् । (२३।१)

स्वर्भानवीसुतान् एतान् आयोः पुत्रान् प्रचक्षते ॥ (२३।२)

आयुषो नहुषः पुत्रो धीमान् सत्यपराक्रमः । (२४।१)

राज्यं शशास सुमहद् धर्मेण पृथिवीपतिः ॥ (२४।२)

पितॄन् देवान् ऋषीन् विप्रान् गन्धर्वोरगराक्षसान् । (२५।१)

नहुषः पालयामास ब्रह्मक्षत्रम् अथो विशः ॥ (२५।२)

स हत्वा दस्युसंघातान् ऋषीन् करम् अदापयत् । (२६।१)

पशुवच्चैव तान् पृष्ठे वाहयामास वीर्यवान् ॥ (२६।२)

कारयामास चेन्द्रत्वम् अभिभूय दिवौकसः । (२७।१)

तेजसा तपसा चैव विक्रमेणौजसा तथा । (२७।२)

विशिष्टो नहुषः शप्तः सद्यो ह्यजगरो ऽभवत् ॥ (२७।३)

यतिं ययातिं संयातिम् आयातिं पाञ्चम् उद्धवम् । (२८।१)

नहुषो जनयामास षट् पुत्रान् प्रियवाससि । (२८।२)

यतिस्तु योगम् आस्थाय ब्रह्मभूतो ऽभवन् मुनिः ॥ (२८।३)

ययातिर् नाहुषः सम्राड् आसीत् सत्यपराक्रमः । (२९।१)

स पालयामास महीम् ईजे च विविधैः सवैः ॥ (२९।२)

अतिशक्त्या पितॄन् अर्चन् देवांश्च प्रयतः सदा । (३०।१)

अन्वगृह्णात् प्रजाः सर्वा ययातिर् अपराजितः ॥ (३०।२)

तस्य पुत्रा महेष्वासाः सर्वैः समुदिता गुणैः । (३१।१)

देवयान्यां महाराज शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे ॥ (३१।२)

देवयान्याम् अजायेतां यदुस्तुर्वसुर् एव च । (३२।१)

द्रुह्युश्चानुश्च पूरुश्च शर्मिष्ठायां प्रजज्ञिरे ॥ (३२।२)

स शाश्वतीः समा राजन् प्रजा धर्मेण पालयन् । (३३।१)

जराम् आर्छन् महाघोरां नाहुषो रूपनाशिनीम् ॥ (३३।२)

जराभिभूतः पुत्रान् स राजा वचनम् अब्रवीत् । (३४।१)

यदुं पूरुं तुर्वसुं च द्रुह्युं चानुं च भारत ॥ (३४।२)

यौवनेन चरन् कामान् युवा युवतिभिः सह । (३५।१)

विहर्तुम् अहम् इच्छामि साह्यं कुरुत पुत्रकाः ॥ (३५।२)

तं पुत्रो देवयानेयः पूर्वजो यदुर् अब्रवीत् । (३६।१)

किं कार्यं भवतः कार्यम् अस्माभिर् यौवनेन च ॥ (३६।२)

ययातिर् अब्रवीत् तं वै जरा मे प्रतिगृह्यताम् । (३७।१)

यौवनेन त्वदीयेन चरेयं विषयान् अहम् ॥ (३७।२)

यजतो दीर्घसत्रैर् मे शापाच्चोशनसो मुनेः । (३८।१)

कामार्थः परिहीणो मे तप्ये ऽहं तेन पुत्रकाः ॥ (३८।२)

मामकेन शरीरेण राज्यम् एकः प्रशास्तु वः । (३९।१)

अहं तन्वाभिनवया युवा कामान् अवाप्नुयाम् ॥ (३९।२)

न ते तस्य प्रत्यगृह्णन् यदुप्रभृतयो जराम् । (४०।१)

तम् अब्रवीत् ततः पूरुः कनीयान् सत्यविक्रमः ॥ (४०।२)

राजंश्चराभिनवया तन्वा यौवनगोचरः । (४१।१)

अहं जरां समास्थाय राज्ये स्थास्यामि ते आज्ञया ॥ (४१।२)

एवम् उक्तः स राजर्षिस्तपोवीर्यसमाश्रयात् । (४२।१)

संचारयामास जरां तदा पुत्रे महात्मनि ॥ (४२।२)

पौरवेणाथ वयसा राजा यौवनम् आस्थितः । (४३।१)

यायातेनापि वयसा राज्यं पूरुर् अकारयत् ॥ (४३।२)

ततो वर्षसहस्रान्ते ययातिर् अपराजितः । (४४।१)

स्थितः स नृपशार्दूलः शार्दूलसमविक्रमः । (४४।२)

ययातिर् अपि पत्नीभ्यां दीर्घकालं विहृत्य च । (४४।३)

विश्वाच्या सहितो रेमे पुनश्चैत्ररथे वने । (४४।४)

नाध्यगच्छत् तदा तृप्तिं कामानां स महायशाः । (४४।५)

अवेत्य मनसा राजन्न् इमां गाथां तदा जगौ । (४४।६)

न जातु कामः कामानाम् उपभोगेन शाम्यति । (४४।७)

हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते । (४४।८)

पृथिवी रत्नसम्पूर्णा हिरण्यं पशवः स्त्रियः । (४४।९)

नालम् एकस्य तत् सर्वम् इति मत्वा शमं व्रजेत् । (४४।१०)

यदा न कुरुते पापं सर्वभूतेषु कर्हिचित् । (४४।११)

कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म सम्पद्यते तदा । (४४।१२)

यदा चायं न बिभेति यदा चास्मान् न बिभ्यति । (४४।१३)

यदा नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म सम्पद्यते तदा । (४४।१४)

इत्यवेक्ष्य महाप्राज्ञः कामानां फल्गुतां नृप । (४४।१५)

समाधाय मनो बुद्ध्या प्रत्यगृह्णाज्जरां सुतात् । (४४।१६)

दत्त्वा च यौवनं राजा पूरुं राज्ये ऽभिषिच्य च । (४४।१७)

अतृप्त एव कामानां पूरुं पुत्रम् उवाच ह ॥ (४४।१८)

त्वया दायादवान् अस्मि त्वं मे वंशकरः सुतः । (४५।१)

पौरवो वंश इति ते ख्यातिं लोके गमिष्यति ॥ (४५।२)

ततः स नृपशार्दूलः पूरुं राज्ये ऽभिषिच्य च । (४६।१)

तपः सुचरितं कृत्वा भृगुतुङ्गे महातपाः । (४६।२)

कालेन महता पश्चात् कालधर्मम् उपेयिवान् । (४६।३)

पारयित्वा त्वनशनं सदारः स्वर्गम् आप्तवान् ॥ (४६।४)